Làn sóng quan chức TQ tự thú gia tăng khi chiến dịch chống tham nhũng siết chặt

Số lượng quan chức tự thú trước cơ quan điều tra đang gia tăng, trong bối cảnh các nguồn tin nội bộ cho biết áp lực từ hệ thống kỷ luật của Trung Quốc đang siết chặt kiểm soát.

Ngày càng nhiều quan chức Trung Quốc tự thú trước cơ quan chức năng trong đợt truy quét tham nhũng mới được triển khai trên khắp cả nước. Theo các nguồn tin nội bộ, xu hướng này phản ánh một chiến dịch siết chặt kiểm soát trong nội bộ do các cơ quan kỷ luật của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tiến hành.

Các thông báo gần đây từ những cơ quan chống tham nhũng địa phương cho thấy số vụ việc liên quan đến các quan chức “tự nguyện đầu thú” trước khi bị điều tra chính thức đã gia tăng đáng kể. Trong khi ĐCSTQ coi các trường hợp này là bằng chứng cho thấy hiệu quả của chiến dịch chống tham nhũng kéo dài nhiều năm do nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình phát động, các nguồn tin nội bộ cho rằng hiện tượng này phản ánh những vấn đề mang tính hệ thống sâu sắc hơn trong cơ cấu chính trị quốc gia.

Các nguồn tin chia sẻ với tờ The Epoch Times đều yêu cầu giấu tên vì lo ngại bị trả đũa.

Một trong những trường hợp mới nhất diễn ra vào ngày 9/6, khi giới chức tỉnh An Huy thông báo ông Đỗ Á Nam (Du Yanan), Tổng thư ký Hội đồng Nhân dân tỉnh, đã chủ động ra đầu thú khi đang bị nghi ngờ “vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng” — một thuật ngữ mà ĐCSTQ thường dùng để chỉ các tội danh liên quan đến tham nhũng.

Áp lực nội bộ đối với quan chức địa phương

Một nguồn tin trong nội bộ ĐCSTQ tiết lộ với The Epoch Times rằng các ủy ban kiểm tra kỷ luật cấp tỉnh đã bắt đầu phát động chiến dịch “truy quét” chống tham nhũng trong nội bộ từ cuối tháng 4.

Theo nguồn tin này, các cơ quan kỷ luật đã liên tục gây áp lực buộc những quan chức bị tình nghi tham nhũng phải chủ động khai báo và thừa nhận các hành vi sai phạm để đổi lấy khả năng được nhận mức hình phạt nhẹ hơn.

“Đơn giản là số lượng quan chức tham nhũng quá lớn”, ông nói. “Các thanh tra kỷ luật không có đủ nguồn lực để điều tra tài sản ẩn giấu và các hành vi vi phạm tiềm ẩn của từng quan chức, vì vậy họ đã phát động một chiến dịch nội bộ nhằm khuyến khích tự thú và nâng cao hiệu suất”.

Nguồn tin cho biết nỗ lực này chủ yếu tập trung vào các thành phố cấp địa khu, cấp huyện và các cấp chính quyền thấp hơn, nơi số lượng quan chức đông đảo và quy trình điều tra thường đòi hỏi nguồn lực rất lớn.

Một trường hợp khác vừa được công bố tại tỉnh Thanh Hải. Ngày 9/6, cơ quan kỷ luật tỉnh thông báo ông Mã Vĩ Trung (Ma Weizhong), Phó Chủ tịch Ủy ban Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc thành phố Hải Đông, đã tự nguyện đầu thú trong quá trình bị điều tra vì các cáo buộc vi phạm kỷ luật và pháp luật.

Một cựu quan chức Trung Quốc cho rằng áp lực tài chính mà các chính quyền địa phương đang phải đối mặt có thể là một trong những yếu tố thúc đẩy chiến dịch này.

Một cựu quan chức chính quyền tại tỉnh Quý Châu nói với The Epoch Times rằng tình trạng tham nhũng trong ĐCSTQ phổ biến đến mức các cơ quan chức năng không đủ nguồn lực để điều tra từng trường hợp.

Ông cho biết tại một số khu vực gặp khó khăn về tài chính, đặc biệt là ở miền Tây và Tây Bắc Trung Quốc, những quan chức bị cáo buộc các vi phạm tương đối nhẹ có thể được khuyến khích hoàn trả các khoản thu lợi bất chính và nộp tiền phạt để đổi lấy sự khoan hồng.

“Các quan chức thường được khuyến khích tự khai báo vấn đề trong nội bộ và hoàn trả số tiền liên quan”, vị cựu quan chức nói. “Nếu số tiền không quá lớn và họ hợp tác, họ có thể nhận mức hình phạt nhẹ hơn. Tuy nhiên, các vụ việc liên quan đến những giao dịch đổi quyền lấy tiền quy mô lớn, các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm, hoặc phê duyệt đất đai vẫn sẽ bị xử lý nghiêm khắc”.

Theo vị cựu quan chức này, các cơ quan kỷ luật địa phương nhận thức được những hạn chế trong năng lực điều tra của mình và có thể xem việc tự nguyện khai báo là một cách thực tế để thu hồi tài sản, đồng thời giảm chi phí thực thi.

Trong những năm gần đây, chính quyền các địa phương tại Trung Quốc phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn do thị trường bất động sản suy thoái kéo dài, tăng trưởng kinh tế chậm lại và doanh thu từ bán đất — vốn là nguồn thu quan trọng của chính quyền địa phương — sụt giảm.

Các chiến dịch chống tham nhũng

Một nhà phân tích chuyên nghiên cứu các vấn đề tham nhũng của chính quyền tại Trung Quốc nhận định với The Epoch Times rằng số lượng quan chức tự thú ngày càng tăng phản ánh tình trạng tham nhũng nghiêm trọng trong hệ thống, chứ không phải cho thấy vấn đề này đã được giải quyết.

Ông cho rằng tham nhũng đã ăn sâu vào cấu trúc quản trị của đất nước.

“Khi các quan chức lần lượt xếp hàng để tự thú, điều đó cho thấy tham nhũng không còn là những trường hợp cá biệt”, ông nói. “Đó là một vấn đề mang tính hệ thống. Nếu không giải quyết các nguyên nhân cốt lõi từ thể chế, các chiến dịch chống tham nhũng đơn thuần sẽ không thể giải quyết được vấn đề một cách triệt để”.

Kể từ khi lên nắm quyền năm 2012, ông Tập Cận Bình đã đưa công tác chống tham nhũng thành một trọng tâm cốt lõi. Chiến dịch này đã dẫn đến hàng loạt cuộc điều tra và xử lý trong quân đội, lĩnh vực tài chính, doanh nghiệp nhà nước và chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ thực hiện các cuộc trấn áp quy mô lớn được chú ý rộng rãi, các vụ án tham nhũng vẫn tiếp tục xuất hiện ở mọi cấp chính quyền.

Nhà phân tích cho rằng quy mô ngày càng mở rộng của các trường hợp tự thú cho thấy chính quyền ngày càng phụ thuộc vào các chiến dịch mang tính phong trào và răn đe, thay vì các cơ chế giám sát thể chế.

“Sự kết hợp giữa các thời hạn chót để tự thú và các hình phạt nghiêm khắc cho thấy ĐCSTQ đang gặp khó khăn trong việc quản lý quan chức thông qua các kênh thông thường”, ông nói. “Thay vào đó, họ dựa vào các chiến dịch chống tham nhũng định kỳ và các biện pháp cưỡng chế mang tính răn đe để duy trì quyền kiểm soát”.