Ông Tập đổi “phản đối” thành “trấn áp” Đài Loan độc lập, chuyên gia: “Vừa cứng vừa mềm”

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình hôm thứ Tư (30/9) nói phải “kiên quyết trấn áp” lực lượng Đài Loan độc lập tại tiệc chiêu đãi Quốc khánh. Năm ngoái, ông dùng “kiên quyết phản đối”.

Phát biểu tại tiệc chiêu đãi mừng 77 năm ĐCSTQ lập chính quyền, ông Tập nói cần “tăng cường giao lưu, hợp tác giữa hai bờ”. Ông kêu gọi “kiên quyết trấn áp lực lượng ly khai Đài Loan độc lập, phản đối thế lực bên ngoài can thiệp”.

Ông cũng nói cần “thúc đẩy quan hệ hai bờ phát triển hòa bình, đẩy mạnh sự nghiệp lớn thống nhất tổ quốc”.

Tiệc chiêu đãi diễn ra tối thứ Tư tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh. Reuters cho biết ông Tập thường dự tiệc này hằng năm vào đêm trước Quốc khánh 1/10 và nhiều lần phát biểu tại đây. Về kinh tế, năm nay ông yêu cầu nỗ lực hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ của cả năm.

Epoch Times nhận thấy lời lẽ của ông Tập năm nay cứng rắn hơn: cụm “kiên quyết phản đối” trong bài phát biểu Quốc khánh năm ngoái nay đổi thành “kiên quyết trấn áp”. Bản tin tiếng Anh của Reuters dịch chữ này là “combat”, điều mà Epoch Times cho là càng làm rõ sự thay đổi trong cách Bắc Kinh nói về Đài Loan.

Tuy nhiên, ông Tập cũng đưa trở lại cụm “thúc đẩy quan hệ hai bờ phát triển hòa bình”.

Theo Epoch Times, trang South China Morning Post thân ĐCSTQ ở Hồng Kông chỉ ra rằng cụm này không có trong bài phát biểu Quốc khánh năm ngoái. Tờ báo cho rằng Bắc Kinh vừa nâng mức răn đe chống ly khai, vừa muốn giữ không gian cho giao lưu và quan hệ kinh tế, thương mại giữa hai bờ.

Lời lẽ cứng rắn gắn với lịch chính trị nội bộ

Ông Thẩm Minh Thất, nghiên cứu viên Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, nói với Epoch Times rằng bài phát biểu lần này thể hiện chiến lược “vừa cứng vừa mềm” của Bắc Kinh. Lý do đầu tiên khiến ông Tập nâng “phản đối” thành “trấn áp”, theo ông, nằm ở lịch chính trị nội bộ của ĐCSTQ.

Hội nghị Trung ương 5 của ĐCSTQ sẽ họp trong tháng 10. Ông Thẩm nhận định thái độ cứng rắn có ý nghĩa nhất định đối với ông Tập trong việc giữ vững chính quyền và giành tái nhiệm tại Đại hội XXI. Vì vậy, lời lẽ cứng rắn hơn về Đài Loan lúc này “là điều có thể hình dung được”.

“Nhưng điều đó không có nghĩa là ông ấy chuẩn bị đánh Đài Loan,” ông Thẩm nói.

Ông Thẩm cho rằng thông điệp cứng rắn của Bắc Kinh cũng có thể nhắm vào chính trường Đài Loan, nhất là khi không khí bầu cử trên đảo đang nóng dần: ông Tập muốn tỏ ra cứng rắn để gây sức ép lên Đài Loan.

“Vừa cứng vừa mềm”, đổi công cụ theo tình thế

ĐCSTQ không tách bạch hai mặt cứng và mềm, mà điều chỉnh và sử dụng xen kẽ tùy tình hình, ông Thẩm giải thích.

“Khi năng lực hay khí thế của họ mạnh hơn, họ sẽ cứng rắn hơn một chút. Còn nếu khí thế yếu đi một chút, đương nhiên họ sẽ mềm hơn.”

Ông còn đặt bài phát biểu vào bối cảnh sau cuộc gặp giữa ông Tập và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo nhà nghiên cứu này, Bắc Kinh có thể cho rằng chính sách Đài Loan của Mỹ còn dư địa điều chỉnh, nên ông Tập cần tỏ ra cứng rắn để thu hẹp không gian Mỹ ủng hộ Đài Loan.

Bài phát biểu lần này cho thấy Bắc Kinh không đơn thuần chuyển sang cứng rắn toàn diện, ông Thẩm nhận định. Ông Tập đặt “trấn áp Đài Loan độc lập”, “phản đối thế lực bên ngoài can thiệp” cạnh “phát triển hòa bình hai bờ” và “đẩy mạnh thống nhất tổ quốc” trong cùng một lập luận.

Đây không chỉ là kiểu tuyên truyền hay “mặt trận thống nhất” lỏng lẻo như trước, mà còn phản ánh cảm giác cấp bách của ông Tập trước tình hình eo biển và vấn đề Đài Loan. “Vừa cứng vừa mềm chính là để tiến thêm một bước giải quyết vấn đề Đài Loan,” ông nói. Ông coi đó là logic cơ bản trong chính sách Đài Loan hiện nay của Bắc Kinh.

Ông Thẩm: Can thiệp bầu cử Đài Loan “đã triển khai từ lâu”

Bắc Kinh có thể thúc đẩy quan hệ hai bờ bằng đàm phán hay không? Ông Thẩm cho rằng mấu chốt vẫn là Bắc Kinh chọn “đàm phán với ai”. Hiện khả năng đàm phán trực tiếp với đảng cầm quyền ở Đài Loan là có hạn, nên Bắc Kinh có thể tiếp tục giao lưu với đảng đối lập và dùng “mặt trận thống nhất” để tác động đến chính trường Đài Loan.

Một mặt, Bắc Kinh có thể muốn thay đổi cơ cấu chính quyền ở Đài Loan bằng con đường chính trị và “mặt trận thống nhất”. Mặt khác, họ cũng có thể chờ kết quả bầu cử ở Đài Loan rồi điều chỉnh chiến lược, ông Thẩm phân tích. Nếu chính trường Đài Loan không như Bắc Kinh mong đợi, sức ép chính trị, chèn ép ngoại giao và áp lực quân sự lên Đài Loan đều có thể tăng thêm.

Giới quan sát thường đặt Đại hội XXI của ĐCSTQ năm 2027 cạnh cuộc bầu cử tổng thống Đài Loan năm 2028. Ông Thẩm cho rằng Bắc Kinh sẽ không đợi đến năm 2027 mới bắt đầu sắp đặt.

Đợi đến khoảng tháng 10/2027, quanh thời điểm Đại hội XXI, mới có biện pháp thì khi đó đã rất gần cuộc bầu cử tổng thống Đài Loan vào tháng 1/2028. “Lúc đó mới áp dụng bất kỳ chính sách nào thì đã không kịp nữa,” ông nói.

Vì thế, ông nhận định Văn phòng Sự vụ Đài Loan Trung ương ĐCSTQ, Bộ An ninh Quốc gia và các cơ quan liên quan “đã triển khai từ lâu” các hoạt động can thiệp vào bầu cử Đài Loan. Các cơ quan này chỉ điều chỉnh mục tiêu và chiến lược cụ thể theo diễn biến chính trường Đài Loan.