Ông Trương Hựu Hiệp phát biểu trong cuộc thảo luận nhóm tại Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc Trung Quốc vào tháng 3/2024. (Ảnh chụp màn hình)
Theo nhà báo kỳ cựu Katsuji Nakazawa của Nikkei Asia, vì ông Trương Hựu Hiệp có mạng lưới quan hệ cá nhân rộng rãi với nhiều nguyên lão Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã nghỉ hưu, ông Tập Cận Bình từng coi ông là đồng minh then chốt để củng cố quyền kiểm soát quân đội. Tuy nhiên, chính mối quan hệ này lại trở thành nguyên nhân dẫn đến việc Trương bị bắt.
Khoảng ngày 20/1, tin đồn ông Trương Hựu Hiệp có thể bị điều tra lan truyền nhanh chóng. Đến ngày 24/1, Bộ Quốc phòng Trung Quốc vội vàng ra tuyên bố ngắn gọn, cho biết Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp “nghi ngờ vi phạm kỷ luật nghiêm trọng” bị lập án điều tra. Ông Trương Hựu Hiệp là một trong những nhân vật quân sự quyền lực nhất bị thanh trừng trong lịch sử ĐCSTQ.
Ông Cả Tập Cận Bình và ông Trương Hựu Hiệp đều thuộc thế hệ “hồng nhị đại” (con cháu cách mạng), và là bạn cũ từ lâu. Trương lớn hơn Tập 3 tuổi.
Cha của ông Trương Hựu Hiệp và cha của ông Tập Cận Bình đều sinh ra ở tỉnh Thiểm Tây và là đồng minh. Thời trẻ, họ từng là chiến hữu tại Tây Bắc cục Trung ương ĐCSTQ.
“Trương Hựu Hiệp từng đóng vai trò cầu nối giao tiếp giữa Tập Cận Bình và các nguyên lão Đảng, đồng thời là người cân bằng chính trị. Cuối cùng ông rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan,” bà Nakazawa nhận định. “Có lẽ ông chưa từng nghĩ mình sẽ đối mặt với số phận tương tự cựu Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Lâm Bưu.”
Lâm Bưu từng được coi là người kế vị Mao Trạch Đông về mặt quân sự và chính trị, đã tử nạn trong vụ máy bay rơi ở Mông Cổ năm 1971. Trước đó, ông đột ngột bị Mao Trạch Đông gắn mác “phần tử phản loạn”.
Tháng 11/2012, ngay trước khi nhậm chức Tổng Bí thư Trung ương Đảng, ông Tập Cận Bình đột ngột biến mất khỏi tầm mắt công chúng và nhập viện 2 tuần.
Lúc đó, nền tảng quyền lực của ông chưa vững chắc. Trong khoảng thời gian này, ông Tập đã gặp gỡ các “Thái tử đảng” và “hồng nhị đại” khác, trong đó có ông Trương Hựu Hiệp, để tranh thủ sự ủng hộ cho chiến dịch chống tham nhũng mạnh tay mà ông sắp phát động.
Theo bà Nakazawa, trong thời gian giữ chức vụ cao nhất trong quân đội, ông Trương Hựu Hiệp cũng đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa ông Tập Cận Bình và các nguyên lão Đảng. Ông có uy tín lớn trong quân đội, đồng thời dám đưa ra những phê bình mang tính xây dựng đối với ông Tập.
Tại Đại hội 20 Đảng Cộng sản Trung Quốc tháng 10/2022, ông Trương Hựu Hiệp 72 tuổi tiếp tục được giữ lại chức vụ.
Bà Nakazawa dẫn nguồn nội bộ Đảng cho biết, quyết định cuối cùng để ông Trương Hựu Hiệp ở lại là của ông Tập Cận Bình, nhưng ông nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nguyên lão Đảng. Đây được xem là kết quả thỏa hiệp giữa ông Tập và nguyên lão, đồng thời là lý do đằng sau quyết định nhân sự bất thường này.
Tại Đại hội 20, Phó Thủ tướng Hồ Xuân Hoa – được coi là “ngôi sao sáng mai” – bị giáng chức từ Ủy viên Bộ Chính trị xuống Ủy viên Trung ương thông thường. Đồng thời, cựu Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào bị ép rời hội trường dưới sự chứng kiến của đông đảo truyền thông.
“Các nguyên lão Đảng đã ở thế yếu trong cuộc đấu với Tập, họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chịu đựng những hành động này,” bà Nakazawa viết. “Nhưng họ kiên quyết ủng hộ Trương Hựu Hiệp làm cầu nối và người cân bằng chính trị giữa hai bên, nhằm ngăn Tập Cận Bình hoàn toàn độc đoán.”
Mùa hè và thu năm 2023, quan hệ giữa ông Tập Cận Bình và ông Trương Hựu Hiệp bắt đầu xuất hiện vết nứt. Khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Lý Thượng Phúc đột ngột biến mất khỏi tầm mắt công chúng, sau đó bị miễn nhiệm.
Ông Lý Thượng Phúc là người do ông Trương Hựu Hiệp đề cử làm Bộ trưởng Quốc phòng, nhưng chỉ giữ chức vài tháng đã bị tuyên bố “ngã ngựa”. Ngay trước khi ông Lý Thượng Phúc bị thanh trừng, hai lãnh đạo cao nhất của Lực lượng Tên lửa – bao gồm Tư lệnh Lý Ngọc Siêu – cũng bị điều tra.
Lúc đó, một số người dự đoán rằng trong quá trình ông Tập Cận Bình chỉnh đốn quân đội, ông sớm muộn cũng sẽ quyết liệt với ông Trương Hựu Hiệp.
Lực lượng Tên lửa được thành lập năm 2015, kế thừa Quân chủng Thứ hai, chịu trách nhiệm kho vũ khí hạt nhân và tên lửa của ĐCSTQ.
Năm 2024 xuất hiện dấu hiệu ông Trương Hựu Hiệp có khả năng đảo ngược tình thế.
Từ tháng 11/2024, các trợ thủ thân cận nhất của ông Tập trong quân đội – đặc biệt là nhóm “Phúc Kiến bang” – lần lượt bị thanh trừng vì nhiều lý do. Thậm chí một số thế lực chính trị không thân cận với ông Tập cũng công khai vạch trần hành vi sai trái của các thành viên quân đội này.
Gần như cùng lúc, một khẩu hiệu chính trị 16 chữ dường như bất lợi cho ông Tập bắt đầu lan truyền trong quân đội: “Tập thể lãnh đạo, dân chủ tập trung, cá biệt thảo luận, hội nghị quyết định”.
Khẩu hiệu này nhấn mạnh phải thực hiện dân chủ tập trung dưới chế độ lãnh đạo tập thể, các vấn đề quan trọng phải thảo luận cá biệt kỹ lưỡng, quyết định phải được đưa ra tại hội nghị.
Báo Giải phóng Quân – cơ quan ngôn luận của Quân ủy Trung ương – cũng đăng bài bình luận liên quan. Dù 4 nguyên tắc này đã được ghi vào Điều lệ Đảng từ thời ông Tập Cận Bình năm 2012, nhưng nhiều năm qua ít được nhắc đến.
Ông Tập Cận Bình và vòng tròn cốt cán ngày càng lo ngại về những động thái đáng lo ngại của Tướng Trương Hựu Hiệp dưới sự ủng hộ của nguyên lão Đảng. Đồng thời, cuộc điều tra hậu trường về vụ bê bối Lực lượng Tên lửa đã bước sang năm thứ ba.
Sau đó, ông Tập đột ngột phát động điều tra ông Trương Hựu Hiệp.
Trong bài xã luận mới nhất, báo Giải phóng Quân chỉ ra rằng ông Trương Hựu Hiệp và những người khác “nghiêm trọng phụ lòng tin tưởng và trọng trách của Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương, nghiêm trọng chà đạp phá hoại chế độ trách nhiệm Chủ tịch Quân ủy”.
Bà Nakazawa kết luận: “Không ai biết cuộc đấu tranh quyền lực khốc liệt nội bộ ĐCSTQ sẽ diễn biến tiếp theo ra sao. Hiện nay, kênh giao tiếp quan trọng giữa Tập Cận Bình và các nguyên lão Đảng đã bị cắt đứt, tình hình nội bộ Đảng và quân đội vẫn còn xa mới ổn định”.
Đơn xin tị nạn chính trị của công dân Trung Quốc Quan Hằng đã được…
Sau khi hoàn tất khắc phục sạt lở và đảm bảo an toàn giao thông,…
Đà giảm khiến vốn hóa của Microsoft bốc hơi 357 tỷ USD, còn 3.220 tỷ…
Trong một năm qua kể từ khi Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng, ông…
Liên Hợp Quốc đang đối mặt với nguy cơ cạn tiền khi các khoản hội…
Chiến dịch thanh trừng do lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình phát động khiến các…
