Viện nghiên cứu Mỹ: ĐCSTQ bị nghi bí mật tập trận, mô phỏng cô lập Đài Loan

Hai viện nghiên cứu Mỹ nhận định Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) có thể đang tập trận quy mô lớn mà không công bố, mô phỏng việc cô lập Đài Loan. Một quan chức cấp cao Đài Loan cho biết hơn 100 tàu ĐCSTQ đang hoạt động ở Tây Thái Bình Dương.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) và Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) hôm thứ Sáu (6/11) đưa ra báo cáo, nhận định ĐCSTQ có thể đang tiến hành một cuộc tập trận quy mô lớn mà không công bố, mô phỏng việc bao vây và cô lập Đài Loan. Ông Ngô Chiêu Tiếp, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Đài Loan, cho biết hơn 100 tàu hải quân và hải cảnh ĐCSTQ đang hoạt động ở Tây Thái Bình Dương, có cả lực lượng thuộc ba chiến khu lớn của quân đội ĐCSTQ.

Cả số tàu lẫn phạm vi triển khai lần này đều lớn hơn cuộc tập trận quanh Đài Loan hồi cuối năm ngoái, báo cáo cho biết. Quân đội ĐCSTQ có thể nhân dịp này diễn tập cách cắt đứt kết nối đường biển, đường không giữa Đài Loan với bên ngoài, cũng như cách ngăn lực lượng quân sự bên ngoài can thiệp khi xung đột nổ ra ở eo biển Đài Loan.

Ba chiến khu cùng triển khai, tàu có mặt cả gần Đài Loan lẫn ngoài biển xa

Hôm thứ Ba (3/11), ông Ngô viết trên mạng xã hội X rằng hải quân ĐCSTQ và Hải cảnh Trung Quốc đã triển khai hơn 100 tàu ở Tây Thái Bình Dương. Ông nhấn mạnh Đài Loan sẽ giữ cảnh giác: “Chúng tôi sẽ không khiêu khích, nhưng cũng sẽ không cúi đầu trước bất kỳ áp lực nào”.

Dựa trên số liệu ông Ngô công bố, ISW cho rằng lực lượng của quân đội ĐCSTQ tập trung ở hai khu vực. Ở vòng ngoài, 4 lực lượng đặc nhiệm của Chiến khu phía Đông, phía Bắc và phía Nam triển khai giữa Đài Loan và đảo Guam, trong đó có cụm tác chiến tàu sân bay Liêu Ninh. Ở khu vực gần Đài Loan hơn có ít nhất 6 tàu hải cảnh Trung Quốc cùng các tàu hải quân chưa rõ số lượng.

Từ ngày 23 đến 26/10, cụm tác chiến tàu sân bay Liêu Ninh đã đi qua eo biển Basilan của Philippines để vào Tây Thái Bình Dương, theo báo cáo. Ảnh vệ tinh chụp hôm thứ Hai (2/11) cho thấy một tàu sân bay khác, tàu Phúc Kiến, đã rời căn cứ Tam Á ở Hải Nam và có thể đang hướng tới vùng biển gần miền nam Đài Loan.

Đợt triển khai này có hai tàu sân bay ĐCSTQ và ít nhất 4 tàu tuần dương tên lửa. ISW lưu ý tàu mặt nước chủ lực của cả ba chiến khu hiếm khi cùng hoạt động ở vùng biển xa. Các tàu này có thể đang diễn tập tác chiến phối hợp giữa các chiến khu.

Báo cáo cho rằng cách bố trí lực lượng lần này giống các cuộc tập trận trước đây của quân đội ĐCSTQ: tàu chủ lực có mặt ở vùng biển xa, còn ở vùng biển gần Đài Loan thì hải quân phối hợp với hải cảnh. Đây có thể là bài tập cản trở lực lượng quân sự bên ngoài tiếp cận Đài Loan khi xảy ra xung đột ở eo biển.

Đợt triển khai diễn ra đúng lúc Đài Loan sắp bầu cử địa phương vào ngày 28/11. Dù vậy, Tự Do Thời Báo dẫn lời các quan chức an ninh Đài Loan rằng hoạt động gần đây của ĐCSTQ ở Tây Thái Bình Dương không chỉ nhắm vào Đài Loan. Hoạt động này còn có thể liên quan đến thế trận quân sự ở khu vực chuỗi đảo thứ nhất, và nhằm cho Mỹ thấy năng lực đối trọng của Bắc Kinh.

Không công bố tập trận, viện nghiên cứu cảnh báo nguy cơ rút ngắn thời gian báo động sớm

ISW cho biết ĐCSTQ từng công bố và đặt tên cho cả 4 cuộc tập trận lớn nhắm vào Đài Loan trước đây. Tuy nhiên, đến ngày 6/11, khi báo cáo được công bố, Bắc Kinh vẫn chưa thông báo cuộc tập trận nào ứng với đợt điều động lực lượng quy mô lớn lần này.

ĐCSTQ có thể muốn biến sự hiện diện quân sự quy mô lớn quanh Đài Loan và ở Tây Thái Bình Dương thành hoạt động thường lệ, khiến bên ngoài tin rằng quân đội ĐCSTQ đủ sức cô lập Đài Loan bất cứ lúc nào, báo cáo nhận định.

Mục đích khác có thể là “phô diễn năng lực nhanh chóng chuyển từ triển khai thời bình sang tác chiến”, qua đó khiến đối phương có ít thời gian hơn để nhận ra quân đội ĐCSTQ đang chuẩn bị phong tỏa hay xâm lược Đài Loan.

Các nhà nghiên cứu cho rằng những hoạt động quân sự này có thể mang hai mục đích. Một là chuẩn bị cho chiến dịch quân sự thực sự nhằm cô lập Đài Loan. Hai là làm giảm niềm tin của người dân Đài Loan vào khả năng tự vệ của chính mình, và khiến họ nghi ngờ liệu Mỹ và các đối tác khác có hỗ trợ Đài Loan khi cần hay không.

Bộ Quốc phòng Đài Loan liên tục theo dõi máy bay, tàu quân sự ĐCSTQ

Dữ liệu giám sát của Bộ Quốc phòng Đài Loan trong 10 ngày liên tiếp, từ 30/10 đến 8/11, cho thấy số lượt máy bay quân sự ĐCSTQ nhiều lần ở mức cao. Thông báo hôm Chủ nhật (1/11) ghi nhận 32 lượt máy bay. Đến thứ Ba (3/11), con số lên tới 49 lượt, trong đó 31 lượt đi vào vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) ở miền trung, tây nam và miền đông Đài Loan.

Sau đó, số lượt máy bay giảm xuống, nhưng tàu quân sự ĐCSTQ vẫn hoạt động quanh eo biển Đài Loan. Trong thông báo hôm thứ Bảy (7/11), Bộ Quốc phòng Đài Loan ghi nhận 10 tàu. Thông báo mới nhất hôm Chủ nhật (8/11) cho biết trong 24 giờ tính đến 6h sáng cùng ngày (giờ Đài Loan), phía Đài Loan phát hiện 4 lượt máy bay, 6 tàu quân sự và 2 tàu công vụ.

Trong các thông cáo báo chí hôm 31/10 và hôm thứ Tư (4/11), Bộ cho biết quân đội ĐCSTQ hoạt động dưới danh nghĩa cái gọi là “tuần tra sẵn sàng chiến đấu chung”. Hai lần này, Đài Loan lần lượt phát hiện 22 và 14 lượt máy bay ĐCSTQ bay ra biển, phối hợp với tàu chiến. Trong số đó, 18 và 12 lượt đã vượt qua đường trung tuyến eo biển Đài Loan và phần kéo dài của đường này.

Học giả: ĐCSTQ tạo dựng tình thế “chưa thống nhất đã cai quản”, cần đề phòng “từ tập trận chuyển sang tác chiến”

Hôm thứ Bảy (7/11), hãng thông tấn Trung ương Đài Loan (CNA) đăng ý kiến của ông Tô Tử Vân, người đứng đầu Phân viện Chiến lược và Nguồn lực Quốc phòng thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan. Ông cho rằng đợt triển khai gần đây của ĐCSTQ có thể là phản ứng trước cuộc tập trận chung Mỹ-Nhật “Keen Sword 27” ở quần đảo Tây Nam của Nhật Bản, cũng là dịp diễn tập phong tỏa, kiểm soát Đài Loan và tác chiến “chống tiếp cận”.

Ông Tô cho biết ĐCSTQ không chỉ huy động hải quân mà còn sử dụng lực lượng hải cảnh cho các hoạt động quân sự phi chiến tranh, đưa cả tàu công vụ của các cơ quan chính phủ khác tham gia. Bằng cách này, ĐCSTQ tìm cách tạo dựng tình thế chính trị “chưa thống nhất đã cai quản”.

Ông Trần Thế Dân, phó giáo sư Khoa Chính trị, Đại học Quốc gia Đài Loan, lưu ý Đài Loan cần đề phòng nguy cơ ĐCSTQ bất ngờ tấn công, cũng như nguy cơ “từ tập trận chuyển sang tác chiến”.

Theo ông, ĐCSTQ không công bố tập trận cũng có thể vì cân nhắc ngoại giao, trong đó có việc tránh gây tranh cãi trước cuộc gặp đã lên lịch giữa lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc.