Chuyện các Thứ sử họ Đào tại Giao Châu (P1)

Giao Châu dưới thời Bắc thuộc chịu sự cai trị của chính quyền phương bắc. Dù có nhiều quan đô hộ tham lam vơ vét, nhưng cũng có xuất hiện một số vị quan nhân đức khiến dân chúng hưởng cảnh thái bình. Trong đó phải kể đến chuyện các Thứ sử họ Đào.

Giao Châu loạn lạc

Theo Tấn thư thì thời Tam Quốc, quận Đơn Dương thuộc nước Đông Ngô có một người là Đào Hoàng, ở vùng Mạt Lăng.

Bấy giờ tại Giao Châu, Thái thú Tôn Tư là kẻ tàn bạo khiến dân chúng thống khổ lầm than. Cuối năm 263, một viên quan là Lữ Hưng giết chết Thái thú Tôn Tư, rồi đem dâng cả Giao Châu cho nhà Tây Tấn.

Tuy nhiên sau đó, Lữ Hưng bị giết hại, quan lại tướng lĩnh ở địa phương cũng không chịu theo các quan được nhà Tấn gửi đến.

Nhà Đông Ngô không muốn Giao Châu bị mất vào tay nhà Tấn nên đưa quân đến đánh chiếm lại vào năm 268.

Giao Châu trở thành chiến trường hỗn loạn.

Tướng Đông Ngô Đào Hoàng

Năm 269, vua Đông Ngô Tôn Hạo sai Đào Hoàng đem quân tiến đánh Giao Châu. Cuộc chiến kéo dài đến năm 271, quân Đông Ngô mới giành được thắng lợi quyết định.

Theo “Tấn thư – Đào Hoàng truyện”, trước đó đô đốc Hoắc Dặc của nhà Tấn từng giao hẹn với các tướng trấn giữ Giao Châu rằng nếu thành bị vây chưa đủ một trăm ngày mà đã đầu hàng thì gia quyến của họ sẽ bị trị tội, còn nếu đã giữ quá một trăm ngày mà viện binh vẫn không tới thì trách nhiệm thuộc về đô đốc.

Khi quân Đông Ngô vây thành, quân Tấn dần cạn lương, không thể tiếp tục cầm cự nên muốn đầu hàng trong khi thời hạn một trăm ngày vẫn chưa đủ. Đào Hoàng biết chuyện nên không lập tức nhận hàng. Theo ghi chép trong “Tấn thư”, ông còn cấp thêm lương thực cho quân trong thành, để họ có thể giữ thành cho đủ kỳ hạn. Đào Hoàng cho rằng làm như vậy vừa giúp các tướng Tấn không mang tội thất tín, vừa giữ được đạo nghĩa của người chiến thắng.

Đến khi đủ một trăm ngày, quân Tấn chính thức đầu hàng.

Trị vì Giao Châu

Đánh xong quân Tấn, Đào Hoàng được phong làm Giao Châu mục, Đô đốc Giao châu chư quân sự, Tiền tướng quân. Giao Châu lúc này mới được yên.

Đào Hoàng cai quản Giao Châu, sống rất giản dị, thanh liêm, khiêm nhường gần gũi. Ông khiến dân chúng ở Giao Châu hưởng cảnh yên vui thái bình, trong khi phương bắc vẫn kéo dài cảnh Tam quốc binh đao khói lửa.

Đào Hoàng còn kiến nghị giảm sưu thế, giảm phu dịch, những nơi nào nghèo đói ông cho miễn giảm thuế. Ông ra nhiều chính sách an dân, chú trọng nông nhiệp, tạo điều kiện cho dân chúng giao thương buôn bán.

Hợp Phố thời đấy là một quận của Giao Châu, nổi tiếng về ngọc trai. Dân chúng ở đây mò ngọc trai rồi đem bán hoặc lấy các nhu yếu phẩm. Nhưng nhà Đông Ngô cấm buôn bán ngọc trai loại tốt, đều phải nộp cho Triều đình, và chỉ được phép dùng một phần nhỏ buôn bán.

Đào Hoàng liền đề nghị với Triều đình chính sách ngọc trai mới: loại ngọc trai tốt thì ba phần nộp Triều đình hai phần, loại vừa chỉ nộp một phần, còn lại xấu toàn bộ cho dân chúng buôn bán. Ông đề nghị cho phép các thương nhân tự do đi lại buôn bán ngọc trai cũng như các nhu yếu phẩm khác. Việc này giúp dân chúng ở Hợp Phố thoát khỏi khó khăn.

Dân chúng yêu mến

Vua Đông Ngô là Tôn Hạo nổi tiếng là bạo ngược và đa nghi, nên muốn điều chuyển Đào Hoàng. Vua thăng chức cho Đào Hoàng làm Đô đốc Vũ Xương, cử người khác đến thay làm Thứ Sử.

Tin này lan ra, rất nhiều nơi dân chúng tụ họp hàng nghìn người khẩn cầu cho Đào Hoàng ở lại. Cuối cùng Triều đình Đông Ngô đã đồng ý cho Đào Hoàng quay lại tiếp tục trị vì Giao Châu.

Sau đó thời ký Tam Quốc dần kết thúc. Ở phương bắc, nhà Tấn đưa quân tiến đánh Đông Ngô. Năm 280, quân Tấn tiến đánh Kinh đô Kiến Khang, vua Đông Ngô là Tôn Hạo phải đầu hàng. Tôn Hạo cũng viết thư cho các nơi khuyên quy thuận nhà Tấn, trong đó có cả Giao Châu.

Đào Hoàng nhận thư khóc suốt mấy ngày rồi tuân theo. Tấn Vũ Đế giữ nguyên chức cũ cho ông rồi phong thêm tước Uyển Lăng hầu.

Sau đó, nhà Tấn có ý định giảm bớt quân các Châu, Quận, trong đó có Giao Châu. Đào Hoàng dâng sớ nói rằng Lâm Ấp đang rất mạnh và gần biên giới Giao Châu, nên cần có lực lượng để ngăn Lâm Ấp. Vua nghe theo, và vì thế Lâm Ấp cũng không dám tiến đánh.

Đào Hoàng làm Thứ sử Giao Châu 30 năm, ông yêu thương dân chúng, giúp Giao Châu yên ôn, dân chúng vui cảnh thái bình. Đại Việt Sử ký Toàn thư chép rằng: “Nhà Ngô nhân đó dùng Đào Hoàng làm Thứ sử. Hoàng là người có mưu lược, chu cấp kẻ nghèo khốn, ưa bố thí, được lòng người, ai ai cũng vui lòng giúp việc, đến đâu cũng có công trạng”.

Sau 30 năm ở Giao Châu thì Đào Hoàng mất, dân chúng thương tiếc khóc than. “Đại Việt Sử ký Toàn thư” viết: “Hoàng ở châu 30 năm, tỏ ra người có ân có uy, được người địa phương yêu mến. Đến khi chết, cả châu khóc thương như mất cha mẹ hiền”.

(Còn nữa)

Trần Hưng

Xem thêm:

• Chuyện Sĩ Nhiếp giúp Giao Châu bình yên sung túc, tránh nạn Tam Quốc
• Ba đời họ Đỗ giúp Giao Châu hưởng cảnh yên vui thái bình

Mời xem video: