Ông Lee Jae-myung khiến ông Tập “thót tim” với màn selfie bằng Xiaomi ở Bắc Kinh?

Hôm 7/1, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung kết thúc chuyến thăm Trung Quốc. Bề ngoài, đây được mô tả như một chuyến đi “phá băng” nhằm hàn gắn quan hệ song phương, nhưng thực chất lại là một màn “biểu diễn đi trên dây” đầy hiểm nguy. Khoảnh khắc gây nhiều bàn tán nhất xảy ra vào ngày 5/1, sau cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình, ông Lee Jae-myung bất ngờ rút ra một chiếc điện thoại Xiaomi và mời vợ chồng ông Tập cùng chụp ảnh selfie, nhằm thể hiện sự thân mật. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhạy cảm khi nhà độc tài Venezuela Nicolás Maduro vừa bị quân đội Mỹ bắt sống nhờ định vị qua thiết bị điện tử, chiếc điện thoại này không những không trở thành cây cầu hữu nghị, mà trái lại còn khiến Trung Nam Hải lạnh sống lưng. Đằng sau “ngoại giao selfie” ấy là nỗ lực của Hàn Quốc muốn chơi một ván bài nguy hiểm kiểu “thay mặt đổi vai” trong giấc mơ cũ “an ninh dựa Mỹ, kinh tế dựa Trung Quốc”.

• Trung Nam Hải bị phát hiện “biến mất” khỏi bản đồ; Maduro bị bắt khiến Tập hoảng sợ?

Cú sốc điện thoại: “Chiến tranh tâm lý” từ một chiếc Xiaomi

Vào thời điểm kết thúc cuộc gặp thượng đỉnh Trung – Hàn hôm 5/1, một hành động bất ngờ của Tổng thống Lee Jae-myung đã phá vỡ sự trang trọng theo thông lệ ngoại giao: ông lấy từ trong túi ra một chiếc điện thoại Xiaomi, mỉm cười mời vợ chồng Tập Cận Bình cùng chụp ảnh selfie.

Nhìn lại bối cảnh: Chiếc điện thoại này có một câu chuyện riêng. Hai tháng trước, tại hội nghị thượng đỉnh ở Gyeongju, ông Tập Cận Bình đã tặng ông Lee Jae-myung chiếc Xiaomi này làm quà quốc lễ, nhấn mạnh rằng nó “sử dụng màn hình [được sản xuất bởi] Hàn Quốc”. Khi đó, ông Lee Jae-myung nửa đùa nửa thật hỏi lại: “Thiết bị liên lạc này có an toàn không?”. Ông Tập đáp trả ngay: “Anh có thể kiểm tra xem có cửa hậu hay không”. Cuộc đối thoại này được xem là màn đấu trí ngầm giữa hai bên về vấn đề an ninh mạng.

Cú giật mình hôm nay: Lần này, việc ông Lee Jae-myung chủ động lấy chiếc điện thoại ra có lẽ nhằm phát đi thông điệp: “Tôi không sợ cửa hậu, tôi giả vờ tin anh”, qua đó xoa dịu quan hệ. Tuy nhiên, ông rõ ràng đã đánh giá thấp mức độ nhạy cảm của tình hình. Chỉ vài ngày trước đó, “ông trùm” Venezuela Nicolás Maduro đã bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ định vị chính xác và bắt sống; dư luận lan truyền rằng chiếc điện thoại Huawei mà ông Maduro từng tự hào là “Mỹ không thể nghe lén” đã đóng vai trò then chốt.

Nhiều phân tích cho rằng khi ông Lee Jae-myung giơ cao chiếc điện thoại thương hiệu Trung Quốc ấy, trong lòng Tập Cận Bình có lẽ không phải là cảm động mà là “rợn tóc gáy”. Trong bối cảnh năng lực tình báo của quân đội Mỹ đang thể hiện ưu thế áp đảo, bất kỳ thiết bị điện tử nào cũng có thể trở thành “quả bom hẹn giờ”. Cú “nịnh nọt” này của ông Lee Jae-myung đã vô tình chạm trúng điểm yếu nhạy cảm nhất của Trung Nam Hải, khiến màn “diễn thân mật” trở nên gượng gạo và đầy mỉa mai.

Đi dây chiến lược: Canh bạc cuối cùng của “an ninh Mỹ – kinh tế Trung”

Chuyến thăm Trung Quốc lần này của ông Lee Jae-myung đi kèm hơn 200 doanh nghiệp, bao gồm Samsung, SK, Hyundai, LG…, với quy mô chưa từng có. Logic cốt lõi vẫn là chiến lược truyền thống của Hàn Quốc: “An ninh dựa vào Mỹ, kinh tế dựa vào Trung Quốc”. Nói đơn giản:

• Kinh tế không tách rời: Trong bối cảnh chính quyền Trump áp thuế lên ô tô và chip của Hàn Quốc, Seoul cần giữ vững Trung Quốc – thị trường chiếm 25% kim ngạch xuất khẩu – như đối tác thương mại lớn nhất.
• An ninh không hạ cấp: Thông qua đối thoại với Bắc Kinh, Hàn Quốc hy vọng tạo điều kiện tái khởi động đối thoại liên Triều và giữ dư địa xoay xở trong các mâu thuẫn địa chính trị Đông Bắc Á.

Tuy nhiên, các học giả quan hệ quốc tế chỉ ra rằng trong bối cảnh “Chiến tranh Lạnh 2.0”, các quốc gia thuộc “trục” thân cận với ĐCSTQ như Iran, Venezuela hay Nga đang lần lượt đối mặt với sự thanh toán. Việc Hàn Quốc lúc này cố gắng đu dây giữa Mỹ và Trung bị ví như “nhảy múa bên bờ vực”. Chiến lược của ông Lee Jae-myung được định nghĩa là “cái ôm mang tính chiến thuật” – không phải để chọn phe ủng hộ Bắc Kinh, mà là lợi dụng lẫn nhau, mỗi bên lấy thứ mình cần.

“Thay mặt như kịch Tứ Xuyên”

Điểm đặc sắc nhất trong màn “đi dây” của ông Lee Jae-myung nằm ở sự thao tác hai mặt, “trong cười ngoài dao”. Ngày 8/1, đúng lúc ông mỉm cười selfie tại Bắc Kinh, Cơ quan Cảnh sát biển Hàn Quốc đồng thời công bố một động thái quân sự cứng rắn: Hàn Quốc sẽ triển khai tàu tuần tra mới 3.000 tấn tại Hoàng Hải (vùng biển tạm thời do Hàn – Trung quản lý) vào giữa tháng Một.

Mục tiêu rất rõ ràng: giám sát và đối phó với các công trình thép quy mô lớn mà ĐCSTQ đang dựng lên tại vùng biển tranh chấp này. Báo cáo của Viện CSIS tại Washington từng chỉ ra rằng Trung Quốc đã xây dựng 3 cơ sở cao tầng có tiềm năng quân sự tại khu vực, nhằm từng bước xâm lấn quyền quản lý và kiềm chế quân đội Mỹ.

Cách làm “ngoại giao thì cười nói, quân sự thì mài dao” này bị dư luận mỉa mai rằng ông Lee Jae-myung đã học được tinh túy của “nghệ thuật thay mặt” trong Kinh kịch Tứ Xuyên. Điều đó cho thấy Hàn Quốc hiểu rất rõ tham vọng của ĐCSTQ, không chỉ nghe lời nói mà còn quan sát hành động, và sự cảnh giác chưa từng giảm bớt.

Kết cục khó xử: Trong ngoài đều không vừa lòng?

Dù ông Lee Jae-myung cố gắng cân bằng bằng tính toán lợi ích tinh vi, thực tế vẫn dành cho ông 3 cái “tát lạnh”:

• Triều Tiên tát thẳng mặt: Ông Lee Jae-myung vừa đặt chân tới Bắc Kinh thì Triều Tiên lập tức phóng nhiều tên lửa đạn đạo. Đây không chỉ là sự coi thường Seoul mà còn là cú tát vào Bắc Kinh, cho thấy ảnh hưởng của ĐCSTQ đối với Kim Jong-un đã suy giảm nghiêm trọng. Hy vọng của ông Lee Jae-myung rằng Bắc Kinh có thể kiềm chế Bình Nhưỡng e rằng chỉ dừng ở lời nói.
• Cái bẫy lịch sử: Phía Trung Quốc cố tình sắp xếp cho ông Lee Jae-myung tham quan “Di tích Chính phủ lâm thời Đại Hàn Dân Quốc” ở Thượng Hải, nhằm lợi dụng vấn đề lịch sử (chống Nhật) để kéo Hàn Quốc về phía mình. Dù ông Lee Jae-myung khéo léo né tránh bẫy chọn phe bằng những phát biểu mang tính chiến thuật như “tôn trọng lịch sử, thúc đẩy hòa bình”, điều này vẫn phơi bày thực tế thiếu vắng niềm tin chiến lược sâu sắc giữa Trung – Hàn.
• Sự nghi ngờ từ Mỹ: Nguy hiểm nhất là kiểu hành xử “đứng giữa” này rất dễ gây phản cảm cho chính quyền Trump. Trong bối cảnh đối đầu Mỹ – Trung ngày càng gay gắt, bất kỳ chiến lược mập mờ nào cũng có thể bị xem là phản bội, khiến Hàn Quốc bị gạt ra bên lề trong hệ thống đồng minh tương lai.

Bức ảnh selfie giữa ông Lee Jae-myung và ông Tập Cận Bình cuối cùng đã trở thành minh họa rõ nét nhất cho trạng thái “bề ngoài hòa hợp, bên trong xa cách”. Ông Lee Jae-myung muốn tìm một “con đường trung gian” giữa cục diện địa chính trị đầy hiểm ác, nhưng trong thời đại quân đội Mỹ có thể chính xác “chặt đầu” các nhà độc tài và các khối toàn cầu đang phân hóa nhanh chóng, sợi dây thép này đã rung lắc dữ dội. Mong muốn “an ninh dựa Mỹ, kinh tế dựa Trung Quốc” rất có thể sẽ dẫn đến kết cục “mất cả chì lẫn chài”, đúng như câu nói “thông minh quá hóa dại”.