Phân tích: Những chi tiết đáng chú ý trong cáo phó của Chu Dung Cơ

Cựu Thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ qua đời tại Bắc Kinh ngày 12/8. Nhà bình luận chính trị kỳ cựu Trần Phá Không cho rằng một số chi tiết trong cáo phó chính thức cho thấy chính quyền đang che giấu lịch sử thực tế, đồng thời ông Tập Cận Bình đang mượn cái chết của ông Chu để củng cố hình ảnh của mình. Theo ông, cái chết của Chu Dung Cơ cũng là một phần trong quá trình mà cái gọi là thời kỳ cải cách và mở cửa của Trung Quốc đi đến hồi kết.

Theo cáo phó chính thức, ông Chu Dung Cơ qua đời lúc 11 giờ 06 phút ngày 12/8/2026 theo giờ Bắc Kinh, hưởng thọ 98 tuổi.

Sinh ngày 23/10/1928, con đường chính trị của Chu Dung Cơ trong 30 năm đầu sự nghiệp không hề thuận lợi.

Năm 1957, phong trào chỉnh phong của ĐCSTQ chuyển sang “đấu tranh chống phái hữu”. Tháng 1/1958, Chu Dung Cơ chính thức bị quy là “phần tử cánh hữu”. Trong Cách mạng Văn hóa, ông cũng không tránh khỏi số phận bị đưa về cơ sở, phải lao động suốt 5 năm tại trường cán bộ 7/5 của Ủy ban Kế hoạch Nhà nước.

Tuy nhiên, cáo phó chính thức không đề cập việc Chu Dung Cơ từng bị quy là “phần tử cánh hữu”, thậm chí cũng không nhắc đến Cách mạng Văn hóa, mà chỉ nói ông từng bị đưa đến trường cán bộ 7/5 của Ủy ban Kế hoạch Nhà nước để lao động.

Chuyên gia về Trung Quốc, nhà bình luận chính trị kỳ cựu Trần Phá Không nói với Epoch Times rằng việc cáo phó không nhắc một chữ nào đến chuyện Chu Dung Cơ từng bị quy là phần tử cánh hữu “cho thấy chính quyền hiện nay vẫn muốn che giấu lịch sử năm xưa”.

Cáo phó chính thức nhấn mạnh Chu Dung Cơ khi còn sống “dám nói sự thật, không sợ làm mất lòng người khác”.

Ông Trần Phá Không cho rằng điều này tạo ra một sự tương phản đầy mỉa mai với hiện tại. Theo ông, khi đó Chu Dung Cơ dám nói sự thật nhưng không gặp nguy hiểm lớn, trong khi dưới thời Tập Cận Bình, những người nói sự thật có thể phải trả giá bằng tính mạng và chịu nhiều hình thức đàn áp. Điều này cho thấy thời đại đã thụt lùi.

Cáo phó chính thức nói rằng khi còn sống, Chu Dung Cơ kiên quyết ủng hộ và ủng hộ hai nhiệm kỳ Trung ương ĐCSTQ dưới thời Hồ Cẩm Đào và Tập Cận Bình.

Ông Trần Phá Không cho rằng Chu Dung Cơ đúng là ủng hộ Hồ Cẩm Đào và cũng ủng hộ Ôn Gia Bảo, nhưng không ủng hộ Tập Cận Bình. Theo ông, Tập thuộc phe cực tả. Khi ông Tập được tái nhiệm tại Đại hội 19 của ĐCSTQ, hình ảnh từ truyền thông cho thấy Chu Dung Cơ là người duy nhất trong hội trường không vỗ tay. Chu Dung Cơ là một nguyên lão chính trị và thuộc phái cải cách. Trong khi đó, ông Tập vốn đã lo ngại các nguyên lão chính trị, lại càng lo ngại phái cải cách.

Ngày 15/3/2022, Wall Street Journal đăng bài viết “Hoạt động kinh tế Trung Quốc thu hẹp cho thấy những rạn nứt quyền lực của Tập Cận Bình”. Bài viết dẫn lời những người trong nội bộ ĐCSTQ cho biết một số cựu lãnh đạo cấp cao vẫn có tiếng nói chính trị gần đây đã công khai phản đối mong muốn của ông Tập Cận Bình về việc phá vỡ quy định kế nhiệm lãnh đạo hiện hành. Trong số những người phản đối có Chu Dung Cơ.

Cuối cáo phó chính thức kêu gọi biến đau thương thành sức mạnh và “đoàn kết chặt chẽ hơn” xung quanh Trung ương do ông Tập lãnh đạo.

Ông Trần Phá Không cho rằng đây hoàn toàn là sự áp đặt ý chí. Ông nói Chu Dung Cơ chắc chắn đã phải chịu một hình thức quản thúc trá hình trước khi qua đời, và hiện nay ông Tập đang “cưỡng ép mượn ánh hào quang” của Chu Dung Cơ.

Tuy nhiên, ông Trần Phá Không tin rằng Chu Dung Cơ qua đời vì bệnh tật theo quy luật tự nhiên, do đó sẽ không giống như cái chết của Lý Khắc Cường, từng làm dấy lên làn sóng tưởng niệm tự phát trên toàn Trung Quốc.

Trong những năm gần đây, ông Tập Cận Bình đã tiến hành thanh lọc hệ thống tài chính, trong đó nhiều quan chức bị ngã ngựa là những người từng được Chu Dung Cơ đào tạo và trọng dụng.

Chu Dung Cơ và Vương Kỳ Sơn được nhiều người xem là mối quan hệ giữa một người phát hiện, dìu dắt nhân tài và người học trò xuất sắc. Trong những năm gần đây, nhiều thuộc cấp cũ của Vương Kỳ Sơn từng làm việc tại Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương và trong hệ thống tài chính liên tiếp bị chính quyền ông Tập điều tra, trong khi bản thân Vương Kỳ Sơn cũng xuất hiện tin đồn bị quản thúc.

Ông Trần Phá Không cho biết quả thực có rất nhiều nhân vật thuộc phái cải cách xuất thân từ mạng lưới của Chu Dung Cơ và Vương Kỳ Sơn, trong đó có cựu Bộ trưởng Tài chính Lâu Kế Vĩ, người từng có tin đồn gặp chuyện nhưng sau đó lại xuất hiện trở lại. Theo ông, Chu Dung Cơ để lại một mạng lưới quan hệ rất lớn, nhưng hiện những người này đều trở thành đối tượng bị ông Tập căm ghét.

Trong 12 năm giữ chức Phó Thủ tướng và Thủ tướng, Chu Dung Cơ đóng vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế Trung Quốc, bao gồm cải cách doanh nghiệp nhà nước, nới lỏng kiểm soát tỷ giá, mở cửa thị trường bất động sản, thực hiện chế độ phân chia thuế giữa trung ương và địa phương, cũng như thúc đẩy Trung Quốc gia nhập WTO. Tuy nhiên, trong quá trình cải cách, ông Chu cũng vấp phải sự chỉ trích từ xã hội vì khiến một lượng lớn công nhân doanh nghiệp nhà nước mất việc.

Cáo phó chính thức dành nhiều nội dung ca ngợi các biện pháp “cải cách” của Chu Dung Cơ, nói rằng ông “tập trung thúc đẩy cải cách và mở cửa”.

Ông Trần Phá Không cho rằng cái chết của Chu Dung Cơ cũng đại diện cho việc phái cải cách đã trở thành quá khứ. Bởi chính quyền đã tuyên bố thời kỳ cải cách và mở cửa kết thúc, và hiện nay là cái gọi là “thời đại mới” của ông Tập.

Ông nói: “Thời đại trước Tập được gọi là thời kỳ cải cách và mở cửa, thời kỳ trước đó dưới Mao Trạch Đông được gọi là thời kỳ xây dựng, còn trước năm 1949 được gọi là thời kỳ cách mạng. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc cải cách và mở cửa đã đi đến hồi kết. Chu Dung Cơ chẳng qua là một trong những mắt xích đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ cải cách và mở cửa”.

Đường Binh, Lạc Á/ Epoch Times