Bài tập tự nhận thức: Hãy học cách nhận biết và chấp nhận cảm xúc (P2)

Nói một cách đơn giản, việc đặt tên cho cảm xúc, tức là gọi ra từ ngữ mô tả cảm xúc của mình, trước hết giúp chúng ta tách biệt “con người tôi” với “cảm xúc của tôi”. Điều này thường có nghĩa là tôi có thể “không thích cảm xúc này”, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc tôi “không thích chính bản thân mình”. Khi có thể phân biệt được hai khái niệm này, chúng ta thường đã bắt đầu có thêm sự tự tin để xử lý cảm xúc.

Lợi ích thứ hai của việc gọi tên cảm xúc là chúng ta bắt đầu có thể nhìn nhận cảm xúc đó bằng một góc nhìn lý trí và khách quan. Mà chính sự lý trí và khách quan lại là thái độ cần thiết để giải quyết bất kỳ vấn đề nào.

Lấy ví dụ của Nghi Quân, khi cô có thể gọi tên những cảm xúc như “tức giận”, “lo lắng”, “chắc chắn”…, điều đó cho thấy cô đã sẵn sàng khám phá sâu hơn những thông điệp mà các cảm xúc ấy mang lại. Nói cách khác, cô đã chuẩn bị bước sang giai đoạn thứ hai của quá trình quản lý cảm xúc: “chấp nhận nó”.

Chấp nhận cảm xúc: Giải mã những quan điểm và kỳ vọng bên trong

Khi chúng ta có thể đối diện với cảm xúc, không còn bài xích nó và tìm ra từ ngữ mô tả phù hợp, chúng ta có thể bắt đầu giải mã thông điệp mà cảm xúc muốn truyền tải. Thông điệp ấy phản ánh hai yếu tố trong “tảng băng nội tâm” của chúng ta: quan điểm và kỳ vọng.

Ví dụ:

• Cảm xúc “vui” phản ánh quan điểm: “Tôi đã có được điều mình mong muốn.”
• Cảm xúc “giận dữ” phản ánh quan điểm: “Tôi đang bị tấn công hoặc bị xâm phạm.”
• Cảm xúc “buồn bã” phản ánh quan điểm: “Tôi đã mất đi một điều quan trọng.”
• Cảm xúc “sợ hãi” phản ánh quan điểm: “Tôi đang đối mặt với nguy hiểm.”

Cảm xúc cũng phản ánh những kỳ vọng của chúng ta và cuối cùng thúc đẩy chúng ta hành động.

Chẳng hạn:

• Cảm xúc “vui” khiến chúng ta mong muốn tiếp tục có được những điều mình yêu thích.
• Cảm xúc “giận dữ” khiến chúng ta muốn phòng vệ hoặc phản công.
• Cảm xúc “buồn bã” khiến chúng ta muốn tìm kiếm sự giúp đỡ và được an ủi.
• Cảm xúc “sợ hãi” khiến chúng ta muốn tránh xa hoặc thoát khỏi mối nguy hiểm.

Vì vậy, cảm xúc không chỉ là những phản ứng nhất thời, mà còn là tín hiệu giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách mình nhìn nhận thế giới và những điều mình đang mong đợi trong cuộc sống.