Bộ lạc Amazon thắng kiện chính phủ, cứu 3 triệu mẫu rừng mưa nhiệt đới

Nhiều năm trước, chính phủ Ecuador đã cử một nhóm người đến bộ lạc Waorani nằm trong rừng mưa Amazon thuộc tỉnh Pastaza, những người này muốn bàn bạc một số việc với người Waorani. Sau vài giờ đàm phán và quay một số đoạn video clip, họ vội vã rời đi.

Thế nhưng những người Waorani hoàn toàn không biết nhóm người này đến vì điều gì, cũng không ý thức được rằng đã xảy ra một việc “khủng khiếp” trong khi trao đổi ý kiến: Họ vừa ký vào một văn bản nhượng đất của mình.

Sau khi hiểu rõ mọi việc, những người Waorani kìm nén cơn giận, họ đã bước lên phía trước, đến tòa án đệ đơn tố cáo chính phủ lừa gạt họ. Tháng 4 năm nay, bộ lạc này đã giành chiến thắng trong vụ kiện với chính phủ và công ty dầu mỏ. Sự thắng lợi này đã tạo nên tiền lệ rất quan trọng đối với quyền đất đai của các bộ lạc ở khu vực sông Amazon.

.
Người Waorani là dân tộc sinh sống tại khu vực rừng mưa nhiệt đới Amazon, nơi đây là nhà của họ. Nhưng khi các công ty dầu mỏ quy mô tầm cỡ quốc tế muốn khai thác dầu mỏ bên dưới lòng đất ở khu vực này, quyền lợi của họ bị uy hiếp, kéo theo đó là một loạt những cuộc tranh chấp về pháp lý.

Vào tháng Tư năm nay, phiên tòa được thành lập bởi 3 thẩm phán của tòa án tỉnh Pastaza đã quyết định người Waorani thắng kiện, phủ định thủ tục thỏa hiệp mà chính phủ Ecuador bắt đầu vào năm 2012, từ đó khiến hoạt động buôn bán đất trở nên vô hiệu hóa.

Bộ lạc này chỉ ra rằng chính phủ đã thực hiện hành vi lừa đảo, họ đã vượt qua giới hạn để đứng về phe của công ty dầu mỏ, xâm hại đến quyền lợi hợp pháp của cư dân sống tại khu vực này. Thậm chí có những người cho rằng (dù có chứng cứ hay không), các quan chức chính phủ đã nhận hối lộ, sự tham nhũng trong chính phủ đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc giao dịch này.

Tòa án đã ra lệnh cho chính phủ phải thực hiện lại việc hiệp thương và phải áp dụng tiêu chuẩn Tòa án Nhân quyền Liên Mỹ quy định trước khi có bất cứ cuộc giao dịch mua bán và khai thác tài nguyên dưới lòng đất nào. Điều này có nghĩa là tất cả hành vi khai thác đều phải xét đến sự tác động đối với môi trường sống và văn hóa của các bộ lạc.

Tiền lệ pháp lý này không chỉ vô cùng quan trọng đối với các dân tộc sinh sống bên trong rừng mưa nhiệt đới Ecuador, mà thậm chí còn cực kỳ quan trọng đối với các bộ lạc sống bên ngoài Ecuador. Phán quyết này chẳng những bảo vệ quyền khai thác quặng và khoan dầu của mảnh đất rộng 2.000 km2 mà người Waorani đang sinh sống, mà còn ngăn chặn nguy cơ tiềm ẩn của việc 16 khu khai thác dầu mỏ có tổng diện tích 28.000 km2 có thể bị bán đấu giá.

Phán quyết này đã kêu gọi sửa đổi Hiến pháp Ecuador để đảm bảo quyền bảo vệ vùng đất tổ tiên của thổ dân bản địa khỏi bị tước đoạt, chiếm giữ và chia cắt, đồng thời cũng đảm bảo họ có được quyền tư pháp độc lập.

“Chính phủ chưa thông qua sự cho phép của chúng tôi mà đã muốn bán đất đai của chúng tôi cho công ty dầu mỏ. Rừng nhiệt đới của chúng tôi là mạng sống của chúng tôi”.

Nguyên đơn và cũng là chủ tịch Nemonte Nenquimo của Tổ chức bộ tộc War Waorani ở Pastaza cho biết, “Đất đai của chúng tôi do chúng tôi làm chủ. Chúng tôi sẽ không bao giờ bán rừng mưa nhiệt đới cho các công ty dầu mỏ. Hiện nay, tòa án đã thừa nhận là quyền sở hữu đất của người Waorani và tất cả cư dân sống ở đây phải được tôn trọng. Chính phủ đứng trên lợi ích dầu mỏ hoàn toàn không có giá trị bằng quyền lợi, rừng và cuộc sống của chúng tôi.”

.
Minh Ngọc

Xem thêm: