Xã hội Mỹ: Sinh 3 con đang thành biểu tượng địa vị của người giàu?

Tại Mỹ, nuôi 3 con đang dần trở thành biểu tượng của các gia đình giàu có. Một phân tích mới cho thấy gần một nửa số gia đình thuộc nhóm 1% thu nhập cao nhất nuôi từ 3 con trở lên, trong khi gia đình 3 con ở các nhóm thu nhập khác ngày càng ít.

Các nhà kinh tế cho biết không phải người giàu gần đây bỗng sinh nhiều con hơn, mà là các gia đình bình thường ngày càng ít sinh con thứ ba.

Hôm Chủ nhật (8/11) tạp chí Fortune của Mỹ đưa tin về phân tích của ông Mike Konczal dựa trên dữ liệu tài chính hộ gia đình của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ông Konczal là Phó chủ tịch phụ trách chính sách và nghiên cứu của tổ chức Economic Security Project (Dự án An ninh Kinh tế), từng là nhà kinh tế tại Nhà Trắng. Kết quả phân tích cho thấy 49% gia đình thuộc nhóm 1% thu nhập cao nhất nuôi từ 3 con trở lên. Ở phần còn lại của nhóm 10% thu nhập cao nhất, tỷ lệ này vào khoảng 40%.

Phân tích sử dụng số liệu của 5 đợt Khảo sát Tài chính Người tiêu dùng (SCF) do Fed thực hiện từ năm 2013 đến năm 2025, với đối tượng là các hộ có chủ hộ từ 45 đến 64 tuổi. Ông Konczal nhận thấy từ thập niên 1990 đến nay, tỷ lệ nuôi từ 3 con trở lên ở các gia đình giàu nhất gần như không đổi, còn gia đình đông con ở các nhóm thu nhập khác thì ngày càng ít đi.

Nói cách khác, gia đình 3 con dần trở thành biểu tượng của sự giàu có không phải vì người giàu sinh nhiều hơn, mà vì các gia đình khác sinh ít đi.

Chi phí nuôi con là một trong những nguyên nhân quan trọng tạo nên khoảng cách này.

Số liệu của Bộ Lao động Mỹ cho thấy năm 2022, chi phí gửi trẻ cả ngày cho mỗi trẻ dao động từ 6.552 USD đến 15.600 USD một năm, tương đương 8,9% đến 16% thu nhập trung vị của các gia đình. Nếu gia đình có 2-3 con nhỏ, tiền gửi trẻ có thể trở thành gánh nặng lớn.

Nhà ở cũng không rẻ. Trung tâm Liên hợp Nghiên cứu Nhà ở của Đại học Harvard ghi nhận năm 2024, giá bán điển hình của một căn nhà riêng lẻ đã qua sử dụng tại Mỹ lên tới 412.500 USD, gấp khoảng 5 lần thu nhập trung vị của hộ gia đình. Vào thập niên 1990, giá nhà chỉ gấp gần 3 lần thu nhập.

Gia đình giàu nuôi 3 con cũng không dễ dàng

Với nhiều gia đình trung lưu, đứa con thứ ba có thể đồng nghĩa với việc phải có nhà rộng hơn, tốn thêm tiền gửi trẻ và sắp xếp lại cả công việc lẫn cuộc sống gia đình.

Ngay cả với gia đình giàu có, nuôi 3 con cũng không hẳn nhẹ nhàng. Bà Elaine Shi, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành BodySpec, một công ty Mỹ chuyên cung cấp dịch vụ quét thành phần cơ thể, từng cùng chồng cân nhắc sinh 4 con, nhưng cuối cùng quyết định dừng ở 3 con.

Trả lời phỏng vấn Fortune, bà cho biết tiền bạc không phải lý do khiến hai vợ chồng không sinh thêm con thứ tư. Điều thực sự ảnh hưởng đến quyết định là tính cách của đứa con thứ ba và sức khỏe của bà trong những lần mang thai.

Dù vậy, việc có thêm đứa con thứ ba khiến chi phí trông trẻ của gia đình tăng lên rõ rệt. Khi con thứ ba chào đời, hai con lớn đã đi học và tham gia những hoạt động ngoại khóa khác nhau. Lúc đó, bà đang bận gọi vốn cho công ty và cần sớm quay lại công việc. Cuối cùng, hai vợ chồng phải thuê nhiều người trông trẻ mới lo được cả công việc lẫn nhu cầu của 3 con.

Bà Shi cũng nhận thấy nhiều người cùng trang lứa ở cuối độ tuổi 30 không sinh con thứ ba, không hẳn vì thiếu tiền mà vì họ bắt đầu sinh con muộn hơn.

Nói chung người Mỹ không phải không muốn có gia đình đông con. Cuộc thăm dò của Gallup hồi tháng 7/2025 cho thấy 42% người Mỹ coi gia đình từ 3 con trở lên mới là quy mô lý tưởng. Song trong Khảo sát Gia đình Mỹ năm 2025 của Đại học Brigham Young, hơn 70% người được hỏi cho rằng chi phí nuôi con đã vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người dân.

Trên thực tế, quy mô gia đình đang thu hẹp. Theo số liệu của Trung tâm Nghiên cứu Pew, năm 1976, khoảng 2/3 số bà mẹ Mỹ ở độ tuổi đầu 40 đã sinh ít nhất 3 con. Đến năm 2016, tỷ lệ này giảm còn 38%.

Năm 2025, tổng tỷ suất sinh của Mỹ tiếp tục giảm xuống 1,57 con/mỗi phụ nữ, mức thấp nhất từ trước đến nay.

Ông Konczal lưu ý rằng phân tích của ông không chứng minh được sự giàu có trực tiếp khiến người ta sinh nhiều con hơn. Tuy nhiên, số liệu cho thấy tại Mỹ, nuôi 3 con đang dần trở thành lối sống phổ biến hơn ở các gia đình giàu có, còn với các gia đình khác, lựa chọn này ngày càng hiếm.

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng vọt, quy mô gia đình thu hẹp và tương lai bất định, có nhiều con trở thành biểu tượng mới cho sự giàu có ở các nền kinh tế phát triển.

Eliza Filby, nhà nghiên cứu về các vấn đề thế hệ ở Mỹ, nhận định nuôi một con thoải mái là bài toán kinh tế đau đầu với hầu hết cặp vợ chồng, nhất là ở thành phố. Theo bà, nhiều gia đình trung lưu Mỹ đang phải chu cấp cho con đến gần 30 tuổi. “Hai con đã là một sự cố gắng, còn ba con trở lên đồng nghĩa bạn phải siêu giàu”, Filby nói.

Một nghiên cứu của Forbes trên 700 tỷ phú Mỹ cho thấy ít nhất 22 người có từ 7 con trở lên. Nổi tiếng nhất là tỷ phú Elon Musk với 14 người con. Người giàu nhất thế giới cũng là người ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa khuyến sinh (pronatalism), coi đó là yếu tố sống còn của nhân loại.

Tuy nhiên, biểu tượng địa vị không chỉ nằm ở việc có bao nhiêu con, mà còn ở cách nuôi dạy và khả năng duy trì lối sống. Để làm được điều đó, họ cần đến cả một đội quân hỗ trợ gồm bảo mẫu, gia sư, quản gia. Chẳng hạn, Kim Kardashian được cho là có 10 bảo mẫu làm việc 24/7 cho 4 đứa con, với mức lương có thể hơn 200.000 USD một năm.