Làm xong là do ngoại lực thúc đẩy, làm tốt là do nội lực dẫn dắt. (Ảnh minh họa: Shutterstock)
Trong môi trường công sở, không thiếu người làm việc, mà thiếu những người có thể làm việc thật tốt. Dù “làm xong” và “làm tốt” chỉ khác nhau một chữ, nhưng bản chất lại hoàn toàn khác biệt. Làm xong là đối phó, làm tốt là tu dưỡng.
Vế trước là đã làm, nhưng chưa đến nơi đến chốn, chỉ mang tính hình thức hoặc đối phó cho xong; Còn vế sau không chỉ là làm, mà còn làm đến nơi đến chốn, thể hiện trách nhiệm với mục tiêu của bản thân, với cấp trên, và với lợi ích của công ty.
Sự khác biệt giữa “làm xong” và “làm tốt” chính là sự khác biệt trong cuộc đời.
Chỉ biết làm việc và hoàn thành công việc là chưa đủ, bạn còn cần khả năng làm tốt công việc đó. Bạn làm tốt được một việc thì mới có thể làm tốt việc khác. Nếu một việc cũng không làm tốt, thì rất khó để làm tốt những việc khác.
Nếu bạn luôn giữ tâm lý “làm cho xong” chứ không phải “làm cho tốt” trong công việc, thì bạn khó có thể phát triển lớn trong sự nghiệp.
Đừng xem nhẹ sự khác biệt một chữ giữa “làm xong” và “làm tốt”, thực chất khoảng cách giữa hai điều này là rất lớn.
Có người sẽ nghi ngờ: sự khác biệt có thật sự lớn đến vậy không? Không, bạn đã nhầm.
Nếu dùng con số để hình dung, thì “làm xong” chỉ đạt 99,9%, còn “làm tốt” mới là 100%. Nhiều người nghĩ rằng 99,9% chỉ cần cố thêm một chút là thành 100%.
Nhưng thực tế không phải vậy. Điều này giống như trong thi đấu, cuối cùng luôn phải phân định thắng thua. Nếu mọi người ngang nhau ở mức 99,9%, thì ai thắng?
Câu trả lời nằm ở 0,1% cuối cùng. Ai cắn răng hoàn thành nốt 0,1% đó một cách tốt nhất, người đó là người chiến thắng, còn người kia sẽ trở thành kẻ thua cuộc. Vì vậy, trong nhiều cuộc cạnh tranh, thắng bại thường được quyết định ở phút cuối—đa số thất bại chính vì 0,1% đó.
Một việc không tạo ra kết quả, dù có làm xong thì ý nghĩa ở đâu? Nhưng đáng tiếc là trong doanh nghiệp, vẫn có nhiều người nghĩ rằng: Họ chỉ là nhân viên được thuê, đi làm một ngày nhận một ngày lương, còn kết quả công việc hay lợi nhuận của công ty là chuyện của sếp, không liên quan đến mình.
Chúng ta có thể nhìn nhận sâu hơn qua ba khía cạnh:
Người có “tâm lý người làm thuê” chỉ nghĩ công việc là để kiếm sống, chỉ cần làm xong là được, không quan tâm đến chất lượng.
Ngược lại, người có “tâm lý người làm chủ” xem công việc như sự nghiệp của mình, có trách nhiệm và sứ mệnh, luôn cố gắng làm tốt nhất.
Khi gặp khó khăn, họ sẽ tìm mọi cách để đạt kết quả tối ưu.
Ví dụ, nhiều nhà quản lý rất bận rộn vì có quá nhiều việc mỗi ngày.
Người theo định hướng nhiệm vụ chỉ quan tâm làm sao hoàn thành hết công việc, có thể làm việc theo lịch, tăng ca để “xong việc”.
Trong khi đó, người theo định hướng kết quả sẽ tập trung vào hiệu quả cuối cùng.
Điều này đòi hỏi họ phải quản lý thời gian tốt, ưu tiên những việc và con người quan trọng, để đạt kết quả tốt nhất.
Cần lưu ý, định hướng kết quả không phải là chỉ nhìn vào kết quả một cách cứng nhắc, mà là bắt đầu từ kết quả để suy ngược lại quá trình.
Chúng ta có thể học theo cách tư duy của ông Inamori:
“Hãy giả định rằng mục tiêu lý tưởng đã đạt được, sau đó suy ngược lại: bước trước thành công cần làm gì, hai bước trước cần làm gì… cho đến hiện tại.”
Cách lập kế hoạch này giúp tăng khả năng thực thi và làm rõ mục tiêu, từ đó nâng cao khả năng thành công.
Nhìn vấn đề từ kết quả nghĩa là chỉ tập trung vào kết quả cuối cùng. Dù có lý do gì, nếu chưa đạt được kết quả mong muốn thì vẫn phải chịu trách nhiệm.
Đó chính là biểu hiện cao nhất của “làm tốt”.
Làm xong là do ngoại lực thúc đẩy, làm tốt là do nội lực dẫn dắt
Rất nhiều người thường hành động dựa vào động lực bên ngoài.
Tức là họ cần điều kiện bên ngoài thúc đẩy, cần người khác “đốc thúc” thì mới tiến lên.
Cấp trên giao gì thì làm nấy, không giao thì không làm; nói một bước mới làm một bước, không nói thì đứng yên.
Hơn nữa, làm rồi cũng chưa chắc làm tốt, chỉ là tâm lý đối phó cho xong.
Vì vậy, làm cũng như không làm, không có cảm giác thành tựu, cũng không muốn trưởng thành trong quá trình làm việc, bản thân không được cải thiện.
Còn động lực nội tại là tự mình thắp lửa cho chính mình. Người đó làm việc không phải vì người khác, mà vì chính mình.
Bởi họ hiểu rằng, hoàn thành công việc với chất lượng cao không chỉ là trách nhiệm với công ty, mà còn là trách nhiệm với sự trưởng thành của bản thân.
Cốt lõi của động lực nội tại là bạn phải tự thắp lên “ngọn lửa cuộc đời”, phải coi trọng chính cuộc đời mình.
Ông Inamori từng nói trong cuốn “Đấu hồn”:
“Cái gọi là cuộc đời, chính là một vở kịch mà mỗi người tự đóng vai chính.”
“Nhưng trong vở kịch đời thực, chúng ta không chỉ đóng vai, mà còn phải tự viết kịch bản.”
“Kịch bản thông thường đã định sẵn mở đầu, diễn biến và kết cục.”
“Nhưng kịch bản cuộc đời thì khác, viết thế nào, diễn ra sao, đều do chính chúng ta quyết định.”
“Trong từng giai đoạn của cuộc đời sẽ xuất hiện nhiều bước ngoặt. Chỉ khi chủ động tìm kiếm cơ hội, nỗ lực hết mình, chúng ta mới nắm bắt được thời cơ.”
“Nếu thiếu mục tiêu rõ ràng, thiếu cảm giác sứ mệnh, thì dù cơ hội có rõ ràng và tốt đẹp đến đâu, cũng sẽ lướt qua bạn và nhanh chóng tan biến.”
“Trong vở kịch cuộc đời, người chủ động làm nhân vật chính, chủ động viết kịch bản, và người sống mơ hồ, buông thả, sẽ có khoảng cách rất lớn.”
Có thể thấy, làm xong không đồng nghĩa với làm tốt. Làm gì cũng “tàm tạm” thì cuối cùng sẽ thua cả đời.
Dù trong công việc hay cuộc sống, sự khác biệt giữa “làm xong” và “làm tốt” đủ để tạo ra khoảng cách lớn giữa con người với nhau.
Vậy làm thế nào để nâng cấp từ “làm xong” lên “làm tốt”?
Bạn cần tuân theo 5 nguyên tắc sau:
Đây là tiền đề và cũng là nguyên tắc quan trọng nhất.
Thái độ nỗ lực đến cực hạn là điều kiện tiên quyết để làm tốt mọi việc.
Chỉ khi bạn thực sự chủ động và cam kết, bạn mới dốc toàn lực vượt qua mọi trở ngại.
Ngược lại, thái độ không đủ thì đâu đâu cũng là vấn đề.
Ông Inamori từng nói:
“Trong ‘7 nguyên tắc kinh doanh’, có một điều là nỗ lực không thua kém bất kỳ ai.”
“Nỗ lực ở đây không phải là ‘tôi sẽ cố gắng’, mà là nỗ lực thực sự, không có giới hạn.”
“Dù bạn nỗ lực đến đâu, vẫn sẽ có người nỗ lực hơn bạn.”
“Nói cực đoan một chút, đó là nỗ lực đến mức không phân biệt ngày đêm.”
Không chỉ trong kinh doanh, mà cả nghiên cứu hay học thuật cũng vậy—mức độ tập trung quyết định tất cả.
Vì vậy, trong công việc, bạn phải có thái độ: người khác cố gắng, bạn phải cố gắng hơn nữa.
Nhiều người nghĩ “làm tốt nhất” và “theo đuổi hoàn hảo” là giống nhau.
Nhưng thực chất, hai khái niệm này khác nhau: “Tốt nhất” là so với người khác, mang tính tương đối; “Hoàn hảo” là đạt đến sự hoàn thiện tuyệt đối
Ông Inamori nói:
“Chỉ khi từ ‘cố gắng tốt nhất’ tiến tới ‘theo đuổi hoàn hảo’, mới được coi là thành công thực sự”.
“Hoàn hảo” không phải là so với ai, mà là tự bản thân nó đạt giá trị tuyệt đối.
Dù người khác thế nào, không gì vượt qua được sự hoàn hảo.
Tại sao các thương hiệu lớn tồn tại hàng trăm năm?
Vì họ không chỉ khắt khe về chất lượng sản phẩm, mà còn khắt khe trong cách làm việc của con người.
Họ không chấp nhận thái độ “gần đúng là được”.
Trong xã hội cạnh tranh khốc liệt, muốn nổi bật và được công nhận, bạn phải tự đặt tiêu chuẩn cao.
Nếu luôn nghĩ “gần đúng là đủ”, bạn sẽ mãi dừng ở mức “làm xong”.
Ông Inamori từng đưa ví dụ:
Một kế toán viết số bằng bút chì để dễ sửa, sai thì tẩy đi viết lại—nghe có vẻ không vấn đề gì.
Nhưng chính tư duy đó khiến sai sót lặp đi lặp lại.
Bởi vì trong công việc, có những sai lầm không thể “tẩy đi là xong”.
Nếu mang tư duy “sai thì sửa”, thì những lỗi nhỏ sẽ tích tụ thành rủi ro lớn không thể cứu vãn.
“Đê dài nghìn dặm, vỡ vì tổ kiến.”
Dù công việc lớn đến đâu, nếu bỏ qua chi tiết, mọi nỗ lực có thể đổ sông đổ biển.
Vì vậy, hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất và làm đến mức hoàn hảo.
Thông qua chi tiết, bạn rèn luyện “độ nhạy bén”.
Người thiếu nhạy bén, dù vấn đề ở ngay trước mắt cũng có thể bỏ lỡ.
Người nhạy bén cao thì luôn nhận ra vấn đề ngay từ dấu hiệu nhỏ nhất.
“Độ nhạy bén” chính là khả năng phản ứng với sai sót—và nó được rèn luyện từ chi tiết.
Chú trọng chi tiết cũng là một thái độ sống, một tinh thần tận tâm.
Một công việc làm không tốt, suy cho cùng là biểu hiện của việc không có trách nhiệm với bản thân.
Người như vậy khó nâng cao năng lực cạnh tranh trong công việc.
Trách nhiệm thật sự gồm:
Kiên trì là phẩm chất quan trọng nhất.
Người dễ bỏ cuộc sẽ không đạt được thành tựu lớn.
Ông Inamori nói:
“Cuộc đời thực chất là một quá trình kiên trì. Chỉ người có nội tâm mạnh mẽ mới có thể thực hiện lý tưởng”.
Chỉ khi tập trung làm việc và kiên trì lâu dài, bạn mới gặt hái thành quả lớn.
Có người từng nói:
“Nói không có nghĩa là làm, làm không có nghĩa là làm xong, làm xong không có nghĩa là làm tốt, hôm nay làm tốt không có nghĩa là mãi mãi làm tốt.”
Trong công việc, sự khác biệt giữa “làm xong” và “làm tốt” chính là sự khác biệt của cả cuộc đời.
Muốn chuyển mình từ “làm xong” sang “làm tốt”:
Công tố viên đề nghị mức án cụ thể đối với ông Trác Văn Triết…
Quân đội Israel (IDF) thông báo đã tiêu diệt một số chỉ huy cao cấp…
Trong những năm gần đây, việc số lượng lớn người trẻ tử vong tại Trung…
Quốc hội Triều Tiên (Hội nghị Nhân dân Tối cao khóa 15) đã thông qua…
Trong xung đột Iran, “chiến thắng” không nằm ở sức mạnh quân sự mà ở…
Hàng ngàn người Mỹ gốc Cuba ở thành phố Hialeah, tiểu bang Florida đã hô…
