Một tầng tên lửa SpaceX đã bị loại bỏ đang lao với tốc độ cao về phía Mặt Trăng

Hơn một năm trước, công ty hàng không vũ trụ SpaceX của Mỹ đã phóng một cặp tàu đổ bộ Mặt Trăng. Hiện nay, tầng trên của tên lửa sau khi hoàn thành nhiệm vụ và bị bỏ lại trong không gian đang di chuyển trên quỹ đạo sẽ va chạm với Mặt Trăng. Sự kiện sắp diễn ra này đang thu hút sự quan tâm của các nhà thiên văn học cũng như những người yêu thích quan sát bầu trời.

Theo dự kiến, vào thứ Tư tuần tới (5/8), tầng trên của tên lửa sẽ bất ngờ đâm vào bề mặt Mặt Trăng, tạo nên một hố va chạm và bắn tung bụi cùng các mảnh vỡ. Các nhà khoa học và giới thiên văn học nghiệp dư đều kỳ vọng sẽ có cơ hội quan sát hiện tượng này.

Theo hãng tin AP ngày 31/7, chuyên gia theo dõi vật thể không gian Bill Gray dự đoán vụ va chạm sẽ xảy ra gần miệng hố Einstein ở rìa phía tây của mặt hướng về Trái Đất của Mặt Trăng. Tên lửa sẽ lao xuống với tốc độ khoảng 5.400 dặm/giờ (khoảng 8.700 km/giờ), tương đương gấp 7 lần tốc độ âm thanh.

Do thời điểm va chạm diễn ra vào ban đêm, khu vực miền đông nước Mỹ, miền đông Canada và phần lớn Nam Mỹ sẽ có điều kiện quan sát thuận lợi nhất.

Điều may mắn đối với giới thiên văn là vụ va chạm sẽ xảy ra ở mặt gần của Mặt Trăng, với năng lượng giải phóng tương đương khoảng 3 tấn thuốc nổ TNT.

Các chuyên gia cho biết tia chớp xuất hiện tại thời điểm va chạm chỉ kéo dài chưa đến một giây và có thể quá mờ để quan sát trực tiếp. Tuy nhiên, luồng vật chất bị bắn lên từ vụ va chạm có thể vươn xa hàng dặm (hoặc vài km) vào không gian và có thể được các kính thiên văn theo dõi trong vài chục phút.

“Lực hấp dẫn trên Mặt Trăng nhỏ hơn và không có gió để thổi bụi đi,” nhà khoa học Benjamin Fernando thuộc Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos (Mỹ) cho biết. Ông cũng khuyến khích cả các nhà thiên văn chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư cùng tham gia quan sát.

Ông nói thêm trong một email: “Một phần lý do chúng tôi quan tâm đến sự kiện này là để tìm hiểu các mảnh vỡ từ va chạm có thể gây nguy hiểm đến mức nào đối với các phi hành gia trong tương lai.”

Theo Benjamin Fernando, vụ va chạm sẽ tạo ra một hố có đường kính gần 90 feet (khoảng 27 m) và sâu khoảng 16 feet (5 m). Hố va chạm này quá nhỏ để có thể quan sát từ Trái Đất, nhưng các tàu vũ trụ trên quỹ đạo sẽ ghi lại được hình ảnh rõ ràng.

Tàu quỹ đạo do thám Mặt Trăng (LRO) của NASA và tàu quỹ đạo Mặt Trăng Danuri của Hàn Quốc sẽ chụp ảnh khu vực này trước và sau vụ va chạm để so sánh.

Theo Benjamin Fernando và nhóm nghiên cứu của ông, chỉ hai phút trước thời điểm va chạm, tàu Danuri sẽ bay ngang qua ở khoảng cách chỉ 1–2 dặm (vài km) so với tầng tên lửa SpaceX.

Tầng tên lửa bị bỏ lại này dài khoảng 40 feet (12 m), nặng khoảng 10.000 pound (4.500 kg). Nó từng được sử dụng trong vụ phóng ngày 15/1/2025, mang theo hai tàu đổ bộ tư nhân lên Mặt Trăng.

Trong đó, tàu Blue Ghost của công ty Firefly Aerospace đã trở thành tàu đổ bộ tư nhân đầu tiên hoàn thành thành công sứ mệnh hạ cánh xuống Mặt Trăng. Trong khi đó, tàu đổ bộ do công ty Nhật Bản ispace chế tạo đã gặp sự cố và rơi xuống bề mặt Mặt Trăng.

Do các thiên thạch và những thiên thể tự nhiên khác thường va chạm với Mặt Trăng mà không có cảnh báo trước, các nhà khoa học cho rằng việc quan sát một vụ va chạm do vật thể nhân tạo gây ra, với quỹ đạo đã được xác định chính xác như lần này, sẽ mang lại giá trị nghiên cứu rất lớn.

Ngay từ thời kỳ Apollo, NASA từng chủ động cho các tầng tên lửa và mô-đun hạ cánh đâm vào Mặt Trăng để tiến hành các thí nghiệm địa chấn. Đến năm 2009, NASA tiếp tục điều khiển tàu LCROSS cùng tầng trên của tên lửa va chạm với khu vực gần cực nam Mặt Trăng nhằm tìm kiếm dấu vết của băng nước.