Mỹ đưa ra hợp đồng Mặt Trăng tối đa 10 tỷ USD, 8 doanh nghiệp cạnh tranh đơn hàng

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hôm thứ Bảy (7/11) cho biết SpaceX, Blue Origin và 6 doanh nghiệp khác được cạnh tranh đơn hàng vận chuyển lên Mặt Trăng trong 10 năm tới, tổng giá trị tối đa 10 tỷ USD.

NASA cũng trao riêng cho Blue Origin một hợp đồng cơ bản trị giá 94 triệu USD để đưa xe thăm dò chạy bằng năng lượng hạt nhân đến cực nam Mặt Trăng, mở đường xây dựng căn cứ Mặt Trăng có người ở lâu dài.

Loạt dự án này gồm vận chuyển hàng hóa, khảo sát tài nguyên, cơ sở liên lạc và cấp điện, Fox Business đưa tin. NASA muốn một phần thiết bị cần cho căn cứ được đưa đến nơi trước khi các phi hành gia trở lại bề mặt Mặt Trăng.

8 doanh nghiệp lọt vào vòng trong, 10 tỷ USD là mức trần của hợp đồng

NASA công bố các kế hoạch trên tại triển lãm hàng không vũ trụ MAX POWER, diễn ra ở Trung tâm Vũ trụ Kennedy, bang Florida.

Các doanh nghiệp được chọn vào giai đoạn mới của chương trình “Dịch vụ thương mại đưa tải trọng lên Mặt Trăng” (CLPS) gồm SpaceX của ông Elon Musk, Blue Origin do ông Jeff Bezos sáng lập, cùng Firefly Aerospace, Intuitive Machines, ispace-U.S., Lockheed Martin Space, Northrop Grumman Space Systems và Voyager Technologies.

Các doanh nghiệp này sẽ cạnh tranh những đơn hàng cụ thể sau này, đảm nhận việc chở thiết bị khoa học, thiết bị thử nghiệm công nghệ và hạ tầng căn cứ lên Mặt Trăng. Con số 10 tỷ USD là tổng mức trần của hợp đồng khung 10 năm, còn số tiền cụ thể được trao sẽ tùy vào các nhiệm vụ trong tương lai.

NASA cũng nâng mức trần của hợp đồng CLPS hiện có từ 2,6 tỷ USD lên 4,2 tỷ USD để phục vụ giai đoạn đầu xây dựng căn cứ Mặt Trăng.

“Chúng tôi đang xây dựng căn cứ Mặt Trăng qua từng nhiệm vụ”, Giám đốc NASA Jared Isaacman nói trong thông cáo. “Khi các phi hành gia của chúng ta trở lại Mặt Trăng, những hạng mục đầu tiên của căn cứ sẽ chờ sẵn họ trên bề mặt”.

Blue Origin nhận đơn hàng, xe chạy hạt nhân đến cực nam tìm băng

Trong các dự án cụ thể được công bố lần này, Blue Origin sẽ sử dụng tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 để chở xe thăm dò 6 bánh PROMISE đến cực nam Mặt Trăng. Hợp đồng cơ bản trị giá 94 triệu USD, kèm phần tùy chọn 140 triệu USD gắn với kết quả thực hiện.

NASA hiện đặt mục tiêu phóng vào cuối năm 2028. Xe sẽ làm nhiệm vụ trong 18 tháng, khảo sát môi trường trên bề mặt và dưới lòng đất, đánh giá tài nguyên và cung cấp dữ liệu cho việc chọn địa điểm đổ bộ và xây căn cứ sau này.

Thông cáo của NASA cho biết PROMISE chạy bằng năng lượng hạt nhân, có thể hoạt động trong đêm dài trên Mặt Trăng và tại những vùng tối vĩnh cửu có khả năng chứa băng nước. Mũi khoan trên xe sẽ thăm dò vật chất ở độ sâu khoảng 1 mét dưới bề mặt, kết hợp với các thiết bị như máy quang phổ, cảm biến nhiệt độ và cảm biến bức xạ để phân tích môi trường tại chỗ.

Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA phụ trách chế tạo xe. Đơn vị này sẽ tận dụng linh kiện dự phòng cho chuyến bay và mô hình thử nghiệm kỹ thuật của hai xe tự hành sao Hỏa Curiosity và Perseverance, dựa vào công nghệ sẵn có để giảm chi phí và rút ngắn thời gian phát triển.

Starship triển khai vệ tinh liên lạc, mạng lưới vận chuyển mở rộng song song

Ngoài nhiệm vụ thăm dò bề mặt, NASA còn trao 6 đơn hàng vận chuyển cho Arrow Science and Technology, Blue Origin và Impulse Space, tổng trị giá khoảng 1,3 tỷ USD.

Các nhiệm vụ này sẽ kiểm nghiệm công nghệ chở hàng, dẫn đường và liên lạc giữa Trái Đất và Mặt Trăng. Các chuyến bay cũng sẽ chở thiết bị robot khảo sát những địa điểm có thể đổ bộ, chuẩn bị cho phi hành gia đến sau.

SpaceX nhận thêm một nhiệm vụ trình diễn theo hợp đồng hậu cần Mặt Trăng hiện có. Công ty dự kiến sử dụng tàu Starship đưa vệ tinh liên lạc vào không gian giữa Trái Đất và Mặt Trăng trong năm 2028, nhằm thử nghiệm mạng lưới kết nối phi hành gia, nhân viên điều khiển dưới mặt đất và các cơ sở của căn cứ trong tương lai.

Thông tin của NASA đăng trên tờ Space Coast Daily ở bang Florida cho biết các nhiệm vụ vận chuyển này còn sử dụng tàu chuyển quỹ đạo để trung chuyển hàng trong không gian, sau đó tàu đổ bộ Mặt Trăng đưa hàng đi chặng cuối.

Cơ sở cấp điện đi trước, việc ở lâu dài trên Mặt Trăng hướng tới sao Hỏa

Muốn hoạt động liên tục, căn cứ Mặt Trăng còn cần nguồn điện và liên lạc ổn định. NASA đã chọn Honeybee Robotics thuộc Blue Origin, Redwire và Yank Technologies, lần lượt cung cấp bộ phận lưu trữ năng lượng, phát điện và truyền điện không dây cho một tháp nhỏ vừa phục vụ liên lạc vừa thu năng lượng mặt trời.

Hệ thống này kết hợp cấp điện từ năng lượng mặt trời với chức năng liên lạc để phục vụ các hoạt động trên bề mặt sau này. Thiết bị sẽ được lắp ráp và thử nghiệm trên mặt đất trước, rồi mới đưa lên Mặt Trăng.

Ngoài việc xây căn cứ, NASA cũng đang bổ sung nhân lực. Hãng tin AP cho biết cơ quan này đã mở đợt tuyển phi hành gia mới, dự kiến chọn xong vào cuối năm 2027 và ứng viên bắt đầu huấn luyện từ năm 2028. Đó cũng là năm NASA hiện đặt mục tiêu đưa phi hành gia Mỹ trở lại bề mặt Mặt Trăng.

Từ chở hàng đợt đầu, khảo sát tài nguyên đến liên lạc và cấp điện, các dự án này cho thấy Mỹ đang chuẩn bị những năng lực phục vụ hoạt động lâu dài trên Mặt Trăng. NASA hy vọng công nghệ và kinh nghiệm vận hành tích lũy từ căn cứ Mặt Trăng sẽ đặt nền móng cho các sứ mệnh đưa người lên sao Hỏa sau này.