Nhiều nước siết kiểm soát mô hình AI DeepSeek của Trung Quốc

Mô hình trí tuệ nhân tạo cùng tên do công ty khởi nghiệp AI DeepSeek của Trung Quốc phát triển ra mắt vào tháng 1 năm ngoái, với tham vọng cạnh tranh với ChatGPT nhờ chi phí thấp. Tuy nhiên, DeepSeek hiện đang bị nhiều quốc gia giám sát chặt chẽ do những lo ngại liên quan đến chính sách bảo mật và cách thức bảo vệ quyền riêng tư của công ty.

Theo chính sách quyền riêng tư của chính mình, DeepSeek đã lưu trữ một lượng lớn dữ liệu cá nhân (như các yêu cầu đối với chương trình AI hoặc các tài liệu tải lên) trên các máy tính trong lãnh thổ Trung Quốc.

Theo thông tin từ Reuters, tính đến tháng 1/2026, đã có hơn 10 quốc gia áp dụng các biện pháp hạn chế đối với DeepSeek, danh sách các quốc gia xem xét và rà soát vẫn đang tiếp tục kéo dài.

1. Mỹ

Chính quyền Trump đang xem xét chặn công ty này tiếp cận công nghệ Mỹ. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã nhận được đề xuất từ Quốc hội yêu cầu đưa DeepSeek vào “danh sách các thực thể hỗ trợ quân đội Trung Quốc”.

Các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa cũng yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ đánh giá các lỗ hổng bảo mật dữ liệu tiềm ẩn từ các mô hình mã nguồn mở của công ty này.

2. Châu Âu

• Đức: Các cơ quan quản lý yêu cầu Apple và Google gỡ bỏ ứng dụng này khỏi cửa hàng ứng dụng với lý do có lỗ hổng bảo mật dữ liệu.
• Hà Lan và Cộng hòa Séc: Đã cấm các công chức sử dụng trên thiết bị công tác của họ. Hà Lan chỉ ra rằng công ty này đến từ quốc gia có “kế hoạch tấn công mạng”.
• Bỉ: Trung tâm An ninh Mạng Quốc gia (CCB) đang tiến hành đánh giá rủi ro, cảnh giác với việc DeepSeek có thể bị sử dụng để tấn công kỹ thuật xã hội nhằm vào các quan chức EU.
• Pháp, Ý và Tây Ban Nha: Các cơ quan giám sát quyền riêng tư của những quốc gia này đã mở cuộc điều tra về thói quen thu thập dữ liệu của DeepSeek và xem liệu công ty này có tuân thủ Quy định Bảo vệ Dữ liệu Chung (GDPR) hay không.
• Thụy Sĩ: Là quốc gia không thuộc Liên minh châu Âu nhưng có liên kết kinh tế chặt chẽ với châu Âu, Ủy viên Bảo vệ Dữ liệu và Thông tin Liên bang Thụy Sĩ (FDPIC) cũng đang theo dõi chặt chẽ và đánh giá xem liệu thuật toán của DeepSeek có thể dụ dỗ người dùng tiết lộ dữ liệu bí mật ngân hàng hay không.

3. Châu Á – Thái Bình Dương

• Úc và Đài Loan: Đều đã thực thi lệnh cấm của chính phủ, coi DeepSeek là một mối nguy cơ an ninh quốc gia nghiêm trọng.
• Ấn Độ: Bộ Tài chính yêu cầu nhân viên tránh sử dụng để ngăn ngừa rò rỉ tài liệu mật của chính phủ.
• Hàn Quốc: Đã tạm dừng tải ứng dụng do vi phạm các quy định về bảo vệ thông tin cá nhân.
• Nhật Bản: Mặc dù chưa ban hành lệnh cấm chính thức, nhưng đã có chỉ đạo hành chính nghiêm ngặt yêu cầu các công ty cốt lõi hạn chế truy cập để ngăn ngừa việc rò rỉ bí mật công nghệ, như trong ngành bán dẫn.

Tại sao thế giới lại đồng loạt phản đối?

So với các công cụ AI của Mỹ như ChatGPT, các chính phủ trên thế giới khi kiểm duyệt DeepSeek đều nhấn mạnh ba lý do cốt yếu sau:

1. Khả năng truy cứu trách nhiệm pháp lý không tương xứng: Nếu các công ty Mỹ vi phạm, EU có thể thực thi hiệu quả qua các quy định xuyên biên giới (như DSA). Tuy nhiên, DeepSeek lại được đặt trong môi trường pháp lý của Trung Quốc, khiến các cơ quan quản lý phương Tây gần như không thể thực hiện kiểm toán thực địa hay trách nhiệm xuyên biên giới.
2. Rủi ro xâm phạm chủ quyền dữ liệu: Theo Luật Tình báo Quốc gia của Trung Quốc, các doanh nghiệp như DeepSeek phải phối hợp với công tác tình báo của chính phủ. Điều này có nghĩa là tất cả các cuộc trò chuyện, mã nguồn hoặc tài liệu mà người dùng tải lên có thể bị các cơ quan chức năng Trung Quốc yêu cầu truy xuất bất cứ lúc nào.
3. Thiếu minh bạch thuật toán: DeepSeek đã bị phát hiện có thiết lập lập trường mặc định đối với các từ khóa nhạy cảm về chính trị. Chính phủ phương Tây cho rằng đây không chỉ là một sản phẩm công nghệ, mà còn là công cụ để Trung Quốc xuất khẩu “kiểm duyệt tư tưởng” và tiến hành “chiến tranh nhận thức kỹ thuật số” ra toàn cầu.

Ủy ban Đại lục thuộc Viện Hành chính Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) hôm 24/12 cho biết, Cục An ninh Quốc gia đã tiến hành kiểm tra ngẫu nhiên 5 mô hình “AI ngôn ngữ tạo sinh” do các công ty Trung Quốc phát triển, trong đó có DeepSeek, và phát hiện các vấn đề về an ninh thông tin; do đó khuyến cáo người dân tránh sử dụng.

Hệ thống dữ liệu bị kiểm duyệt và kiểm soát mang tính chính trị; nội dung tạo sinh cố ý loại bỏ các từ khóa nhất định như “dân chủ”, “tự do”, “nhân quyền”, “sự kiện Thiên An Môn 4/6”.

Khi mô tả các vấn đề liên quan đến lịch sử, văn hóa và chính trị của Đài Loan, hệ thống tạo ra thông tin không đúng sự thật nhằm tác động đến nhận thức của người dùng về bối cảnh Đài Loan, bao gồm các luận điểm như “Đài Loan không phải là một quốc gia”, “Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời của Trung Quốc (ĐCSTQ)”, hay “Trung Quốc Đài Loan”.