GDP tăng 8,18%, nhập siêu trở lại: Bức tranh kinh tế Việt Nam nửa đầu năm 2026

Ảnh: Shutterstock (ID: 2708874409)

Kinh tế Việt Nam khép lại 6 tháng đầu năm 2026 với tốc độ tăng trưởng cao nhất kể từ năm 2011, nhưng đi kèm là cán cân thương mại đảo chiều, tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn và lạm phát ở mức cao nhất trong nhiều năm — những chỉ báo cho thấy phía sau con số tăng trưởng còn nhiều bài toán cần lời giải trong nửa cuối năm.

Kinh tế Việt Nam khép lại 6 tháng đầu năm 2026 với tốc độ tăng trưởng cao nhất kể từ năm 2011, nhưng đi kèm là cán cân thương mại đảo chiều, tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn và lạm phát ở mức cao nhất trong nhiều năm (Ảnh minh họa: Shutterstock/ID: 2708874409, thiết kế bởi AI)

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong 15 năm, theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính). Riêng quý II, GDP tăng 8,39%. Đây là kết quả được nhiều tổ chức trong và ngoài nước đánh giá tích cực, đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực ASEAN.

Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý rằng tốc độ tăng trưởng chỉ phản ánh một phần của bức tranh. Để đánh giá đầy đủ hơn, cần nhìn vào ba chỉ báo đi kèm: cán cân thương mại, tăng trưởng tín dụng và chỉ số giá tiêu dùng — những yếu tố giúp phản ánh chất lượng tăng trưởng cũng như những động lực đang thúc đẩy nền kinh tế.

Các chỉ số chính 6 tháng đầu năm 2026

GDP: tăng 8,18% (quý II tăng 8,39%) — cao nhất kể từ năm 2011
Cán cân thương mại: nhập siêu 16,65 tỷ USD (cùng kỳ năm 2025 xuất siêu khoảng 7,95 tỷ USD)
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu: 549,69 tỷ USD, tăng 27,1%
Tín dụng: dư nợ 19,93 triệu tỷ đồng, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm trước
CPI bình quân: tăng 4,38%
FDI đăng ký: 34,65 tỷ USD, tăng 61%

Nguồn: Cục Thống kê; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Nhập siêu trở lại sau nhiều năm xuất siêu

Sau khi xuất siêu gần 8 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2025, Việt Nam chuyển sang nhập siêu 16,65 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026 — một sự đảo chiều gần 25 tỷ USD chỉ trong một năm. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 549,69 tỷ USD, tăng 27,1%, trong đó nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu (33,4% so với 21%).

Nhìn vào cơ cấu thị trường, Việt Nam vẫn xuất siêu lớn sang Hoa Kỳ nhưng đồng thời nhập siêu lớn từ Trung Quốc và Hàn Quốc. Riêng nhóm hàng linh kiện điện tử ghi nhận mức nhập khẩu tăng mạnh, phản ánh nhu cầu nguyên liệu và linh kiện đầu vào phục vụ sản xuất.

Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục chiếm khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu và là khu vực duy nhất duy trì xuất siêu; trong khi đó, khối doanh nghiệp trong nước nhập siêu khoảng 25 tỷ USD. Điều này cho thấy doanh nghiệp trong nước vẫn tham gia tương đối hạn chế ở các khâu tạo giá trị gia tăng cao trong chuỗi xuất khẩu, trong khi gia công và lắp ráp vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể.

Rủi ro chính sách cần theo dõi

Theo thỏa thuận khung thương mại Việt – Mỹ, Hoa Kỳ áp mức thuế đối ứng (reciprocal tariff) 20% đối với phần lớn hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam; một số nhóm hàng thuộc lĩnh vực hàng không, nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên trọng yếu và dược phẩm được miễn trừ theo danh mục riêng. Đối với hàng hóa bị xác định là trung chuyển (transshipment) từ nước thứ ba qua Việt Nam nhằm né thuế xuất xứ, mức thuế có thể lên tới 40%; tuy nhiên tiêu chí xác định “trung chuyển” hiện vẫn chưa được công bố đầy đủ. Việc nhập siêu từ Trung Quốc tăng đồng thời với xuất siêu sang Hoa Kỳ là diễn biến đang được cơ quan quản lý và giới phân tích thương mại theo dõi sát.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt 19,93 triệu tỷ đồng, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm trước và tăng 7,41% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, tốc độ tăng huy động vốn của hệ thống tổ chức tín dụng thấp hơn đáng kể. Khoảng chênh lệch này được điều hòa thông qua thị trường liên ngân hàng và các công cụ điều tiết thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước, trong đó có việc sử dụng nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước khi cần thiết.

Ngân hàng Nhà nước cũng đã áp dụng cơ chế “miễn trừ” tính dư nợ vào hạn mức (room) tín dụng đối với một số dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tập trung vốn cho những dự án có tính lan tỏa lớn.

Đáng chú ý, ngày 22/6/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư số 25/2026/TT-NHNN, nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được phép sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm tỷ lệ này được điều chỉnh theo hướng nới rộng. Theo Ngân hàng Nhà nước, việc điều chỉnh nhằm hỗ trợ mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đáp ứng nhu cầu vốn cho các dự án đầu tư trọng điểm.

Nhận định chuyên gia

Nhóm nghiên cứu của Công ty Chứng khoán MB (MBS) và một số chuyên gia thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng việc tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn cần tiếp tục được theo dõi. Theo các chuyên gia, việc nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn có thể tạo thêm dư địa cấp vốn cho nền kinh tế, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi các tổ chức tín dụng quản trị chặt chẽ hơn rủi ro thanh khoản và chênh lệch kỳ hạn.

Chỉ số giá tiêu dùng ở mức cao

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm 2026 tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước. Riêng quý II, CPI tăng 5,25%, mức cao nhất trong khoảng 5 năm gần đây.

Đáng chú ý, lạm phát cơ bản chỉ tăng 4,12%, thấp hơn CPI bình quân. Theo Cục Thống kê, áp lực tăng giá chủ yếu đến từ các nhóm hàng biến động mạnh như xăng dầu, gas và thực phẩm, thay vì phản ánh sự gia tăng đồng đều của mặt bằng giá trong toàn bộ nền kinh tế.

Đối với người gửi tiết kiệm, khi lạm phát xấp xỉ hoặc vượt lãi suất tiền gửi, mức sinh lời thực của các khoản tiết kiệm sẽ bị thu hẹp. Cùng thời gian này, thị trường tài chính cũng ghi nhận giá vàng trong nước tăng mạnh, khối ngoại bán ròng trên thị trường chứng khoán và nhu cầu nắm giữ ngoại tệ gia tăng, trong bối cảnh dự trữ ngoại hối được một số tổ chức ước tính ở mức tương đương khoảng 2,2 tháng nhập khẩu.

Những điểm sáng đi kèm

Bên cạnh các rủi ro nêu trên, bức tranh 6 tháng đầu năm cũng ghi nhận nhiều chỉ báo tích cực:

Vốn FDI đăng ký đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ.
Vốn FDI thực hiện đạt 13,03 tỷ USD, cao nhất trong 5 năm.
Gần 111.700 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9%, phản ánh sức mua trong nước tiếp tục phục hồi.
Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,8%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực tăng trưởng chính.

Theo Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị Trung ương lần thứ hai (khóa XIV), Việt Nam đặt mục tiêu phấn đấu đạt tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn 2026–2030. Đây cũng là một trong những căn cứ được viện dẫn cho một số điều chỉnh chính sách nhằm mở rộng dư địa hỗ trợ tăng trưởng.

Theo tính toán dựa trên mục tiêu tăng trưởng cả năm, GDP quý III và quý IV sẽ cần đạt tốc độ cao hơn đáng kể so với nửa đầu năm để hoàn thành mục tiêu đề ra. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng cho rằng việc cải thiện cán cân thương mại trong những tháng còn lại của năm sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đánh giá nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam nhìn chung vẫn ổn định, đồng thời lưu ý cần tiếp tục theo dõi các rủi ro từ môi trường thương mại quốc tế, biến động tài chính toàn cầu và áp lực đối với tỷ giá trong thời gian tới.

T.N.B.

Nguồn số liệu: Cục Thống kê (Bộ Tài chính), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Công Thương và các nguồn công khai được dẫn chiếu trong bài.

Bài viết có tham khảo các góc nhìn và thảo luận công khai về tình hình kinh tế 6 tháng đầu năm 2026, đồng thời được biên soạn và biên tập với sự hỗ trợ của công cụ AI. Mọi nhận định, phân tích và kết luận trong bài là kết quả tổng hợp, đối chiếu và đánh giá của tác giả trên cơ sở các nguồn thông tin được sử dụng.