Nhà đầu tư bí ẩn thu lợi hơn 100 triệu USD từ bán khống trước khi Futu bị phạt nặng

Trước khi thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa ngày 21/5, chín tài khoản bí ẩn đã thực hiện một loạt giao dịch bất thường khi chi 12 triệu USD để mua quyền chọn bán (put option) kỳ hạn cực ngắn đối với cổ phiếu của Futu và Tiger Brokers. Ngay sau đó, ngày 22/5 theo giờ Bắc Kinh, Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) công bố quyết định xử phạt nặng đối với Futu, Tiger Brokers và một số công ty chứng khoán khác. Cổ phiếu của hai công ty lập tức lao dốc hơn 30%, giúp các tài khoản bí ẩn thu về hơn 100 triệu USD, tương đương tỷ suất sinh lời trên 900%.

Thương vụ này khiến Susquehanna International Group (SIG) – một trong những nhà tạo lập thị trường quyền chọn lớn nhất nước Mỹ – thiệt hại 71,4 triệu USD. SIG sau đó đã khởi kiện lên tòa án liên bang Mỹ.

Mua quyền chọn bán (Put Options) là một công cụ phái sinh dùng để bán khống. Việc mua loại quyền chọn này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư càng kiếm được nhiều tiền nếu giá cổ phiếu của doanh nghiệp giảm càng mạnh. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu không giảm, khoản đầu tư 12 triệu USD có thể mất trắng, nên đây được xem là một giao dịch đòn bẩy có rủi ro và lợi nhuận rất cao.

Các chuyên gia phân tích cho rằng khả năng rất cao các nhà tạo lập thị trường dựa trên mô hình định lượng đã bị những người biết trước thông tin nội bộ “đánh úp” bằng các lệnh bán khống. Dựa trên dữ liệu tái dựng trong đơn kiện của SIG, “việc nghi ngờ đã xảy ra rò rỉ thông tin từ phía Trung Quốc là một suy luận ban đầu tự nhiên và hợp lý.”

SIG mất hàng chục triệu USD, khởi kiện khẩn cấp lên tòa án Mỹ

Các nhà tạo lập thị trường quyền chọn như SIG hoạt động giống như một “cửa hàng tiện lợi tài chính”, có nghĩa vụ tiếp nhận lệnh mua bán từ thị trường. Họ thường sử dụng các mô hình định lượng để phòng ngừa rủi ro và kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá mua – bán thay vì đặt cược vào xu hướng tăng giảm của cổ phiếu.

Tuy nhiên, lần này SIG bất ngờ chịu khoản lỗ 71,4 triệu USD chỉ sau một đêm đối với một số ít cổ phiếu, điều được đánh giá là cực kỳ hiếm gặp.

Theo diễn biến vụ việc, CSRC tuyên bố xử phạt Futu, Tiger Brokers cùng một số công ty môi giới khác vì cung cấp trái phép dịch vụ giao dịch chứng khoán xuyên biên giới cho khách hàng tại Trung Quốc đại lục. Riêng Futu bị phạt và truy thu tổng cộng 1,85 tỷ nhân dân tệ, khiến giá cổ phiếu lao dốc hơn 30% ngay sau thông báo.

Chỉ vài phút trước khi thị trường mở cửa, SIG phát hiện khoản lỗ trên hệ thống tăng vọt lên 71,4 triệu USD. Đội ngũ pháp lý và phân tích định lượng của công ty lập tức phát cảnh báo, làm việc xuyên đêm để rà soát toàn bộ dữ liệu giao dịch.

Sau đó, SIG hoàn thiện đơn kiện dài 23 trang, nộp lên Tòa án Liên bang Manhattan, đồng thời đề nghị ban hành lệnh hạn chế tạm thời (TRO).

Thẩm phán tại Manhattan nhận định vụ việc có dấu hiệu gian lận rất rõ ràng và nhanh chóng ban hành lệnh phong tỏa, đóng băng hơn 100 triệu USD lợi nhuận thu được trong hệ thống môi giới tại Mỹ, ngăn dòng tiền bị chuyển ra khỏi nước này.

Thời điểm giao dịch chính xác đến từng giờ, nghi vấn rò rỉ thông tin nội bộ

Đơn kiện của SIG cho biết mặc dù chưa xác định được danh tính thực sự, nhóm nhà đầu tư bí ẩn đã để lại dấu vết rõ ràng trên hệ thống giao dịch.

Khoảng 76,5% lượng giao dịch quyền chọn bất thường được thực hiện thông qua 9 tài khoản tại Interactive Brokers (IB) cùng các nền tảng của Futu và Tiger Brokers.

Theo đơn kiện, từ ngày 7/5 đến 21/5, các tài khoản này liên tục xây dựng vị thế bằng cách mua quyền chọn bán “ngoài vùng giá rất sâu” (Far Out-of-the-Money) và sắp hết hạn.

Loại quyền chọn này có giá thực hiện thấp hơn rất nhiều so với giá cổ phiếu hiện tại, đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đang đặt cược rằng cổ phiếu sẽ giảm cực mạnh chỉ trong thời gian rất ngắn.

Đơn kiện cho biết chiều ngày 21/5 (một ngày trước khi CSRC công bố quyết định xử phạt), các tài khoản bí ẩn bất ngờ chi tiền mua hàng chục nghìn hợp đồng quyền chọn chỉ còn vài giờ nữa là đáo hạn.

Đơn kiện viết: “Nếu mua sớm hơn hai ngày hoặc muộn hơn hai ngày, khoản đầu tư 12 triệu USD này gần như chắc chắn sẽ mất trắng do giá trị thời gian của quyền chọn bị hao mòn. Mức độ chính xác này giống như thể họ đã biết chính xác thời điểm nhân viên cơ quan quản lý sẽ nhấn nút công bố thông tin”.

Đơn kiện cũng cho biết vào giữa tháng 5, khối lượng giao dịch của nhóm tài khoản này chiếm hơn 70% tổng khối lượng quyền chọn liên quan đến Futu và Tiger Brokers.

Là nhà tạo lập thị trường lớn nhất, SIG buộc phải đứng ra nhận các lệnh bán quyền chọn này để đảm bảo thanh khoản.

Đơn kiện khẳng định: “Đây không phải là giao dịch thị trường bình thường. SIG đã bị những người nắm thông tin nội bộ ‘săn bắn’ một cách chính xác.”

Hồ sơ xử phạt của CSRC có nhiều khâu tiếp cận, tồn tại ba nguy cơ rò rỉ thông tin

Bình luận về cáo buộc liên quan đến độ chính xác của các giao dịch, giáo sư Tôn Quốc Tường, Khoa Quan hệ Quốc tế và Doanh nghiệp, Đại học Nam Hoa, nhận định với The Epoch Times: “Việc nghi ngờ đã xảy ra rò rỉ thông tin từ phía Trung Quốc là một kết luận ban đầu tự nhiên và hợp lý, nhưng chưa thể khẳng định nguồn rò rỉ đến từ cơ quan hay cá nhân cụ thể nào.”

Ông cho rằng có ba điểm rủi ro chính:

• Lãnh đạo và bộ phận điều tra, xử phạt trong cơ quan quản lý;
• Ban lãnh đạo và bộ phận tuân thủ của các công ty chứng khoán liên quan;
• Những người biết trước nội dung các văn bản thông báo xử phạt trước khi công bố chính thức.

Ông nói: “Đó cũng là lý do SIG trong đơn kiện chỉ ra nhiều khả năng nguồn rò rỉ có thể xuất phát từ cơ quan quản lý hoặc nhân viên các công ty chứng khoán tại Trung Quốc, thay vì quy kết cho một cơ quan cụ thể.”

Theo ông, nếu muốn điều tra nội gián, giới chức có thể lần theo ba hướng gồm luồng lưu chuyển tài liệu, mạng lưới liên lạc giữa những người liên quan và dấu vết giao dịch ở nước ngoài. Tuy nhiên, việc có tìm ra nguồn rò rỉ hay không còn phụ thuộc vào mức độ hợp tác giữa các cơ quan quản lý hai nước.

SEC vào cuộc, việc chứng minh giao dịch nội gián còn nhiều thách thức

Sau khi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) chính thức tham gia điều tra, vụ kiện liên quan đến hơn 100 triệu USD lợi nhuận này bước sang giai đoạn mới.

Theo ông Tôn Quốc Tường, việc kết tội các nhà giao dịch bí ẩn vẫn còn ba trở ngại lớn.

Ông nói: “Vấn đề không nằm ở chỗ giao dịch bất thường đến mức nào, mà là phải chứng minh được một chuỗi thông tin có giá trị pháp lý, tức là phải kết nối được các giao dịch bất thường với quy định pháp luật cụ thể.”

Ông cho rằng cần chứng minh hai yếu tố:

• Những người giao dịch đã tiếp cận thông tin quan trọng chưa được công bố có thể sử dụng để giao dịch.
• Họ biết rõ hoặc đáng lẽ phải biết nguồn thông tin đó có được do hành vi tiết lộ trái phép.

Danh tính các tài khoản bí ẩn sắp lộ diện, nếu ở Trung Quốc sẽ xử lý ra sao?

Trong quá trình điều tra xuyên biên giới, mặc dù các nhà giao dịch ẩn danh trên mạng, nhưng các thông tin xác minh danh tính, địa chỉ IP và dòng tiền khi mở tài khoản tại Interactive Brokers cùng các công ty môi giới khác đã trở thành đầu mối quan trọng.

Sau khi tòa án và SEC phát lệnh triệu tập, các công ty môi giới sẽ phải cung cấp hồ sơ mở tài khoản, qua đó danh tính thật của các nhà giao dịch sẽ dần được làm rõ.

Tuy nhiên, nếu những người này đang ở Trung Quốc đại lục, việc xử lý sẽ gặp nhiều trở ngại pháp lý.

Ông Tôn Quốc Tường cho biết sau khi xác định được danh tính, Bộ Tư pháp Mỹ có thể đề nghị Interpol phát “Thông báo Đỏ” (Red Notice) nhằm yêu cầu các nước hỗ trợ xác định vị trí và bắt giữ tạm thời nghi phạm.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Thông báo Đỏ không phải là ‘lệnh bắt giữ quốc tế’ có quyền lực tuyệt đối như trong phim ảnh, mà chỉ là yêu cầu các quốc gia hỗ trợ truy tìm và bắt giữ tạm thời”.

Ông nói thêm: “Nếu nghi phạm ở yên tại Trung Quốc đại lục thì do Mỹ và Trung Quốc không có hiệp định dẫn độ, đồng thời phía Trung Quốc thường không bàn giao công dân của mình, Mỹ trên thực tế chỉ có thể phong tỏa tài sản và truy nã từ xa”.

Tuy nhiên, nếu những người này rời khỏi Trung Quốc, tình hình sẽ hoàn toàn khác.

Ông cảnh báo: “Nếu đến các nước thành viên Liên minh châu Âu, nguy cơ bị bắt sẽ rất cao vì các quốc gia này đều có hiệp định dẫn độ chặt chẽ với Mỹ. Chỉ cần đặt chân tới những nước đó, họ có thể bị bắt giữ và dẫn độ bất cứ lúc nào”.

Theo ông, điều này đồng nghĩa “quyền tự do đi lại và các hoạt động tài chính quốc tế của họ sẽ phải đối mặt với sự giám sát và sức ép trong một thời gian rất dài, thậm chí suốt phần đời còn lại”.