Thuế quan toàn cầu của ông Trump bị tuyên trái luật, các bên phản ứng

Hôm thứ Sáu (ngày 20/2), Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các mức thuế do Tổng thống Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái luật. Các nhà kinh tế cho rằng chính quyền Trump vẫn còn nhiều phương án khác để tiếp tục áp thuế, do đó thuế quan sẽ không biến mất mà chỉ được thực thi dưới một khuôn khổ pháp lý khác.

• Tòa án Tối cao: Chính sách thuế quan toàn cầu của ông Trump là trái luật

Các nhà kinh tế

Theo Reuters, bà Sandra Ebner, kinh tế gia cao cấp tại Union Investment (Đức), cho rằng phán quyết này một lần nữa làm gia tăng sự bất định, nhưng tình trạng căng thẳng đó sẽ không kéo dài quá lâu.

“Chúng tôi cho rằng khả năng các mức thuế hiện nay bị hủy bỏ là rất thấp. Trên thực tế, khó có khả năng sẽ có nhiều thay đổi,” bà Ebner nói.

“Ông Trump có nhiều lựa chọn để tiếp tục gây sức ép với các đối tác thương mại. Là phương án dự phòng, Nhà Trắng đã tiến hành điều tra đối với một số lĩnh vực kinh tế, miễn là Chính phủ Mỹ cho rằng những lĩnh vực này có thể gây bất lợi cho an ninh và lợi ích của Mỹ.”

Hiệp hội Cơ khí và Chế tạo máy Đức (VDMA), đại diện cho các doanh nghiệp sản xuất máy móc chịu tác động bởi thuế quan, cảnh báo rằng phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ không hề làm giảm mức độ bất định, bởi ông Trump vẫn có nhiều con đường hợp pháp khác để áp thuế.

“Thuế quan sẽ không biến mất, chỉ là thay đổi cơ sở pháp lý,” ông Ted Murphy, đồng phụ trách toàn cầu bộ phận trọng tài và thương mại của hãng luật Sidley Austin, nhận định.

Ông Scott Lincicome, nhà kinh tế tại Viện Cato, cho rằng phán quyết này là sự giải tỏa đối với các doanh nghiệp Mỹ.

Tuy nhiên, ông Lincicome lưu ý rằng phán quyết không giải quyết được vấn đề hoàn trả hàng chục tỷ USD tiền thuế mà chính phủ đã thu.

“Quy trình hoàn thuế ban đầu có thể khá đơn giản, nhưng giờ đây nhiều khả năng sẽ đòi hỏi thêm các vụ kiện tụng và thủ tục giấy tờ — điều này rõ ràng là gánh nặng không công bằng đối với các nhà nhập khẩu nhỏ, những đơn vị không đủ khả năng chi trả chi phí kiện tụng để đòi hoàn thuế và vốn không làm điều gì sai trái,” ông Lincicome nêu trong một tuyên bố.

Trong khi đó, các quan chức chính quyền Trump cho biết họ sẽ tiếp tục sử dụng các thẩm quyền hợp pháp khác để áp thuế, bao gồm các đạo luật cho phép Mỹ tự bảo vệ trước hành vi thương mại không công bằng hoặc bảo vệ các ngành then chốt đối với an ninh quốc gia.

Chính quyền Trump đã dựa trên Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 để áp thuế theo ngành đối với thép, nhôm, ô tô, linh kiện ô tô và gỗ với lý do an ninh quốc gia. Ông Trump cũng áp dụng các mức thuế khác theo Điều 201 và Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Những mức thuế này không nằm trong phạm vi xem xét của Tòa án Tối cao.

Phó Tổng thống Vance

Phó Tổng thống Mỹ Vance hôm thứ Sáu đã chỉ trích phán quyết của Tòa án Tối cao về việc hạn chế quyền áp thuế của Tổng thống Trump. Ông cho rằng quyết định này sẽ khiến Tổng thống khó hơn trong việc “bảo vệ ngành công nghiệp Mỹ và khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng”, đồng thời lập luận rằng Quốc hội đã trao cho Tổng thống quyền “điều tiết hoạt động nhập khẩu”.

Ông cũng nói thêm rằng ông Trump vẫn nắm giữ “nhiều thẩm quyền thuế quan rộng rãi khác” và “sẽ sử dụng những quyền lực này để bảo vệ người lao động Mỹ, thúc đẩy các ưu tiên thương mại của chính quyền hiện nay”.

Lãnh đạo hai đảng tại Hạ viện

Lãnh đạo của hai đảng tại Hạ viện Mỹ đưa ra những quan điểm hoàn toàn trái ngược nhau về phán quyết của Tòa án Tối cao.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, ông Hakeem Jeffries, gọi đây là “một chiến thắng lớn của người dân Mỹ”, đồng thời ngầm chỉ trích đây là một thất bại nặng nề đối với ông Trump.

Trong khi đó, Chủ tịch Hạ viện, Nghị sĩ Cộng hòa Mike Johnson, cho rằng việc Tổng thống sử dụng thuế quan đã mang lại cho Mỹ hàng chục tỷ USD. Ông nói chính sách này cũng tạo lợi thế quan trọng cho chiến lược thương mại của Washington, giúp đạt được các thỏa thuận “Nước Mỹ trên hết” mang tính đối ứng với những quốc gia bị cho là đã khai thác người lao động Mỹ suốt nhiều thập kỷ. Ông cho biết Quốc hội và chính quyền sẽ xác định con đường tốt nhất phía trước trong những tuần tới.

Chính phủ Anh: Sẽ phối hợp với Mỹ để đánh giá tác động

Chính phủ Anh khi bình luận về phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ cho biết dự kiến vị thế thương mại ưu đãi mà Anh đang có với Mỹ sẽ tiếp tục được duy trì.

“Vương quốc Anh đang được hưởng mức thuế đối ứng thấp nhất trên toàn cầu. Dù tình hình ra sao, chúng tôi vẫn kỳ vọng vị thế thương mại ưu đãi với Mỹ sẽ tiếp tục,” người phát ngôn Chính phủ Anh nêu trong một tuyên bố. “Chúng tôi sẽ phối hợp với Chính phủ Mỹ để tìm hiểu phán quyết này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến Anh và các khu vực khác trên thế giới.”

Vấn đề hoàn thuế thu hút sự chú ý

Hiện nay, hàng ngàn doanh nghiệp — không chỉ những đơn vị đã khởi kiện chính phủ — sẽ phải cân nhắc việc có yêu cầu hoàn thuế hay không. Các nhà kinh tế thuộc Mô hình Ngân sách Penn-Wharton (Penn-Wharton Budget Model) cho biết hôm thứ Sáu rằng điều này đồng nghĩa với việc hơn 175 tỷ USD tiền thuế của Mỹ có thể phải được hoàn trả.

Tòa án Tối cao hôm thứ Sáu không đưa ra phán quyết về việc chính phủ có nên hoàn trả hàng chục tỷ USD tiền thuế đã thu từ các nhà nhập khẩu hay không. Ông John Denton, Tổng Thư ký Phòng Thương mại Quốc tế (International Chamber of Commerce), cho rằng quy trình hoàn thuế cụ thể nhiều khả năng sẽ do Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ xử lý, đồng nghĩa với việc các yêu cầu bồi hoàn có thể rất phức tạp về mặt hành chính.

Thị trường chứng khoán Mỹ và châu Âu tăng điểm trong phiên thứ Sáu, trong đó cổ phiếu của các công ty chịu ảnh hưởng trực tiếp dẫn dắt đà tăng. Tại châu Âu, các thương hiệu xa xỉ như LVMH, Hermès và tập đoàn áo khoác cao cấp Moncler của Ý đều tăng giá sau khi Tòa án Tối cao công bố phán quyết.