Chính phủ đề xuất ưu tiên kiểm soát xe xăng, dầu tại vùng phát thải thấp

Dự thảo sửa Luật Bảo vệ môi trường đề xuất ưu tiên quản lý phương tiện phát thải cao, đồng thời yêu cầu có lộ trình phù hợp và chính sách hỗ trợ chuyển đổi.

• TP.HCM dự kiến hạn chế xe xăng, dầu dưới chuẩn khí thải vào trung tâm từ năm 2028

• Hà Nội chưa cấm xe máy xăng cá nhân từ ngày 1/7 tại vùng phát thải thấp

Ngày 24/10/2026, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày trước Quốc hội tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Một nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung quy định về vùng phát thải thấp và nguyên tắc quản lý phương tiện giao thông trong khu vực này.

Theo dự thảo, vùng phát thải thấp là khu vực được thiết lập để áp dụng các biện pháp giảm phát thải chủ yếu từ phương tiện giao thông, qua đó cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tại Điều 65, cơ quan soạn thảo đề xuất các nguyên tắc thiết lập và quản lý khu vực này phải phù hợp với yêu cầu bảo vệ môi trường không khí, sức khỏe cộng đồng, quy hoạch đô thị và tổ chức giao thông. Khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng cũng là yếu tố cần xem xét.

Dự thảo xác định nguyên tắc ưu tiên kiểm soát phương tiện phát thải cao và phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, trong đó có xe chạy xăng, dầu. Tuy nhiên, việc quản lý phải được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi, công khai, minh bạch và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cũng như đời sống người dân.

Chưa xác định thời điểm và phạm vi hạn chế phương tiện

Đề xuất của Chính phủ hiện chưa ấn định thời điểm áp dụng vùng phát thải thấp, phạm vi khu vực hay biện pháp hạn chế cụ thể đối với từng loại phương tiện.

Thay vào đó, dự thảo giao Chính phủ quy định tiêu chí thiết lập vùng phát thải thấp và các biện pháp quản lý phát thải trong khu vực này. Điều này có nghĩa việc bổ sung nguyên tắc vào luật chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ xe chạy xăng, dầu sẽ bị cấm lưu thông ngay tại các đô thị.

Lộ trình thực hiện cần tính đến điều kiện giao thông, khả năng cung cấp phương tiện công cộng và tác động đến hoạt động kinh tế. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để các biện pháp giảm phát thải có thể thực hiện được trong thực tế.

Gắn kiểm soát khí thải với hỗ trợ chuyển đổi xe

Bên cạnh việc quản lý phương tiện phát thải cao, dự thảo yêu cầu vùng phát thải thấp phải gắn với phát triển giao thông công cộng, hạ tầng kỹ thuật phục vụ giao thông ít phát thải và việc sử dụng năng lượng sạch.

Chính phủ được giao ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ và khuyến khích phát triển phương tiện giao thông công cộng; phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo, tiêu hao nhiên liệu thấp, phát thải thấp hoặc không phát thải.

Dự thảo cũng đề cập chính sách chuyển đổi đối với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện gây ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, mức hỗ trợ, điều kiện nhận hỗ trợ và nhóm người được hưởng chưa được quy định cụ thể trong nội dung đề xuất được trình bày.

Việc gắn các biện pháp quản lý với hỗ trợ chuyển đổi được đặt ra nhằm giảm tác động đến người dân và doanh nghiệp, nhất là những người phụ thuộc vào phương tiện cá nhân để đi lại hoặc kinh doanh.

Bổ sung giám sát bụi và trách nhiệm quản lý môi trường

Ngoài nội dung liên quan đến giao thông, dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường còn đề xuất giám sát bụi liên tục đối với công trình xây dựng trong khu vực đô thị. Chính phủ sẽ quy định quy mô công trình phải áp dụng và các biện pháp kỹ thuật hạn chế bụi phát sinh từ hoạt động phá dỡ, thi công.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về trách nhiệm của chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với các vấn đề ô nhiễm môi trường thuộc phạm vi quản lý.

Tuy nhiên, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị tiếp tục rà soát để tránh quy định trách nhiệm quá rộng, bảo đảm tính công bằng và xác định trách nhiệm thực chất. Việc phân cấp quản lý cần đi kèm cơ chế giám sát từ Trung ương, các biện pháp quản lý thay thế và nâng cao năng lực kiểm tra sau khi cấp phép.

Một nội dung khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là tính chính xác của dữ liệu quan trắc môi trường. Cơ quan này đề nghị xem xét công khai năng lực của các đơn vị quan trắc, kiểm soát toàn bộ chuỗi dữ liệu và bảo đảm dữ liệu có thể truy xuất trách nhiệm, phục vụ quản lý và xử lý vi phạm khi cần thiết.

Các nội dung trên vẫn nằm trong quá trình xem xét, hoàn thiện dự án luật. Việc áp dụng vùng phát thải thấp, giới hạn lưu thông phương tiện và chính sách hỗ trợ cụ thể còn phụ thuộc vào quy định được thông qua và các văn bản hướng dẫn sau đó.