Mỹ đẩy mạnh bán nông sản sang Đông Nam Á, Việt Nam dẫn đầu mức tăng

Mỹ đẩy mạnh bán nông sản sang Đông Nam Á để đa dạng hóa thị trường, bớt phụ thuộc Trung Quốc, một quan chức cấp cao Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết. Việt Nam dẫn đầu về mức tăng.

Đông Nam Á nay là khu vực mua nông sản Mỹ lớn thứ tư, theo một báo cáo mới của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) mà The Epoch Times được xem trước khi công bố.

Trong 11 nước Đông Nam Á, Việt Nam dẫn đầu về mức tăng. Năm 2025, Việt Nam nhập khoảng 4,7 tỷ USD nông sản Mỹ, tăng 38% so với năm 2024.

Doanh số bán bông Mỹ sang Đông Nam Á năm 2025 tăng gần gấp đôi và tiếp tục đi lên trong 8 tháng đầu năm nay.

Việt Nam là động lực chính của mức tăng này, chiếm gần 80% số bông Mỹ bán sang khu vực và bù lại phần Trung Quốc mua ít đi, báo cáo của USDA cho biết.

Xuất khẩu ngô của Mỹ sang khu vực lập kỷ lục trong năm 2025, còn xuất khẩu các loại hạt tăng hơn 40% so với năm trước.

Các nước Đông Nam Á cũng mua nhiều ethanol Mỹ hơn.

Riêng Philippines năm 2025 nhập ethanol trị giá 192 triệu USD, mức cao kỷ lục, do nhu cầu tiêu thụ tăng mà sản xuất trong nước có hạn. Nhờ đó, Philippines trở thành thị trường ethanol lớn thứ sáu của Mỹ.

“Đây thực sự là những mức tăng thị trường rất lớn của chúng tôi tại khu vực này,” bà Michelle Bekkering, Quyền Thứ trưởng phụ trách Thương mại và Đối ngoại Nông nghiệp của USDA, nói với The Epoch Times.

Bà cho rằng mở rộng tiếp cận thị trường trong khu vực là “một công cụ quan trọng để củng cố sự ổn định cho các nhà sản xuất nông nghiệp Mỹ”.

“Mỹ là nước xuất khẩu nông sản hàng đầu, và các nhà sản xuất của chúng tôi cần những thị trường ổn định, đáng tin cậy, với các đối tác quốc tế làm ăn thiện chí,” bà nói.

Washington tìm thêm thị trường ngoài Trung Quốc, vì chính quyền cộng sản nước này nhiều lần dùng đậu nành làm con bài mặc cả mỗi khi quan hệ thương mại xấu đi.

Trung Quốc, nước nhập khẩu đậu nành lớn nhất thế giới, đã ngừng mua đậu nành Mỹ năm 2018 và một lần nữa vào đầu năm 2025 khi căng thẳng thương mại leo thang, khiến nông dân Mỹ thiệt hại nặng.

Năm 2025, Trung Quốc rơi khỏi nhóm 5 thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Mỹ, xuống vị trí thứ sáu, với kim ngạch giảm 66% so với năm 2024, còn 8,4 tỷ USD, theo báo cáo USDA công bố hồi tháng 6.

Trung Quốc đã cam kết mua thêm nông sản của nông dân Mỹ sau khi lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gặp nhau tại Hàn Quốc hồi tháng 10/2025. Song Mỹ vẫn mở rộng thương mại nông sản với các khách hàng khác, kể cả những nước ngay sát sườn Trung Quốc.

“Chúng tôi sẽ không bỏ tất cả trứng vào một giỏ,” bà Bekkering nói. “Một kế hoạch kinh doanh khôn ngoan là phải đa dạng hóa.”

Bà nói Mỹ phải “luôn đi trước một bước”.

“Bởi nếu không sớm có mặt và bắt đầu xây dựng quan hệ, chúng tôi sẽ dần mất chỗ đứng trên thị trường,” bà giải thích.

“Quả bóng đang ở phần sân của họ”

Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình hồi tháng 5, Bắc Kinh đồng ý mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm cho đến năm 2028, Nhà Trắng cho biết.

Cam kết này nối tiếp lời hứa hồi tháng 10/2025 rằng Trung Quốc sẽ mua ít nhất 25 triệu tấn đậu nành Mỹ.

Nếu Bắc Kinh đạt các mục tiêu này, thương mại nông sản giữa hai nước có thể trở lại mức trước năm 2025, theo một phân tích hồi tháng 6 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS).

Bà Bekkering cho biết bộ của bà có một nhóm theo dõi hằng tuần tiến độ thực hiện cam kết của Bắc Kinh, gồm lượng đậu nành, cao lương và lúa mì mà nước này mua.

“Trung Quốc là một đối tác thương mại quan trọng, và sẽ vẫn như vậy. Nhưng chúng tôi yêu cầu phải có thay đổi,” bà nói.

Bà nói Mỹ muốn có “một quan hệ thương mại mang tính xây dựng, dựa trên sự công bằng và có đi có lại”.

“Quả bóng đang ở phần sân của họ.”

Các nhà đàm phán thương mại Mỹ đang yêu cầu Trung Quốc giảm thêm thuế quan và dỡ bỏ những rào cản hành chính và quy định đang chặn hàng Mỹ vào thị trường này, bà Bekkering cho biết.

Trong thỏa thuận đạt được tại cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Tập cuối tháng 9, Trung Quốc đã đồng ý giảm thuế với hàng loạt nông sản Mỹ, gồm ngô, lúa mì, sản phẩm sữa, cá và thịt bò.

Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế thương mại khác. Bà Bekkering cho rằng một trong những trở ngại lớn nhất là rào cản phi thuế quan, tức các biện pháp hạn chế nhập khẩu không dựa vào thuế.

Bà gọi đó là những “kẽ hở khôn khéo” nhằm “chặn sản phẩm của chúng tôi, trong khi vẫn nói rằng họ đang mở cửa làm ăn”.

Bà lấy ví dụ việc đưa thịt bò Mỹ vào thị trường Trung Quốc.

Sau khi chính quyền ông Trump áp thêm thuế với hàng Trung Quốc đầu năm 2025, Bắc Kinh để giấy phép nhập khẩu của các cơ sở thịt lợn, thịt bò, sữa và gia cầm Mỹ hết hạn.

Tháng 5, trước cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Tập tại Bắc Kinh, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc đã gia hạn giấy phép nhập khẩu cho hơn 400 nhà máy thịt bò Mỹ, Liên đoàn Xuất khẩu Thịt Mỹ cho biết.

Dù vậy, 38 cơ sở thịt bò vẫn bị đình chỉ, trong đó có 25 nhà máy đã được gia hạn giấy phép nhưng chưa đủ điều kiện xuất khẩu.

Bắc Kinh yêu cầu các nhà xuất khẩu thực phẩm đăng ký với cơ quan hải quan của nước này trước khi bán hàng vào Trung Quốc.

Rào cản phi thuế quan còn gồm cả việc buộc hàng nhập khẩu qua thêm những đợt kiểm tra không theo tiêu chuẩn khoa học và an toàn được thế giới công nhận, bà Bekkering nhận định.

“Trung Quốc đã dựng lên những rào cản, chướng ngại đối với thương mại nông sản của chúng tôi. Chúng tôi thực sự không còn lựa chọn nào khác ngoài việc mở rộng tiếp cận thị trường ở các nước khác,” bà nói.

“Chúng tôi sẽ đưa nông sản đến những nước muốn mua. Và hiện nay, những nước đó đang ở Đông Nam Á.”