Ngân hàng Nhật Bản tăng lãi suất lên 1,25%, cao nhất trong 31 năm

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) ngày 18/9 đã nâng lãi suất chính sách từ 1% lên 1,25%, mức cao nhất trong 31 năm. Đây cũng là lần tăng lãi suất thứ hai trong vòng ba tháng, sau đợt nâng lãi suất hồi tháng 6. Thống đốc Kazuo Ueda cho biết bối cảnh chính sách tiền tệ của Nhật Bản đã thay đổi.

Quyết định được thông qua với tỷ lệ 7 phiếu thuận, 2 phiếu chống, cho thấy nội bộ BoJ vẫn có quan điểm khác nhau về tốc độ tăng lãi suất tiếp theo. Hai thành viên phản đối cho rằng nền kinh tế chưa có dấu hiệu tăng tốc rõ rệt, trong khi lạm phát cơ bản vẫn dưới 2%, nên việc nâng lãi suất ở thời điểm này có thể là quá sớm.

Ông Ueda cho biết tại cuộc họp báo rằng trọng tâm chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã chuyển từ việc đẩy lạm phát cơ bản lên sang ngăn giá cả tăng quá mức.

Ông cho biết mục tiêu ngắn hạn của chính sách trước đây là đưa lạm phát cơ bản lên mức 2%. Hiện nay, khi giá cả đang dần tiến gần mức 2%, rủi ro giá cả tăng vượt mục tiêu đã bắt đầu xuất hiện. Do đó, trọng tâm chính sách chuyển sang ngăn giá cả tăng quá mức, qua đó duy trì lạm phát ổn định quanh mức 2%.

Chỉ số giá tiêu dùng cơ bản của Nhật Bản trong tháng 8, không bao gồm thực phẩm tươi sống, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm trước, giảm 0,1 điểm phần trăm so với tháng 7 và nằm dưới mục tiêu 2% trong tám tháng liên tiếp. Tuy nhiên, chỉ số loại trừ cả thực phẩm tươi sống lẫn năng lượng tăng 1,9%, sát hơn với mục tiêu lạm phát của BoJ.

BoJ cho rằng hành vi tăng lương và định giá của doanh nghiệp đang trở nên tích cực hơn, trong khi dự báo lạm phát trung và dài hạn tăng lên có thể đẩy lạm phát nền đi lên. Giá năng lượng tăng do tình hình Trung Đông, biến động tỷ giá đồng yên và nhu cầu liên quan đến AI cũng có thể truyền dẫn chi phí của doanh nghiệp sang giá tiêu dùng.

Về nhịp độ tăng lãi suất, ông Ueda không đưa ra thời gian biểu cho đợt nâng tiếp theo. Ông nói việc có tăng lãi suất trong hai cuộc họp liên tiếp hay không sẽ tùy thuộc vào triển vọng kinh tế, lạm phát và đánh giá rủi ro tại thời điểm đó, nên không thể cam kết từ trước. Về quy mô mỗi lần tăng, ông cho biết không nhất thiết cố định ở 0,25 điểm phần trăm mà có thể thay đổi theo diễn biến giá cả.

Mức lãi suất cuối cùng của chu kỳ thắt chặt này vẫn khó xác định. Ông Ueda nói lãi suất trung tính — tức mức không kích thích cũng không kìm hãm nền kinh tế — rất khó ước tính chính xác; mức “lãi suất đích cuối cùng” có thể chỉ được nhận biết sau khi chính sách đã liên tục điều chỉnh. Hồi tháng 3, BoJ ước tính lãi suất trung tính danh nghĩa trong khoảng 1,1%–2,5%; vì vậy lãi suất chính sách hiện tại 1,25% đã cao hơn cận dưới của phạm vi này.

Trong bối cảnh BoJ không đưa ra chỉ dẫn rõ ràng, kỳ vọng của thị trường về mức tăng lãi suất tiếp theo đang phân tán. Khảo sát của Reuters cuối tháng 8 cho thấy gần hai phần ba chuyên gia kinh tế được hỏi dự báo BoJ sẽ nâng lãi suất chính sách lên ít nhất 1,5% vào cuối tháng 3/2027, trong khi 60% dự đoán lãi suất sẽ đạt 1,75% vào quý III/2027.

Sau khi BoJ công bố tăng lãi suất, tỷ giá USD/JPY có lúc tăng lên gần 157 yên/USD, còn lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm có thời điểm lên 2,985%. Reuters nhận định kết quả bỏ phiếu 7–2, cùng việc hai thành viên phản đối tăng lãi suất, đã khiến nhà đầu tư hạ bớt kỳ vọng về các đợt thắt chặt tiếp theo trong ngắn hạn, qua đó gây áp lực lên đồng yên.