Tòa án phán mức thuế toàn cầu 10% của ông Trump vô hiệu, nhưng lệnh cấm có giới hạn

Ngày 7/5, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ phán quyết rằng mức thuế toàn cầu 10% mới nhất do Tổng thống Trump áp đặt là vô hiệu. Tòa cho rằng việc áp thuế trên diện rộng theo luật thương mại từ thập niên 1970 là không hợp lý. Tuy nhiên, phán quyết chỉ ngăn chính phủ liên bang áp thuế đối với 2 doanh nghiệp nhỏ và bang Washington.

Phán quyết được đưa ra với tỷ lệ 2–1, nghiêng về phía 2 doanh nghiệp nhỏ và bang Washington — những bên đã khởi kiện phản đối chính sách thuế quan. Một thẩm phán cho rằng còn quá sớm để kết luận các doanh nghiệp nguyên đơn chắc chắn thắng kiện.

Tuy nhiên, tòa từ chối ban hành lệnh cấm trên diện rộng nhằm ngăn áp thuế đối với toàn bộ các nhà nhập khẩu. Tòa bác yêu cầu trong vụ kiện chung do 24 bang — phần lớn do Đảng Dân chủ lãnh đạo — đệ trình, với lý do các bang này không đủ tư cách pháp lý để đưa ra yêu cầu như vậy.

Tòa cho rằng ngoài bang Washington, đa số các bang tham gia kiện không phải là bên đã hoặc phải nộp khoản thuế theo Điều 122. Trong khi đó, bang Washington đã cung cấp bằng chứng cho thấy bang này đã nộp thuế thông qua Đại học Washington — một cơ sở nghiên cứu công lập.

Ngoài ra, trong thời gian chính phủ kháng cáo, các nhà nhập khẩu khác vẫn phải tiếp tục nộp thuế.

Hiện Nhà Trắng chưa phản hồi phán quyết.

Hai doanh nghiệp nhỏ được miễn thuế là công ty đồ chơi Basic Fun! và nhà nhập khẩu gia vị Burlap & Barrel lập luận rằng mức thuế mới được đưa ra nhằm lách một phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao Mỹ.

Ngày 20/2 năm nay, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các mức thuế do Tổng thống Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái pháp luật. Tối cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế toàn cầu 10%, có hiệu lực từ ngày 24/2 đối với hàng hóa nhập khẩu từ mọi quốc gia.

Khi đó, ông Trump viện dẫn quyền hạn theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều khoản này cho phép tổng thống áp dụng phụ phí và các biện pháp hạn chế nhập khẩu đặc biệt nhằm xử lý các vấn đề cơ bản trong thanh toán quốc tế.

Trong thông báo cùng ngày, Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump ký sắc lệnh thuế quan tạm thời nhằm giải quyết các vấn đề cốt lõi về cán cân thanh toán quốc tế, đồng thời thúc đẩy nỗ lực tái cân bằng quan hệ thương mại để mang lại lợi ích cho người lao động, nông dân và ngành sản xuất Mỹ.

Điều 122 của Đạo luật Thương mại 1974 cho phép áp thuế tối đa 150 ngày để điều chỉnh tình trạng “thâm hụt cán cân thanh toán quốc tế” nghiêm trọng hoặc ngăn đồng USD mất giá sắp xảy ra. Điều khoản này không yêu cầu điều tra chính thức, vì vậy được xem là một trong những con đường nhanh nhất để vượt qua rào cản pháp lý. Tuy nhiên, nếu muốn kéo dài sau 150 ngày, chính phủ phải có sự chấp thuận của Quốc hội.

Trong phán quyết ngày 7/5, Tòa án Thương mại cho rằng Điều 122 không phù hợp với loại thâm hụt thương mại mà ông Trump đề cập trong sắc lệnh hành pháp hồi tháng Hai.

Tác động trực tiếp của phán quyết có thể khá hạn chế. Mức thuế 10% theo Điều 122 vốn dự kiến hết hiệu lực vào tháng Bảy, thời điểm chính quyền Trump dự định chuyển sang các biện pháp thuế quan khác.