UPU: Bỏ miễn thuế, bưu kiện nhỏ vào Mỹ giảm hơn 70% trọng lượng, vào EU giảm 31%

Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) cho biết trong tháng đầu sau khi bỏ miễn thuế, bưu kiện nhỏ vào Mỹ giảm hơn 70% về trọng lượng, còn số kiện vào EU giảm 31%.

UPU là cơ quan Liên Hợp Quốc phụ trách điều phối chính sách bưu chính toàn cầu.

Báo cáo mới của tổ chức này cho thấy trong tháng 9/2025, tức một tháng sau khi Mỹ bãi bỏ quy tắc miễn thuế cho hàng giá trị thấp (“de minimis”), tổng trọng lượng bưu kiện nhỏ vào Mỹ giảm 70,3% so với cùng kỳ năm trước.

Mức giảm càng sâu khi các hãng bưu chính của Đức, Nhật Bản, Thụy Sĩ và một số nước khác tạm ngừng gửi hàng sang Mỹ.

Liên minh châu Âu (EU) cũng đã đánh thuế bưu kiện nhỏ từ bên ngoài, và lượng bưu kiện gửi vào khối này đang giảm theo.

Nhắm vào hàng giá rẻ của Temu, Shein

Chính quyền Tổng thống Donald Trump bỏ chế độ miễn thuế để ngăn ma túy bất hợp pháp nhập vào Mỹ. Một mục tiêu khác là hạn chế các nhà bán lẻ trực tuyến có liên hệ với Trung Quốc như Temu và Shein bán hàng giá rẻ cho người tiêu dùng Mỹ.

Chế độ miễn thuế cho kiện hàng giá trị thấp đã tồn tại dưới hình thức này hay khác từ năm 1938. Theo quy định, hàng nhập khẩu trị giá dưới 800 USD không phải chịu thuế quan. Khi thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ, số bưu kiện đổ vào Mỹ tăng vọt.

Năm 2024, loại bưu kiện này chiếm 92% tổng số lô hàng nhập khẩu vào Mỹ, trong đó riêng hai sàn thương mại điện tử Trung Quốc Shein và Temu gửi khoảng 600 nghìn kiện mỗi ngày.

Tháng 5/2025, chính quyền Trump bỏ miễn thuế với bưu kiện từ Trung Quốc và Hồng Kông. Hai tháng sau, ông Trump ký Sắc lệnh hành pháp số 14324, mở rộng quy định ra toàn cầu nhằm chặn các nhà cung cấp nước ngoài và tội phạm lợi dụng kẽ hở này.

Quy định mới có hiệu lực từ ngày 29/8/2025. Kể từ đó, mọi bưu kiện nhập khẩu vào Mỹ đều chịu thuế hải quan tiêu chuẩn, bất kể giá trị hay xuất xứ. Riêng quà tặng do cá nhân gửi, trị giá dưới 100 USD, vẫn được miễn thuế.

Bưu kiện vào EU giảm 31% ngay trong tháng đầu

EU áp dụng mức miễn thuế 150 euro từ năm 2008. Những năm gần đây, số bưu kiện thương mại điện tử vào khối tăng mạnh, từ 1,4 tỷ kiện năm 2022 lên 5,8 tỷ kiện năm 2025.

Nghị sĩ châu Âu Dirk Gotink, người phụ trách vấn đề cải cách hải quan, cho rằng thương mại điện tử Trung Quốc đã đảo lộn hoàn toàn trật tự thương mại bình thường trước đây.

“Họ lạm dụng quy định miễn thuế trên quy mô lớn để tạo lợi thế cạnh tranh cho mình, và doanh nghiệp EU phải trả giá,” ông nói.

Từ ngày 1/7 năm nay, EU bỏ miễn thuế với bưu kiện trị giá dưới 150 euro (khoảng 168 USD theo tỷ giá hiện tại) gửi từ ngoài khối, và thu 3 euro mỗi kiện. Chỉ trong tháng 7, số bưu kiện gửi vào EU đã giảm 31%.

Báo cáo của UPU nhận định, khác với “cú sốc” do Mỹ tạo ra, EU điều chỉnh chính sách với “thời gian báo trước khá dài”. Các hãng bưu chính nhờ vậy có thời gian sửa giá cước và tuyến vận chuyển, nên tổng trọng lượng bưu kiện vào EU giảm ít hơn.

Khoản thu 3 euro chỉ là biện pháp tạm thời. Từ ngày 1/11 năm nay, EU có thể thu thêm phí xử lý để bù chi phí xử lý hải quan cho lượng bưu kiện tăng đột biến, và mức phí sẽ được xem xét định kỳ.

Đến ngày 1/7/2028, khi trung tâm dữ liệu hải quan mới của EU đi vào hoạt động, các khoản phí này sẽ được thay bằng thuế quan thông thường tính theo từng loại hàng.

Bưu chính thế giới mất 70,8 tỷ USD mỗi năm

Thông cáo báo chí đi kèm báo cáo cho rằng ngành bưu chính hiện nay đan xen chặt chẽ, nên thay đổi chính sách thương mại của một quốc gia hay khu vực “gần như tác động ngay lập tức đến mọi hãng bưu chính trên thế giới”.

“Thông tin cần thiết để ứng phó với các biến động vĩ mô đã có sẵn, nhưng ngành này thiếu một cơ chế phối hợp giúp ra quyết định linh hoạt,” thông cáo viết.

Báo cáo ước tính các hãng bưu chính trên thế giới mất tổng cộng 70,8 tỷ USD mỗi năm vì chậm ra quyết định khiến lượng thư, bưu kiện sụt giảm và hàng giao trễ.

UPU đang gấp rút xây dựng một nền tảng dữ liệu thống nhất vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI), thu thập và phân tích số liệu bưu chính toàn cầu theo thời gian thực để hỗ trợ ra quyết định nhanh. Tổ chức này đã có bản mẫu và dự kiến đưa nền tảng vào sử dụng trước năm 2029.