7 thực phẩm giúp bổ thận và ngăn ngừa lão hóa

Trong Trung y, người ta cho rằng nuôi dưỡng thận cũng giống như nuôi dưỡng sự sống vì thận là nơi tàng tinh của cơ thể. Não, tóc, xương, răng, hô hấp và chuyển hóa nước đều phụ thuộc vào năng lượng thận.

Nuôi dưỡng thận chính là nuôi dưỡng sự sống.

Quan điểm này của Trung y, ở một mức độ nhất định, tương đồng với cách hiểu của Tây y về vai trò của thận đối với các chức năng sinh lý tổng thể.

Dựa trên tầm quan trọng của thận, nhiều thầy thuốc Trung y khuyên rằng việc thường xuyên sử dụng 7 loại thực phẩm dưới đây có thể giúp bảo vệ thận.

7 thực phẩm giúp bổ thận

Để sống thọ và có sức khỏe tốt, cần chú trọng đến việc bổ thận từ độ tuổi trung niên trở đi, bởi “liệu ​​pháp thực dưỡng tốt hơn dùng thuốc”, thầy thuốc Trung y Đài Loan Lâm Quý chia sẻ với tờ The Epoch Times.

Các nghiên cứu cũng ủng hộ quan điểm này. Một phân tích tổng hợp được công bố trên CJASN (Tập san Lâm sàng của Hội Thận học Hoa Kỳ) vào năm 2019 với hơn 630.000 người trưởng thành tham gia, cho thấy chế độ ăn uống lành mạnh có thể giúp giảm khoảng 30% nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.

Theo bác sĩ Lâm, việc bổ sung các thực phẩm sau vào khẩu phần ăn hàng ngày là một cách hiệu quả để bổ thận:

1. Thực phẩm màu đen: Trung y cho rằng “thực phẩm màu đen” như gạo đen, mè đen và đậu đen hữu cơ có tác dụng bổ thận. Các nghiên cứu trên động vật đã phát hiện ra rằng việc bổ sung polysaccharide từ đậu đen giúp cải thiện bệnh thận do tiểu đường.

Tuy nhiên, dù đậu đen có tác dụng bổ thận, nhưng bác sĩ Lâm lưu ý rằng người đã mắc bệnh thận không nên ăn quá nhiều vì có thể làm tăng gánh nặng cho thận. Ngoài ra, người có chức năng tiêu hóa kém cũng nên hạn chế do tiêu thụ quá nhiều có thể gây đầy hơi.

2. Các loại hạt: Các loại hạt, đặc biệt là quả óc chó, được cho là có tác dụng bổ thận và “cố tinh”. Theo lý luận y học cổ truyền, thận tàng tinh, sinh tủy để nuôi dưỡng não và hệ thần kinh trung ương.

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy polyphenol trong quả óc chó, đặc biệt ở lớp vỏ, có thể bảo vệ mô gan và thận thông qua ức chế phản ứng viêm, căng thẳng oxy hóa và quá trình chết tế bào theo chương trình. Mặc dù phần lớn bằng chứng về cơ chế đến từ nghiên cứu trên động vật và tế bào nhưng các nghiên cứu trên người cho thấy việc tiêu thụ các loại hạt thường xuyên liên quan đến giảm viêm toàn thân và cải thiện sức khỏe tim mạch – chuyển hóa. Đây là những yếu tố liên quan chặt chẽ đến chức năng thận.

3. Bạch quả: Bác sĩ Trung y Nhật Bản Chân Lập Học (Ritsugaku Ken) chia sẻ với tờ The Epoch Times rằng hạt bạch quả chứa hơn một trăm hợp chất. Một phân tích tổng hợp thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên trên hơn 3.000 bệnh nhân mắc bệnh thận do tiểu đường cho thấy chiết xuất bạch quả giúp cải thiện chức năng thận và các chỉ số chuyển hóa.

Bác sĩ Chân lưu ý rằng hạt quả bạch quả cần được nấu chín trước khi ăn, vì ăn sống hoặc ăn quá nhiều có thể gây ngộ độc. Người lớn không nên ăn quá 10 hạt mỗi ngày.

4. Hạt bí ngô: Các nghiên cứu trên động vật cho thấy hạt bí ngô rang có thể làm giảm các chỉ số tăng cao liên quan khi thận bị tổn thương, tăng cường khả năng chống oxy hóa của cơ thể và giúp duy trì chức năng thận ổn định hơn.

Quá trình rang cũng làm tăng các hợp chất chống oxy hóa trong hạt (phenol và flavonoid).

5. Dầu ô liu: Mỡ máu cao là một trong những yếu tố nguy cơ gây tổn thương thận. Dầu ô liu rất giàu axit béo không bão hòa đơn, có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm, giúp giảm cholesterol LDL có hại. 

Một nghiên cứu được công bố trên Nutrients (Tập san Dinh dưỡng) cho thấy sau khi ăn dầu ô liu nguyên chất trong 9 tuần, chức năng thận, lipid máu, tình trạng viêm đều được cải thiện ở bệnh nhân mắc bệnh thận.

Bác sĩ Chân cho biết việc sử dụng dầu ô liu trong nấu ăn ở nhiệt độ thấp như xào hoặc trộn salad sẽ giúp hấp thụ dưỡng chất tốt hơn.

6. Táo: Táo giàu polyphenol, vitamin C, chất xơ và pectin, có đặc tính chống oxy hóa. Một nghiên cứu được công bố trên Antioxidants (Tập san Chất chống oxy hóa) năm 2025 cho thấy việc bổ sung polyphenol từ táo giúp cải thiện các chỉ số liên quan đến bệnh thận do tiểu đường giai đoạn sớm ở chuột.

Quỹ Thận Quốc gia Hoa Kỳ cho biết táo có hàm lượng kali, phốt pho và natri thấp, do đó phù hợp với bệnh nhân mắc bệnh thận. Táo an toàn cho bệnh nhân sỏi thận, người đang chạy thận nhân tạo và người ghép thận. Vỏ táo cũng chứa rất nhiều chất chống oxy hóa, vì vậy việc ăn cả vỏ sẽ giúp nhận được tối ưu lợi ích từ trái táo.

7. Rong biển: Rong biển giàu chất xơ hòa tan và polysaccharide. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy polysaccharide từ rong biển có thể giúp bảo vệ tế bào thận và giảm mất protein (đạm) qua nước tiểu. Các nghiên cứu trên người trực tiếp đánh giá tác dụng của rong biển đối với chứng protein niệu còn hạn chế. Tuy nhiên, các nghiên cứu quan sát cho thấy chế độ ăn giàu chất xơ liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh thận mạn tính thấp hơn, và các thử nghiệm trên người về rong biển nói chung cho thấy tiềm năng lợi ích nhưng chưa có kết luận rõ ràng.

Do rong biển có thể chứa hàm lượng iốt rất cao, vì vậy nên ăn với lượng vừa phải, đặc biệt đối với người mắc bệnh tuyến giáp hoặc đang theo chế độ ăn bệnh lý.

Bổ thận vào mùa đông

Theo Trung y, mùa đông là thời điểm thích hợp nhất để bổ thận và bổ tinh. Sau những hoạt động thể chất và tinh thần trong mùa xuân, hạ và thu, năng lượng sống của cơ thể cần được “nghỉ đông” và phục hồi để chuẩn bị cho năm tiếp theo. Bác sĩ Lâm Quý cho biết, nếu không chú trọng tích lũy năng lượng vào mùa đông, nền tảng sức khỏe của cơ thể sẽ dễ bị suy hao và quá trình lão hóa sẽ diễn ra nhanh hơn. Dưới đây là một số điểm quan trọng trong chăm sóc sức khỏe hàng ngày:

• Trang phục: Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là bảo vệ đầu, eo, đầu gối và bàn chân để tránh nhiễm lạnh.
• Dưỡng tâm: Tránh căng thẳng tinh thần, làm việc quá sức và rối loạn cảm xúc nhằm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch do lạnh.
• Vận động: Tập luyện nên hướng đến mức ra mồ hôi ở mức ít nhất để tránh hao tổn tân dịch. Nên tập các bài tập khởi động nhẹ nhàng.

Mặc dù mùa đông là thời điểm tốt nhất để bổ thận, nhưng việc tham khảo ý kiến ​​​​thầy thuốc Trung y trước đó là cần thiết nhằm xác định thể trạng và tránh bổ sung sai cách hoặc quá mức, có thể gây tác dụng bất lợi. 

Jonathan Liu, Giáo sư tại Trường Trung y Toronto và là cộng tác viên của The Epoch Health cho biết, mỗi người có thể trạng khác nhau nên phương pháp bổ sung cũng khác nhau. Hai thể trạng thường gặp là hàn và nhiệt. Người thể hàn thường nhạy cảm hơn với thời tiết lạnh, biểu hiện điển hình là tay chân lạnh, trong khi người thể nhiệt lại nhạy cảm hơn với khí hậu nóng và dễ bị khô miệng, táo bón và hôi miệng.

Do đó, thực phẩm bổ thận cũng khác nhau giữa hai nhóm này. Người thể hàn nên sử dụng nhiều hẹ, vải thiều và nhãn để làm ấm cơ thể, trong khi người thể nhiệt nên ưu tiên các thực phẩm tính bình (không nóng cũng không lạnh) như hoài sơn (củ mài), đậu lăng và kỷ tử. Những thực phẩm này đều có tác dụng bổ thận.

Các yếu tố gây tổn hại chức năng thận

Bên cạnh việc chú trọng bổ dưỡng và điều hòa chức năng thận, cũng cần nhận diện các yếu tố có thể gây tổn hại đến thận. Ngoài yếu tố di truyền, nhiều nguyên nhân mắc phải có thể được cải thiện thông qua điều chỉnh lối sống. Theo bác sĩ Chân Lập Học, các nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy giảm chức năng thận bao gồm:

• Tiểu đường: Tăng đường huyết kéo dài có thể gây xơ cứng vi mạch thận, từ đó làm giảm chức năng lọc cầu thận và thậm chí dẫn đến suy thận.
• Cao huyết áp: Cao huyết áp kéo dài có thể làm tổn thương tính đàn hồi của thành mạch, gây cản trở lưu lượng máu đến thận; ngược lại, bệnh thận cũng có thể thúc đẩy tiết các hormone làm tăng huyết áp, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý.
• Bệnh gút: Khi nồng độ axit uric trong máu quá cao, các tinh thể axit uric có thể lắng đọng trong khớp, gây viêm khớp. Nếu lắng đọng trong thận, chúng cũng có thể gây tổn thương thận.
• Bệnh tự miễn: Khi hệ miễn dịch rối loạn, không thể phân biệt chính xác giữa cơ thể và các tác nhân ngoại lai, nó có thể tấn công nhầm vào thận của chính cơ thể, dẫn đến tổn thương thận.
• Lạm dụng thuốc: Một số thuốc chống viêm và kháng sinh được chuyển hóa qua thận; việc sử dụng kéo dài hoặc quá mức có thể gây tổn thương thận.
• Thực phẩm siêu chế biến: Thực phẩm siêu chế biến có ảnh hưởng đáng kể đến thận. Các nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ rõ rệt giữa việc tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến và nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.
• Kim loại nặng: Cadmium, thủy ngân và chì đều có thể ảnh hưởng đến thận. Những kim loại này có thể xâm nhập vào cơ thể qua thực phẩm và tiếp xúc qua da, do thận là cơ quan giải độc chính, nên nồng độ tích lũy càng cao thì chức năng thận càng suy giảm.
• Sản phẩm nhựa: Vi nhựa có mặt khắp nơi trong môi trường, các nghiên cứu cho thấy các hạt vi nhựa rất độc hại đối với thận.

Theo The Epoch Times