Dấu hiệu trên khuôn mặt có thể tiết lộ sức khỏe của thận

Các chuyên gia giải thích những thay đổi trên khuôn mặt có thể là dấu hiệu của một số vấn đề về sức khỏe và cách hỗ trợ sức khỏe thận. 

• Tâm tàng Thần: Trái tim có biết suy nghĩ?

Thận nằm sâu bên trong cơ thể, nhưng những dấu hiệu về tình trạng sức khỏe của thận đôi khi lại biểu hiện ở một vị trí dễ nhận thấy: khuôn mặt.

Tình trạng bọng mắt kéo dài, da mặt nhợt nhạt hoặc xỉn màu bất thường và phù mặt có thể đi kèm với những thay đổi trong chức năng thận. Bà Grace Zhang, bác sĩ Trung y tại Northern Medical Center ở New York (Trung tâm Y tế Northern ở New York) chia sẻ với The Epoch Times rằng bà cũng chú ý đến những thay đổi tinh tế hơn ở mắt, môi, má và cằm như một phần của quá trình đánh giá tổng thể về sức khỏe thận.

Một số thay đổi trên khuôn mặt có thể được giải thích về mặt sinh lý học, trong khi những thay đổi khác lại được nhận biết qua những quan sát của Trung y. Khi xem xét tổng thể, đặc biệt khi đi kèm với những thay đổi ở các bộ phận khác của cơ thể thì những thay đổi này sẽ là đầu mối quan trong cung cấp những thông tin liên quan đến sức khỏe. 

Da mặt trở nên nhợt nhạt, vàng vọt hoặc sẫm màu hơn

Nước da khỏe mạnh thường hồng hào và rạng rỡ. Nếu da mặt ngày càng trở nên nhợt nhạt, vàng vọt hoặc sẫm màu hơn và không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, đây có thể là dấu hiệu liên quan đến sự suy giảm chức năng thận.

Một nghiên cứu hồi cứu cho thấy những thay đổi không đặc hiệu trên da, chẳng hạn như da nhợt nhạt, xỉn màu hoặc vàng da, thường gặp ở bệnh nhân mắc bệnh thận giai đoạn cuối.

Bà Zhang cho biết thận tiết erythropoietin, một hóc-môn kích thích sản xuất hồng cầu. Suy giảm chức năng thận có thể dẫn đến thiếu máu, khiến da mặt trở nên nhợt nhạt. Khi tình trạng này tiến triển, các chất thải chuyển hóa không được bài tiết đúng cách, từ đó ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa melanin và khiến da trở nên xỉn màu, sẫm màu hoặc vàng vọt.

Màu da chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, từ giấc ngủ và dinh dưỡng đến tình trạng thiếu máu và tuần hoàn. Vì vậy, một thay đổi kéo dài sẽ có ý nghĩa hơn khi được đánh giá cùng với các triệu chứng khác.

Quầng thâm và mí mắt sưng phù

Vùng da quanh mắt là một trong những khu vực biểu hiện rõ nhất những thay đổi về ngoại diện có liên quan đến bệnh thận, bao gồm quầng thâm, bọng mắt, cũng như những thay đổi về màu sắc và tình trạng sưng phù của mí mắt.

Bác sĩ Zhang cho biết thận có chức năng điều hòa cân bằng dịch và quá trình chuyển hóa của cơ thể. Khi chức năng thận bất thường, lượng nước dư thừa có xu hướng tích tụ trong cơ thể, trong khi vùng da mí mắt mỏng và lỏng lẻo đặc biệt dễ bị sưng phù.

Khi các chất thải chuyển hóa không được đào thải đúng cách, chúng có thể tích tụ trong máu. Vùng da quanh mắt có mạng lưới mao mạch dày đặc, do đó có thể phản ánh những thay đổi về tuần hoàn và chuyển hóa, từ đó khiến quầng thâm trở nên rõ hơn, vùng quanh mắt sẫm màu hơn hoặc bọng mắt nặng hơn.

Theo Trung y, mí mắt được xem là một vùng phản chiếu của thận. Tình trạng thận hư có thể dẫn đến sưng mí mắt và quá trình chuyển hóa độc tố bị chậm lại cũng có thể khiến vùng quanh mắt trở nên sẫm màu và xỉn hơn.

Bản thân quầng thâm có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm yếu tố di truyền, thiếu ngủ, dị ứng và quá trình lão hóa. Tuy nhiên, nếu vùng quanh mắt xuất hiện một thay đổi mới đồng thời với tình trạng sưng phù ở các vị trí khác trên cơ thể hoặc những thay đổi về tiểu tiện thì cần đặc biệt lưu ý. 

Má sưng và tiết nhiều dầu

Những thay đổi cũng có thể xuất hiện ở vùng má.

Bác sĩ Zhang cho biết một số người mắc bệnh thận nhận thấy má bị sưng, khuôn mặt tròn hơn và da có thể xuất hiện vết lõm tạm thời khi ấn vào.

Tình trạng tăng tiết bã nhờn trên mặt có thể khiến da trở nên dầu hơn bình thường. Theo Trung y, hiện tượng này là do thận khí hư, từ đó ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa.

Trong Trung y, khái niệm thận khí hư hoàn toàn tương đương với bệnh thận trong y học hiện đại; thay vào đó, khái niệm này tập trung vào lượng sinh khí được lưu trữ trong thận. Một số người có kết quả xét nghiệm chức năng thận bình thường nhưng vẫn có thể xuất hiện tình trạng thận khí hư.

Môi sẫm màu hoặc thâm tím

Sự thay đổi màu sắc môi là một đặc điểm khác được xem xét trong quan sát khuôn mặt của Trung y.

Theo bác sĩ Zhang, đôi môi dần mất đi màu sắc vốn có và trở nên sẫm màu hoặc tím tái bất thường có thể là dấu hiệu cho thấy sự rối loạn trong lưu thông khí huyết.

Trung y nhấn mạnh rằng tình trạng thận dương không đủ có thể làm suy giảm chức năng ôn ấm và thúc đẩy tuần hoàn của cơ thể. Khi nguồn năng lượng ôn ấm này suy yếu, tuần hoàn trở nên trì trệ và theo quan niệm của các thầy thuốc Trung y, sự thay đổi này có thể được phản ánh qua màu sắc của môi và da.

Tuy nhiên, môi tím tái kéo dài cũng có thể là dấu hiệu của tình trạng thiếu oxy trong máu hoặc các vấn đề liên quan đến tim và phổi, do đó cần được đánh giá y khoa, đặc biệt khi sự thay đổi xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm khó thở.

Mụn trứng cá hoặc sưng tái phát ở cằm

Theo quan niệm truyền thống về phân vùng khuôn mặt trong Trung y, cằm và phần dưới của khuôn mặt có mối quan hệ với thận và hệ thống sinh sản.

Bà Zhang cho biết, do đó, tình trạng sưng, viêm hoặc nổi mụn trứng cá tái phát quanh cằm có thể được xem xét cùng với các dấu hiệu khác khi đánh giá thận khí và quá trình chuyển hóa dịch thể.

Những vấn đề về da này có thể do nhiều nguyên nhân, đặc biệt là thay đổi nội tiết tố và các bệnh lý tại chỗ của da. Vì vậy, tốt nhất nên xem chúng là một biểu hiện cần được đánh giá trong tổng thể các dấu hiệu theo Trung y, thay vì coi đó là một dấu hiệu riêng lẻ của bệnh thận. 

Không chỉ quan sát khuôn mặt

Bà Zhang cho biết, những thay đổi về nước da, quầng thâm, môi sẫm màu hoặc sưng phù mặt không phải là những biểu hiện chỉ gặp ở bệnh thận. Vì vậy, không thể đánh giá chức năng thận chỉ dựa trên những thay đổi trên khuôn mặt.

Nếu thấy xuất hiện bất kỳ thay đổi nào kể trên, người bệnh cần lưu ý xem có đồng thời xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau đây hay không và đi khám càng sớm càng tốt:

• Sưng phù ở mắt cá chân và bắp chân.
• Nước tiểu có nhiều bọt kéo dài.
• Lượng nước tiểu giảm đáng kể hoặc đột ngột tăng số lần đi tiểu vào ban đêm.
• Huyết áp tăng hoặc tình trạng huyết áp vốn được kiểm soát tốt nay trở nên không ổn định.
• Mệt mỏi kéo dài, chán ăn hoặc buồn nôn không rõ nguyên nhân.
• Tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cao hoặc bệnh thận.

3 bài tập đơn giản hỗ trợ sức khỏe thận

Bên cạnh việc nhận biết những dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn, Trung y nhấn mạnh việc duy trì sức khỏe trước khi các vấn đề trở nên nghiêm trọng.

Bác sĩ Trung y Ritsugaku Ken đã giới thiệu với The Epoch Times ba bài tập đơn giản mà ông khuyến nghị nên thực hiện hằng ngày như một phần của việc duy trì sức khỏe. Theo lý luận của Trung y, những phương pháp này giúp thúc đẩy lưu thông khí huyết, kích thích kinh lạc và bồi bổ năng lượng của thận.

Nhìn chung, hoạt động thể chất thường xuyên có liên quan đến việc kiểm soát huyết áp và đường huyết tốt hơn, sức khỏe tim mạch tốt hơn, cũng như duy trì sức mạnh và kiểm soát cân nặng, tất cả đều quan trọng đối với sức khỏe thận.

1. Nắm chặt bàn tay

Theo Trung y, cơ thể con người có một hệ thống kinh lạc vô hình, chịu trách nhiệm lưu thông khí huyết, đồng thời kết nối các cơ quan khác nhau.

Nhiều kinh lạc và huyệt đạo phân bố ở bàn tay và có mối quan hệ với các cơ quan khác trong cơ thể. Việc nắm chặt bàn tay có thể kích thích các huyệt đạo ở tay, giúp tâm trí tĩnh lại và tăng cường sức phòng vệ của cơ thể.

Bước 1: Đặt ngón cái vào lòng bàn tay, sao cho đầu ngón cái ở gốc ngón áp út.

Bước 2: Dùng bốn ngón còn lại nắm chặt ngón cái.

Thực hiện động tác này lặp lại khi đi bộ, đi lại, trò chuyện hoặc xem TV.

2. Tư thế đứng

Theo Trung y, thận và xương thuộc cùng một hệ thống năng lượng. Tư thế đứng giúp thư giãn cả tinh thần và cơ thể, đồng thời bồi dưỡng năng lượng của thận và tăng cường cơ bắp, xương.

Bước 1: Đứng hai chân rộng bằng vai. Vòng hai tay ra phía trước bụng, ở vị trí ngang rốn, tạo thành một vòng cung tự nhiên.

Bước 2: Hơi khuỵu đầu gối, hạ thấp trọng tâm và xoay nhẹ hai đầu gối hướng ra ngoài.

Giữ tư thế này trong một đến hai phút, sau đó đứng thẳng và thư giãn. Lặp lại động tác. Giữ lưng thẳng một cách tự nhiên và hít thở chậm, tự nhiên.

3. Nhón gót

Bài tập nhón gót bao gồm động tác nâng người lên bằng các đầu ngón chân rồi từ từ hạ gót chân xuống. Theo Trung y, kinh thận là kinh lạc duy trì phần cốt lõi của cơ thể, bắt nguồn từ vùng dưới ngón chân út. Động tác nhón gót giúp kích thích các huyệt đạo liên quan đến kinh thận, thư giãn các cơ vùng thân và tăng cường chức năng của thận.

Bước 1: Đứng khép hai chân, siết cơ sàn chậu và cơ bụng, thả lỏng vai một cách tự nhiên, giữ lưng thẳng.

Bước 2: Dùng các ngón chân bám chắc mặt đất và nâng gót chân lên trong khoảng 10 giây. Từ từ hạ gót xuống một nửa, nhịp nhàng bật nhẹ cơ thể xuống vài lần, sau đó nhẹ nhàng hạ gót chân xuống đất.

Giữ cơ thể thư giãn và hít thở tự nhiên trong quá trình thực hiện động tác, tránh dùng lực quá mạnh. Lặp lại tùy theo nhu cầu.

Giữ ấm bàn chân

Kinh thận bắt nguồn từ lòng bàn chân, vì vậy việc giữ gìn bàn chân hằng ngày được cho là giúp bồi dưỡng thận khí. Bác sĩ Ken khuyến nghị tránh để bàn chân tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh hoặc luồng gió từ quạt khi ngủ. Những người thường cảm thấy lạnh có thể mang tất khi đi ngủ.

Giữ bàn chân sạch sẽ, tránh đi chân trần trong môi trường ẩm ướt trong thời gian dài, và rửa chân ngay khi bị bẩn.

Những thay đổi quan sát được qua gương là chưa đủ để phản ánh những gì đang diễn ra bên trong cơ thể. Tuy nhiên, tình trạng sưng phù mặt kéo dài, da nhợt nhạt bất thường hoặc những thay đổi khác có thể cần được lưu ý kỹ hơn nếu xuất hiện đồng thời với việc nước tiểu có nhiều bọt, phù chân, thay đổi về tiểu tiện, huyết áp cao hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân.

Thay vì chờ đến khi các dấu hiệu bên ngoài xuất hiện, việc bảo vệ sức khỏe thận nên bắt đầu từ những thói quen hằng ngày: duy trì hoạt động thể chất, ăn uống lành mạnh và thực hiện các xét nghiệm đánh giá chức năng thận phù hợp khi có các yếu tố nguy cơ.