Vì sao đồ ngọt khiến não bộ cảm thấy dễ chịu nhưng cơ thể lại căng thẳng hơn?

Sau một ngày mệt mỏi, nhiều người thường tìm đến trà sữa, chocolate hay nước ngọt có đường để cảm thấy dễ chịu hơn. Cảm giác thư giãn đó là có thật. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy đồ ngọt giúp não bộ cảm thấy dễ chịu nhưng cơ thể có thể vẫn ở trong trạng thái căng thẳng.

• Hãy thận trọng với thức uống có đường trong những ngày hè oi bức

Một nghiên cứu đăng trên Tập san International Journal of Psychophysiology  (tâm sinh lý học Quốc tế) đã tìm hiểu xem đường ảnh hưởng thế nào đến cơ thể trong những hoạt động vốn mang tính thư giãn như mát xa hoặc nghỉ ngơi yên tĩnh.

Nghiên cứu được thực hiện trên 94 người trưởng thành khỏe mạnh. Những người tham gia được chia thành 4 nhóm:

• Uống đường glucose rồi mát-xa,
• Uống đường glucose rồi nghỉ ngơi,
• Uống nước lọc rồi mát-xa,
• Uống nước lọc rồi nghỉ ngơi.

Sau đó, tất cả tiếp tục thực hiện một bài kiểm tra đòi hỏi sự tập trung kéo dài.

Lượng glucose được sử dụng là 75 gram pha trong nước, tương đương khoảng 2 lon nước ngọt thông thường hoặc khoảng 20 thìa cà phê đường. Trong suốt quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học theo dõi đường huyết, huyết áp, nhịp tim và các phản ứng liên quan đến trạng thái thư giãn hay căng thẳng của cơ thể.

Kết quả cho thấy mát-xa và nghỉ ngơi vẫn đem lại cảm giác thư giãn hơn như dự đoán. Tuy nhiên, ở những người uống glucose, một phần hệ thống phản ứng căng thẳng của cơ thể vẫn tiếp tục hoạt động thay vì giảm xuống hoàn toàn. Điều này cho thấy dù não bộ cảm thấy dễ chịu hơn, cơ thể có thể chưa thật sự bước vào trạng thái nghỉ ngơi.

Ông Grant Antoine, bác sĩ y học tự nhiên và trưởng nhóm dinh dưỡng tại Viome, nhận định rằng đường mang lại cảm giác dễ chịu chủ yếu thông qua hệ thống tưởng thưởng của não bộ. Theo ông, cảm giác “được an ủi” đó không đồng nghĩa với việc cơ thể thật sự thư giãn.

Ông cho rằng đây là lý do một món ăn ngọt có thể khiến con người cảm thấy thoải mái tức thời nhưng lại không thật sự giúp cơ thể thoát khỏi trạng thái căng thẳng.

Bà Kara Seidman, chuyên gia dinh dưỡng và giám đốc đối tác tại Resbiotic Nutrition, cũng cho biết glucose làm tăng hoạt động liên quan đến căng thẳng và khiến cơ thể khó thư giãn hơn, ngay cả trong lúc mát-xa. Theo bà, điều này cho thấy có sự khác biệt giữa cảm giác bình tĩnh mà não bộ cảm nhận được và phản ứng sinh lý thật sự của cơ thể.

Đường có thể khiến cơ thể phản ứng như đang bị căng thẳng

Theo các chuyên gia, bản thân việc tăng đường huyết đã là một dạng áp lực đối với cơ thể. Khi lượng đường trong máu tăng nhanh, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng cảnh giác, làm nhịp tim và huyết áp tăng lên. Những thay đổi này thường xuất hiện khi con người vận động mạnh hoặc căng thẳng, nhưng nghiên cứu cho thấy chúng vẫn có thể xảy ra ngay cả khi đang nghỉ ngơi.

Sau giai đoạn tăng đường huyết, cơ thể còn có thể tiếp tục trải qua một đợt căng thẳng khác khi đường huyết giảm xuống thấp. Lúc này, cơ thể tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline để bù lại lượng đường bị giảm. Theo ông Antoine, chỉ một lần tiêu thụ nhiều đường cũng có thể khiến cơ thể trải qua 2 đợt phản ứng căng thẳng liên tiếp: một khi đường huyết tăng lên và một khi đường huyết tụt xuống.

Tuy vậy, không có một con số cố định về lượng đường sẽ gây ra phản ứng này. Tác động của đường còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lượng ăn vào, thực phẩm dùng kèm, mức độ vận động, khả năng kiểm soát đường huyết của từng người và tình trạng stress sẵn có.

Trong nghiên cứu, lượng glucose sử dụng tương đương lượng thường dùng trong nghiệm pháp dung nạp glucose – một xét nghiệm được thiết kế để làm tăng nhanh đường huyết.

Một số nghiên cứu khác cũng cho thấy ăn nhiều đường trước những tình huống gây áp lực có thể làm phản ứng stress của cơ thể mạnh hơn. Ví dụ, những người uống glucose trước khi phải phát biểu trước đám đông hoặc làm toán mental có mức cortisol tăng cao hơn người không dùng glucose.

Những người vốn đã bị căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc kiệt sức có thể chịu ảnh hưởng rõ hơn, do mức cortisol của họ thường tăng cao hơn và kéo dài lâu hơn.

Vì sao con người thường thèm đồ ngọt khi căng thẳng?

Căng thẳng khiến cơ thể và não bộ có xu hướng tìm đến những thực phẩm giàu năng lượng. Hormone cortisol làm tăng cảm giác thèm ăn, trong khi căng thẳng cũng làm tăng hormone gây đói. Nếu căng thẳng kéo dài, não bộ còn khó nhận biết cảm giác no hơn bình thường.

Đường cũng thật sự giúp con người cảm thấy dễ chịu trong thời gian ngắn. Một số nghiên cứu cho thấy nó có thể tạm thời làm giảm phản ứng căng thẳng của cơ thể. Tuy nhiên, tác dụng này không kéo dài và cảm giác thèm đồ ngọt thường nhanh chóng quay trở lại.

Ngoài ra, đồ ngọt thường đi kèm những hoạt động tạo cảm giác thư giãn như ngồi nghỉ, xem phim hoặc trò chuyện với người khác, khiến cảm giác dễ chịu càng rõ hơn.

Theo ông Antoine, vì đường có thể giúp giảm căng thẳng trong chốc lát nên chúng ta càng dễ tìm đến nó mỗi khi mệt mỏi hoặc áp lực, và cảm giác thèm đồ ngọt cũng có xu hướng mạnh dần theo thời gian.

Cái giá lâu dài đối với sức khỏe

Các chuyên gia cảnh báo nếu thường xuyên dùng đồ ngọt để giải tỏa căng thẳng, cơ thể có thể dần gặp vấn đề về chuyển hóa. Khi insulin và hormone căng thẳng cùng tăng cao trong thời gian dài, tế bào sẽ giảm nhạy cảm với insulin và tình trạng viêm trong cơ thể có thể gia tăng. Điều này làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường loại 2 và bệnh tim mạch.

Bác sĩ tim mạch Deepak Bhatt cho biết nước ngọt, thức ăn nhanh và các món tráng miệng thường chứa nhiều calo rỗng và chất béo không lành mạnh. Nếu ăn uống vì căng thẳng trở thành thói quen, nguy cơ tăng cân cũng tăng theo. Thừa cân – béo phì là một yếu tố liên quan chặt chẽ đến bệnh tim mạch và đái tháo đường.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh điều này không có nghĩa là chúng ta cần loại bỏ hoàn toàn đường hay cảm thấy tội lỗi khi ăn đồ ngọt. Cảm giác dễ chịu mà đường mang lại là có thật, nhưng chỉ mang tính tạm thời. Việc hiểu rõ tác động của đường lên cả não bộ và cơ thể có thể giúp mỗi người đưa ra lựa chọn phù hợp hơn, đặc biệt trong những giai đoạn căng thẳng. 

Theo Rachel Ann T. Melegrito, The Epoch Times