Đuối nước: Những điều nên biết để bảo vệ bản thân và trợ giúp người gặp nạn

Mỗi năm, hàng nghìn người trên thế giới tử vong vì đuối nước – một tai nạn thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm. Tại Việt Nam, đặc biệt vào mùa hè, tai nạn đuối nước có chiều hướng gia tăng mạnh, nhất là ở trẻ em và thanh thiếu niên. Vì vậy, mỗi người đều nên trang bị kiến thức chính xác để phòng tránh và ứng phó khi có tình huống xảy ra.

Nguyên nhân gây đuối nước

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến đuối nước, phổ biến nhất là:

• Không biết bơi hoặc bơi kém: Người không có kỹ năng bơi lội dễ hoảng loạn khi gặp tình huống nguy hiểm dưới nước.
• Chủ quan khi vui chơi dưới nước: Việc vượt quá giới hạn an toàn, lặn sâu, nhảy cầu, bơi xa bờ… dễ dẫn đến kiệt sức hoặc chuột rút.
• Sơ suất khi trông trẻ nhỏ: Trẻ em có thể ngã vào ao, hồ, bể nước… chỉ trong vài giây ngắn ngủi nếu không được trông nom.
• Thiếu cảnh báo và phương tiện cứu hộ tại các địa điểm nguy hiểm.
• Ảnh hưởng của rượu bia: Làm suy giảm khả năng kiểm soát, phán đoán và vận động dưới nước.
  

Những đối tượng dễ bị đuối nước nhất

• Trẻ em từ 2 – 14 tuổi: Đặc biệt là ở nông thôn nơi trẻ tiếp xúc với sông hồ nhưng không được học bơi.
• Thanh thiếu niên và nam giới trẻ tuổi: Thường thích mạo hiểm hoặc thể hiện bản thân khi bơi lội.
• Người cao tuổi, do sức khỏe yếu: Dễ chuột rút hoặc mất kiểm soát dưới nước.
• Người có bệnh nền như tim mạch, huyết áp, động kinh: Có nguy cơ bất tỉnh khi tiếp xúc với nước lạnh hoặc thay đổi áp lực đột ngột.
  

Địa điểm thường xảy ra đuối nước

• Sông, hồ, suối, ao, đập thủy lợi: Không có biển cảnh báo hay hàng rào bảo vệ.
• Biển và bãi tắm tự phát: Thiếu lực lượng cứu hộ và phương tiện hỗ trợ.
• Hồ bơi gia đình, bể chứa nước, chum vại: Đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ.
• Khu vực ngập nước sau mưa bão, lũ lụt: Dễ sụp hố, dòng chảy xiết.

Người bị đuối nước có thể chịu đựng được bao lâu?

Khi bị ngạt nước, não bắt đầu tổn thương sau 4 – 6 phút thiếu oxy. Sau 10 phút, khả năng cứu sống mà không để lại di chứng não là rất thấp. Vì vậy, thời gian “vàng” trong sơ cứu là dưới 5 phút đầu tiên.

Cách sơ cứu người bị đuối nước

1. Đảm bảo an toàn cho người cứu hộ: không lao xuống nước nếu không có kỹ năng bơi cứu người, hãy dùng sào, dây, phao hỗ trợ.
2. Đưa nạn nhân lên nơi khô ráo, thoáng khí càng nhanh càng tốt.
3. Kiểm tra phản ứng và hô hấp: Gọi lớn, lay nhẹ, xem nạn nhân còn thở không.
4. Nếu ngưng thở – tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức:
   
   • 30 lần ép tim – 2 lần thổi ngạt.
     
   • Tiếp tục cho đến khi nạn nhân thở trở lại hoặc nhân viên y tế đến.
     
5. Đặt nạn nhân nằm nghiêng nếu có phản xạ ho hoặc nôn để tránh sặc.

Sai lầm khi sơ cứu dẫn đến mất cơ hội vàng

• Dành quá nhiều thời gian loay hoay “vắt nước” khỏi phổi – điều này không hiệu quả và làm mất thời gian quý báu cho CPR.
• Bế xốc nạn nhân chạy lòng vòng khiến người bệnh mất oxy lâu hơn.
• Thổi ngạt không đúng kỹ thuật, hoặc ép tim quá mạnh gây tổn thương lồng ngực.
• Không gọi cấp cứu kịp thời, làm chậm trễ việc chuyển tuyến y tế.
  

Những lưu ý quan trọng

Đối với người bị đuối nước:

• Giữ bình tĩnh, nằm ngửa, thả lỏng để nổi trên mặt nước nếu không thể bơi.
• Tìm cách kêu cứu, vẫy tay, không vùng vẫy mạnh dễ chìm sâu hơn.
• Nếu bị cuốn trôi, hãy thả lỏng theo dòng nước, tìm thời điểm và vị trí phù hợp để thoát ra.
  

Đối với người sơ cứu:

• Ưu tiên gọi cấp cứu 115 trong mọi tình huống.
• Nếu chưa được tập huấn CPR, hãy làm theo hướng dẫn cơ bản, không bỏ cuộc sớm.
• Không để nạn nhân lạnh, ủ ấm bằng chăn khô sau khi hồi tỉnh.

Chăm sóc người sống sót sau đuối nước

Ngay cả khi đã được cứu sống, người từng đuối nước vẫn cần được theo dõi và phục hồi đúng cách: