Nghiên cứu Úc: Thời gian lên mạng chưa chắc là gốc rễ vấn đề tâm lý giới trẻ

Một nghiên cứu lớn tại Úc cho rằng trẻ em và người trẻ lên mạng nhiều chưa hẳn đã dễ gặp vấn đề tâm lý hơn. Trải nghiệm có hại và tính năng nền tảng có thể đáng lo hơn.

Các nhà nghiên cứu tìm thấy bằng chứng mạnh hơn cho chiều ngược lại: những em vốn đã có vấn đề tâm lý thì về sau có xu hướng dùng công nghệ nhiều hơn, nhất là mạng xã hội.

Báo cáo do các nhà nghiên cứu của Đại học La Trobe, Đại học Deakin và Đại học Sydney chủ trì.

Nhóm nghiên cứu xem xét hai nhóm tuổi. “Trẻ em [5 đến 12 tuổi] sử dụng công nghệ số để giải trí, chơi game, xem nội dung giáo dục và trò chuyện với người quen”, báo cáo viết.

Còn thanh thiếu niên và người trẻ từ 13 đến 25 tuổi thì dùng mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, công cụ AI, diễn đàn trên internet và xem nội dung do thuật toán đề xuất.

Điều trẻ gặp trên mạng quan trọng hơn thời gian

Ông David McGrath, Giám đốc điều hành Ủy ban Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Úc, cho biết kết quả nghiên cứu làm rõ mối liên hệ giữa việc dùng công nghệ và sức khỏe tâm thần phức tạp đến mức nào.

“Mối quan hệ giữa việc sử dụng công nghệ số và sức khỏe tâm thần rất phức tạp, không thể giải thích bằng một yếu tố duy nhất”, ông nói.

“Không thể áp một cách làm chung cho mọi trường hợp. Chúng ta hiểu rõ hơn khi biết trẻ em và người trẻ làm gì trên mạng, dùng nền tảng nào, thấy nội dung gì, và không gian số định hình trải nghiệm của các em ra sao”.

Kết quả nghiên cứu gợi ý rằng các cuộc thảo luận và chính sách không nên chỉ nhìn vào thời gian lên mạng, mà cần tập trung vào nội dung người trẻ tiếp xúc và nền tảng các em sử dụng.

Chẳng hạn, trên mạng xã hội, những tương tác thù địch, nội dung tình dục không mong muốn và thói quen sử dụng không dứt ra được đều gắn với sức khỏe tâm thần kém hơn. Trải nghiệm tích cực như kết nối xã hội và học hỏi thì giúp các em khỏe mạnh về tinh thần.

Phân tích dữ liệu từ Nghiên cứu Dài hạn về Trẻ em Úc cho thấy cứ thêm một loại trải nghiệm tiêu cực trên mạng, nguy cơ xuất hiện triệu chứng tâm lý có ý nghĩa lâm sàng lại cao gấp 1,5 đến 2 lần.

Nghiên cứu cũng ghi nhận nội dung do thuật toán đề xuất, bộ lọc làm đẹp và game trực tuyến có liên quan đến tình trạng sức khỏe tâm thần kém hơn ở trẻ em.

“Những trải nghiệm tiêu cực trên mạng có thể tích tụ theo thời gian và làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần về sau”, ông McGrath nói.

Hạn chế độ tuổi có thể chưa đủ

Báo cáo ra đời chưa đầy một năm sau khi quy định giới hạn độ tuổi dùng mạng xã hội của Úc có hiệu lực vào ngày 10/12/2025.

Các nền tảng như Instagram, TikTok, Snapchat, Facebook, YouTube, Reddit và X buộc phải có biện pháp hợp lý để ngăn người Úc dưới 16 tuổi có tài khoản.

Chính phủ Albanese đưa ra quy định để bảo vệ người trẻ khỏi nội dung độc hại và tính năng gây nghiện của nền tảng, cũng như để các em có thêm thời gian phát triển kỹ năng xã hội, cảm xúc.

Bộ trưởng Truyền thông Anika Wells từng lên tiếng bảo vệ quy định này, cho rằng trẻ em sẽ được tạm thoát khỏi ảnh hưởng của mạng xã hội.

Theo bà, thuật toán nhắm mục tiêu, việc lướt tin tiêu cực không dứt, thông báo liên tục và những thước đo độ nổi tiếng độc hại “đang cướp đi sự chú ý của các em hàng giờ mỗi ngày”.

“Chúng tôi đang soi rọi những tính năng độc hại, gây nghiện nhắm vào người trẻ Úc”, bà nói.

Tuy nhiên, thực thi quy định không dễ.

Cơ quan quản lý đã nêu lo ngại về các biện pháp xác minh độ tuổi chưa đủ chặt, trong đó có việc cho trẻ thử xác minh nhiều lần cho đến khi ra kết quả trên 16 tuổi.

Các phát hiện của Ủy ban cho thấy chỉ hạn chế quyền truy cập có thể chưa đủ để xử lý tác hại trên mạng. Hạn chế truy cập và kiểm duyệt nội dung khó giải quyết thỏa đáng những tác hại sinh ra từ chính thiết kế của nền tảng.

Ủy ban khuyến nghị đặt yêu cầu chặt hơn về an toàn ngay từ khâu thiết kế, buộc các nền tảng chịu trách nhiệm nhiều hơn và quản lý những tính năng khiến người dùng sử dụng không dứt ra được.

Các khuyến nghị này nhìn chung khớp với Dự luật Nghĩa vụ Chăm sóc trên Môi trường Số mà Chính phủ Úc đưa ra lấy ý kiến hôm 8/9. Dự luật này sẽ yêu cầu các dịch vụ trực tuyến đánh giá và giảm thiểu những tác hại có thể lường trước, trong đó có việc cho người dùng lựa chọn tắt nguồn tin do thuật toán đề xuất.