Người hay ăn khuya có nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn đến 30%

Một nghiên cứu tại Mỹ dựa trên dữ liệu của khoảng 200 nghìn người cho thấy những người quen ăn khuya có nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn tới 30% so với người không ăn khuya.

Có người quen ăn khuya, dù đã ăn no bữa tối, họ vẫn phải ăn thêm chút gì trước khi ngủ, như thể không ăn thì không ngủ được. Nếu bạn cũng như vậy thì nên lưu ý. Một nghiên cứu gần đây phát hiện thói quen ăn khuya này gắn với nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn tới 30%.

Nghiên cứu do Đại học Khoa học và Sức khỏe Oregon của Mỹ thực hiện. Kết quả cho thấy so với người không ăn khuya, người ăn khuya có nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn 20–30%. Các bệnh này gồm bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (thường gọi là gan nhiễm mỡ) và những bệnh nặng như xơ gan (gan bị tổn thương lâu ngày, mô gan hóa sẹo).

Các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân có thể là do ăn quá muộn. Để tìm hiểu mối liên hệ giữa ăn khuya và bệnh gan, họ xem xét dữ liệu từng được dùng trong nhiều nghiên cứu trước đó, gồm thông tin của khoảng 200 nghìn người trên khắp nước Mỹ. Những người tham gia đã cung cấp thông tin về sinh hoạt hằng ngày, thói quen ăn uống và các mặt khác trong lối sống.

Nhóm nghiên cứu chia người tham gia theo giờ ăn quen thuộc của họ, rồi đối chiếu các kiểu giờ ăn này với số ca gan nhiễm mỡ và xơ gan.

Phân tích cho thấy người quen ăn khuya có nguy cơ mắc bệnh gan cao hơn 20–30% so với người không ăn khuya. Đây là mức tăng tương đối, không có nghĩa là 20–30% người ăn khuya sẽ mắc bệnh gan. Phát hiện này khiến người ta phải suy nghĩ về việc giờ ăn ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe lâu dài của gan.

Một tác giả nghiên cứu lưu ý với trang Prevention của Mỹ rằng đây là nghiên cứu quan sát, giờ ăn do người tham gia tự khai, nên kết quả chỉ cho thấy mối liên hệ giữa ăn khuya và bệnh gan, chưa chứng minh ăn khuya gây bệnh gan.

Các nhà nghiên cứu giải thích rằng một lý do có thể khiến ăn khuya ảnh hưởng đến gan nằm ở đồng hồ sinh học (còn gọi là nhịp ngày đêm của cơ thể), mà gan lại đặc biệt nhạy với nhịp này. Gan đảm nhận việc xử lý chất dinh dưỡng, điều hòa đường huyết và điều chỉnh cách cơ thể tích trữ, sử dụng năng lượng. Ăn vào lúc cơ thể đang chuẩn bị ngủ có thể làm xáo trộn một phần các quá trình đó.

Ông Andrew McHill, chuyên gia về đồng hồ sinh học của trường và là một trong các tác giả nghiên cứu, thừa nhận chưa thể dựa vào phân tích này để đưa ra khuyến nghị lâm sàng. “Nhưng kết quả cho thấy cố gắng tránh ăn trước giờ đi ngủ thông thường hay lúc đêm khuya là cách làm hợp lý,” ông nói.

Ông lưu ý: “Ở Mỹ, có tới 30% dân số có thể mắc bệnh gan, nên việc điều chỉnh nhẹ giờ ăn để giảm nguy cơ có lẽ sẽ đặc biệt có lợi”.

Nhắc đến đồng hồ sinh học, người ta thường nghĩ ngay đến giấc ngủ. Theo ông McHill, nghiên cứu này củng cố thêm một điều: khi xét đến ăn uống, vận động và các yếu tố sức khỏe khác, cũng cần tính đến đồng hồ sinh học.

“Ngoài việc chú ý ăn gì hay ăn bao nhiêu, mọi người cũng nên để ý đến chu kỳ đồng hồ sinh học của cơ thể,” ông nói.

Nhóm nghiên cứu công bố kết quả hôm 10/10 trên tập san Clinical Gastroenterology and Hepatology.

Ăn khuya còn ảnh hưởng đến sức khỏe theo những cách nào khác?

Trang Prevention cũng dẫn lời bà Melissa Mroz-Planells cho biết còn những lý do khác để bạn cân nhắc bỏ thói quen ăn khuya. Bà là tiến sĩ dinh dưỡng lâm sàng, chuyên gia dinh dưỡng có chứng chỉ hành nghề và là người phát ngôn của Viện Hàn lâm Dinh dưỡng và Ăn kiêng.

Bà nêu ví dụ: ăn khuya, nhất là ăn nhiều ngay trước khi ngủ, có thể làm chứng trào ngược axit dạ dày (axit dạ dày trào lên thực quản) nặng hơn và khiến người ăn dễ nạp quá nhiều calo. Ăn vào giờ mà đồng hồ sinh học xác định là lúc ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết, khiến đường huyết dao động mạnh.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là thỉnh thoảng ăn khuya sẽ gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe. Bà Mroz-Planells cho biết tác động của việc ăn khuya khác nhau ở mỗi người, tùy thể trạng, lượng ăn, loại thức ăn và thói quen ngủ. Có người vì công việc hay lý do khác mà phải ăn lúc đêm khuya, nhưng không vì thế mà họ sẽ mắc bệnh gan.

Nếu bạn tự sắp xếp được giờ giấc sinh hoạt thì ngoài thành phần dinh dưỡng của thức ăn, có lẽ cũng nên tính đến giờ ăn. “Phân tích của chúng tôi cho thấy, nếu điều kiện cho phép, tốt nhất nên tránh ăn trong khoảng 2–4 tiếng trước giờ đi ngủ thông thường,” ông McHill nói.

Đối với người không ngủ được nếu không ăn khuya, có thể tham khảo một số món ăn nhẹ lành mạnh trước giờ ngủ mà các chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Tracy Lockwood Beckerman và Abby Vichill từng gợi ý. Trong đó có quả óc chó, chuối, nấm hương sấy tẩm vị ăn liền, các loại hạt phủ sô-cô-la, sữa chua Hy Lạp ăn kèm hạnh nhân và quả mọng, bánh gạo phết bơ đậu phộng.