Nghiên cứu: Vô hiệu hóa “lớp khiên đường” của tế bào ung thư

Các nhà khoa học tại Stanford University vừa công bố một hướng nghiên cứu mới đầy hứa hẹn trong điều trị ung thư, tập trung vào việc vô hiệu hóa “lớp khiên đường” bao bọc tế bào ung thư – một cơ chế quan trọng giúp khối u trốn tránh sự tấn công của hệ miễn dịch. Nghiên cứu này mở ra một cách tiếp cận mới để tăng hiệu quả của liệu pháp miễn dịch hiện nay.

• Nhìn nhận về hiệu quả của các phương pháp điều trị ung thư hiện đại

Trong nhiều năm, các nhà khoa học đã biết rằng tế bào ung thư không “trơ trọi” mà được phủ bởi một lớp dày các phân tử đường phức tạp, gọi là glycans hay glycocalyx. Đặc biệt, axit sialic – một loại đường phổ biến trên bề mặt tế bào ung thư – có khả năng gửi tín hiệu ức chế đến các tế bào miễn dịch. Khi các phân tử đường này gắn với thụ thể ức chế trên các tế bào miễn dịch như đại thực bào hoặc tế bào diệt tự nhiên (NK), hệ miễn dịch sẽ “hiểu nhầm” và không tấn công tế bào ung thư, cho phép khối u tiếp tục phát triển.

Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Nature Biotechnology, nhóm nghiên cứu có sự tham gia của nhà khoa học hàng đầu thế giới về sinh học glycan Carolyn Bertozzi đã phát triển một chiến lược mang tên AbLecs (Antibody–Lectin Chimeras). Đây là các phân tử lai kết hợp giữa:

• Kháng thể: giúp nhận diện và bám chính xác vào tế bào ung thư
• Lectin – protein có khả năng bám vào các phân tử đường trên bề mặt tế bào ung thư

Nhờ cấu trúc đặc biệt này, AbLecs có thể tập trung trực tiếp vào khối u và che phủ các phân tử axit sialic, từ đó cắt đứt tín hiệu ức chế miễn dịch. Khi “lớp khiên đường” bị vô hiệu hóa, các tế bào miễn dịch có thể nhận diện ung thư rõ ràng hơn và tấn công mạnh mẽ hơn, thay vì bị “đánh lừa” như trước.

Kết quả thử nghiệm tiền lâm sàng trên chuột cho thấy phương pháp này giúp hệ miễn dịch tiêu diệt khối u hiệu quả hơn so với việc chỉ sử dụng kháng thể điều trị thông thường. Các nhà khoa học mô tả đây là một dạng “chặn điểm kiểm soát miễn dịch mới”, nhưng thay vì nhắm vào protein như các liệu pháp hiện hành, cách tiếp cận này nhắm vào chính các phân tử đường trên bề mặt tế bào ung thư.

Trước đó, vào năm 2023, các nhà nghiên cứu cũng đã tiến hành thí nghiệm trên mô hình chuột nhằm phá vỡ lớp đường bảo vệ của tế bào ung thư đại–trực tràng bằng hai hướng tiếp cận: ức chế enzyme ST6GALNAC6 – enzyme chịu trách nhiệm gắn axit sialic lên bề mặt tế bào ung thư, và sử dụng enzyme sialidase để cắt bỏ trực tiếp axit sialic. Kết quả cho thấy khi lớp đường này bị loại bỏ, hệ miễn dịch phản ứng mạnh hơn với khối u.

Dù còn cần thêm thời gian và các thử nghiệm lâm sàng trên người để đánh giá độ an toàn và hiệu quả, nghiên cứu của Stanford được giới khoa học đánh giá cao vì đã mở ra một hướng đi mới trong điều trị ung thư. Việc “tước bỏ lớp khiên đường” có thể trở thành mảnh ghép quan trọng, bổ sung cho các liệu pháp miễn dịch hiện có và mang lại thêm hy vọng cho bệnh nhân ung thư trong tương lai.