Vi nhựa tích tụ có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa và suy yếu hệ xương

Khi tỷ lệ gãy xương được dự đoán sẽ tăng 32% vào năm 2050, các nhà khoa học cảnh báo rằng vi nhựa có thể là nguyên nhân đứng sau hiện tượng này.

• Chúng ta đang bị bao vây bởi vi nhựa; 6 thói quen giúp giảm phơi nhiễm

Những hạt nhựa siêu nhỏ đang làm ô nhiễm không khí, nước và thực phẩm của chúng ta, nay đã được tìm thấy sâu bên trong xương người. Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng đây là một mối lo ngại về sức khỏe, theo phân tích từ 62 nghiên cứu.

Một bài tổng quan gồm 62 nghiên cứu, được công bố trên tạp chí Osteoporosis International, cho thấy vi nhựa và nhựa nano có thể xâm nhập trực tiếp vào hệ xương. Mặc dù chưa có nghiên cứu trên người cho thấy tác hại rõ ràng, nhưng các thí nghiệm trên động vật và tế bào đã chỉ ra nguy cơ làm yếu xương và gây biến dạng. Phát hiện này xuất hiện trong bối cảnh Tổ chức Loãng xương Quốc tế dự báo số ca gãy xương liên quan đến loãng xương sẽ tăng 32% vào năm 2050.

Hiện tại, các phương pháp chăm sóc sức khỏe vẫn tập trung vào việc giảm biến chứng xương thông qua tập luyện, chế độ ăn uống và thuốc men, tuy nhiên vai trò của vi nhựa vẫn chưa được hiểu rõ.

“Dù các bệnh lý chuyển hóa xương đã được nghiên cứu khá kỹ, chúng ta vẫn còn thiếu hiểu biết về tác động của vi nhựa đối với sự phát triển các bệnh này, ông Rodrigo Bueno de Oliveira – tác giả chính của nghiên cứu và điều phối viên phòng thí nghiệm nghiên cứu khoáng chất và xương tại khoa thận học của Brazil cho biết.

Vi nhựa và nhựa nano đã được tìm thấy trong xương người. Các nghiên cứu tế bào cho thấy những hạt nhựa này có thể gây hại cho tế bào xương bằng cách khiến chúng lão hóa nhanh hơn, thay đổi quá trình phát triển và gây viêm. Vi nhựa cũng có thể ảnh hưởng đến các tế bào trong tủy xương – nơi đóng vai trò quan trọng trong việc sản sinh tế bào máu.

Cách vi nhựa xâm nhập và gây tổn thương cho xương

Các nghiên cứu đã phát hiện vi nhựa tồn tại trong xương người, sụn và đĩa đệm cột sống, với nồng độ trung bình đạt đến hàng chục hạt nhựa trên mỗi gam mô xương.

Những hạt nhựa này có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, tiêu hóa và tiếp xúc qua da.

Khi đã vào trong cơ thể, các hạt nhựa siêu nhỏ có thể đi theo dòng máu và lắng đọng tại nhiều mô khác nhau. Hệ thống xương, với mạng lưới mạch máu dày đặc, cho phép các hạt nhựa này tiếp cận được đến các vùng nơi tế bào tạo xương và tế bào hủy xương hoạt động.

Tổng quan nghiên cứu cho thấy trong các thí nghiệm trên tế bào, tế bào gốc của xương có khả năng hấp thụ vi nhựa, từ đó gây viêm và làm thay đổi hoạt động tế bào. Vi nhựa thúc đẩy tế bào gốc trong tủy xương tạo ra nhiều tế bào hủy xương. Các nghiên cứu trên động vật chỉ ra rằng việc tiếp xúc với vi nhựa dẫn đến biến dạng xương và làm tăng nguy cơ gãy xương.

“Trong nghiên cứu này, các tác dụng phụ quan sát được đã dẫn đến hậu quả đáng lo ngại là sự gián đoạn quá trình phát triển xương của động vật”, ông Oliveira cho biết.

Không chỉ ảnh hưởng đến xương: Vi nhựa gây hại toàn cơ thể

Không chỉ giới hạn ở hệ xương, các hạt vi nhựa đã được phát hiện ở nhiều bộ phận khác nhau trong cơ thể con người, bao gồm máu, nước bọt, gan và thận. Những hạt này đã được chứng minh là có liên quan đến tổn thương ruột, viêm gan và mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

Các nghiên cứu tiếp tục làm sáng tỏ mối lo ngại về sức khỏe liên quan đến ô nhiễm vi nhựa, với nhiều bằng chứng ghi nhận sự hiện diện của vi nhựa trong máu người, tim, nhau thai, sữa mẹ và não bộ.

• Lần đầu tiên phát hiện hạt vi nhựa trong não người

Nhóm của ông Oliveira đang khởi động một dự án mới nhằm đánh giá xem liệu việc tiếp xúc với vi nhựa có làm trầm trọng thêm các bệnh lý chuyển hóa xương và ảnh hưởng đến độ chắc khỏe của xương đùi hay không.

“Một trong những mục tiêu của chúng tôi là tạo ra bằng chứng cho thấy vi nhựa có thể là một yếu tố môi trường có thể kiểm soát được, góp phần lý giải cho những vấn đề chẳng hạn như vì sao số ca gãy xương được dự báo lại đang tăng lên”, ông Oliveira cho biết.

“Dù các nghiên cứu về tác động của vi nhựa lên sức khỏe con người còn khá mới, nhưng đã có nhiều bằng chứng cho thấy việc ăn phải vi nhựa gây hại cho chuột, cá và nhiều loài sinh vật khác”, theo bà Lisa Erdle – Giám đốc khoa học và đổi mới tại Viện 5 Gyres, một tổ chức phi chính phủ chuyên nghiên cứu ô nhiễm vi nhựa suốt 15 năm qua (bà không tham gia nghiên cứu của ông Oliveira). Bà Erdle cho biết, các tác hại ghi nhận bao gồm thay đổi hành vi, rối loạn chức năng sinh lý, căng thẳng oxy hóa và kìm hãm sự phát triển.

Bà Erdle cho biết: “Ở người, các nghiên cứu đã cho thấy những tác động tương tự như stress oxy hóa và phản ứng viêm; vi nhựa cũng được cho là có liên quan đến rối loạn nội tiết, bệnh tim mạch và sa sút trí tuệ. Dù vẫn còn nhiều nghiên cứu đang được tiến hành, nhưng ở thời điểm hiện tại, chúng ta đã biết đủ để hành động rồi”. 

Quy mô ô nhiễm nhựa hiện nay thật sự đáng báo động. Việc sản xuất và sử dụng hơn 400 triệu tấn nhựa mỗi năm đã gây ô nhiễm trên diện rộng – từ các bãi biển, sông ngòi cho đến tận đáy đại dương sâu gần 10 kilômét dưới mặt nước biển.

Bạn có thể làm gì?

“Cách hiệu quả nhất để hạn chế phơi nhiễm với nhựa là loại bỏ các sản phẩm nhựa dùng một lần ra khỏi cuộc sống hằng ngày,” cô Aminah Taariq-Sidibe – quản lý chiến dịch Chấm dứt ô nhiễm nhựa tại tổ chức EarthDay.org – chia sẻ với The Epoch Times.

Những thay đổi đơn giản trong thói quen sinh hoạt hàng ngày có thể tạo ra sự khác biệt thực sự. Dưới đây là những khuyến nghị từ chuyên gia:

Tại nhà:

• Sử dụng các hệ thống lọc nước được thiết kế đặc biệt để loại bỏ vi nhựa.
• Ưu tiên dùng bình thủy tinh hoặc inox thay vì đồ nhựa.
• Tránh hâm nóng thức ăn trong hộp nhựa.
• Tăng cường ăn các loại rau họ cải như bông cải xanh và súp lơ để hỗ trợ quá trình thải độc tự nhiên của cơ thể.

Những thay đổi trên phạm vi rộng hơn:

• Loại bỏ hoàn toàn nhựa dùng một lần, đặc biệt là nước đóng chai. Một nghiên cứu cho thấy có gần 240.000 hạt nhựa nano trong mỗi lít nước đóng chai.
• Chuyển sang dùng nước máy, vì nhiều nghiên cứu cho thấy nồng độ vi và nano nhựa trong nước máy thấp hơn đáng kể.
• Ưu tiên sử dụng quần áo và vải làm từ sợi tự nhiên thay vì sợi tổng hợp.
• Vứt bỏ và tái chế rác thải nhựa đúng cách để giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Bà Erdle cảnh báo rằng một khi vi nhựa đã phát tán ra môi trường thì gần như không thể thu gom lại được. “Cách hiệu quả nhất để giảm thiểu ô nhiễm vi nhựa là giải quyết ngay từ gốc – bằng cách thay thế nhựa bằng những lựa chọn tốt hơn”.