5 điều cần biết về việc cựu trợ lý của ông Fauci nhận tội

Tiến sĩ David Morens, cựu trợ lý của Tiến sĩ Anthony Fauci, đã thừa nhận vi phạm luật liên bang cấm âm mưu gian lận chính phủ liên bang.

Ông Morens, 79 tuổi, nhận một tội danh để đổi lấy việc các công tố viên hủy bỏ 4 cáo buộc khác. Ông từng là cố vấn cấp cao cho ông Fauci tại Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia (NIAID) thuộc Viện Y tế Quốc gia (NIH) từ năm 2006 đến cuối năm 2022.

Dưới đây là 5 điều cần biết về diễn biến này.

Ông Morens sử dụng email cá nhân để né luật lưu trữ hồ sơ liên bang

Sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát, ông Morens đã chuyển sang sử dụng tài khoản email cá nhân với mục đích rõ ràng là tránh các yêu cầu cung cấp hồ sơ theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA), đạo luật cho phép người dân yêu cầu cung cấp email và các hồ sơ khác, theo thỏa thuận nhận tội.

Tháng 4/2020, Tổng thống Donald Trump cho biết ông biết NIH đang tài trợ cho nghiên cứu tại Vũ Hán, Trung Quốc, mà một số người cho rằng đã dẫn đến đại dịch, đồng thời cho biết khoản tài trợ này sẽ bị chấm dứt. Sau đó, cơ quan này gửi thư cho EcoHealth Alliance, một tổ chức chuyển tiền của chính phủ cho một phòng thí nghiệm ở Vũ Hán. NIH cho biết họ đang xem xét các cáo buộc rằng phòng thí nghiệm này đã làm phát tán loại virus gây ra đại dịch.

Ông Morens bắt đầu trao đổi với Peter Daszak, người đứng đầu EcoHealth Alliance, nói rằng ông Fauci biết về diễn biến này và đang có những nỗ lực để giải quyết tình hình “với thiệt hại tối thiểu” cho ông Daszak, các đồng nghiệp và chính phủ. Theo thỏa thuận, ông Morens nói rằng ông sẽ sử dụng tài khoản email cá nhân vì các yêu cầu theo FOIA, và ông đã sử dụng tài khoản này để tạo và chuyển các hồ sơ liên bang liên quan đến nhiệm vụ chính thức của mình.

Ông Morens cũng giúp ông Daszak soạn thảo phản hồi đối với yêu cầu giải trình của NIH.

“Chúng ta hãy thắng trong cuộc chiến chống khoa học này, giúp anh được hoàn tiền và nhận thêm thật nhiều tài trợ, sau đó tính sổ và xử lý bọn chúng,” ông Morens viết trong một email gửi ông Daszak.

Sau đó, ông Daszak gửi tặng ông Morens hai chai rượu để cảm ơn và nói rằng có thể sẽ đưa ông đến một nhà hàng được Michelin trao sao trong tương lai.

Chính quyền Tổng thống Joe Biden cuối cùng đã khôi phục khoản tài trợ này, trước khi sau đó chấm dứt tài trợ và cấm EcoHealth Alliance nhận tiền thuế của người dân. Động thái này dựa trên kết luận rằng tổ chức này đã không giám sát đúng mức hoạt động nghiên cứu tại Vũ Hán.

Ảnh hưởng đến cuộc tranh luận về nguồn gốc COVID-19

Sau khi những ca COVID-19 đầu tiên xuất hiện tại Trung Quốc vào cuối năm 2019, các nhà khoa học bắt đầu tranh luận liệu virus có nguồn gốc tự nhiên hay xuất phát từ phòng thí nghiệm. Theo những email được các nhà báo và nghị sĩ công bố, ông Fauci, ông Morens và những người khác biết cơ quan của họ đã tài trợ cho nghiên cứu tại phòng thí nghiệm ở Vũ Hán, đồng thời biết phòng thí nghiệm này từng tiến hành các thí nghiệm có rủi ro.

Theo các tin nhắn do các nghị sĩ công bố, ông Fauci đã tham gia xây dựng một bài nghiên cứu năm 2020 cho rằng khả năng virus có nguồn gốc từ phòng thí nghiệm là không hợp lý. Ông Fauci không được liệt kê là tác giả hay người đóng góp cho bài nghiên cứu, và nhà xuất bản đã từ chối cập nhật thông tin này.

Ông Morens đồng tác giả một bài nghiên cứu năm 2020 có tên “Nguồn gốc của COVID-19 và tại sao điều đó quan trọng”. Bài nghiên cứu cho rằng COVID-19 là “một sự kiện tự nhiên” và “các giả thuyết về một nguồn gốc nhân tạo giả định… đã bị nhiều chuyên gia về coronavirus bác bỏ hoàn toàn”.

Bài nghiên cứu trích dẫn ba công trình khác: một bài mà ông Fauci từng tham gia, một bài khác do ông Daszak và các nhà khoa học tại Vũ Hán đồng tác giả nhưng sau đó đã bị rút lại, và một bài thứ ba do một nhà khoa học Trung Quốc cùng Giáo sư người Úc Edward Holmes, đồng tác giả của bài đầu tiên, thực hiện.

Ông Morens đã nộp bài nghiên cứu về nguồn gốc COVID-19 với mục đích giúp ông Daszak và EcoHealth Alliance, theo lời thừa nhận của ông trong thỏa thuận nhận tội.

Ông cũng đồng tác giả một bài nghiên cứu khác vào năm 2020 với ông Daszak, trong đó viết: “Kể từ năm 1999, nhiều chợ bán động vật sống ở Trung Quốc có thể nói đã dẫn đến 3 đại dịch quan trọng và hiện nay là một đại dịch, mặc dù nguồn gốc cuối cùng của các đại dịch hiếm khi có thể được xác định chắc chắn”.

Luật sư: Ông Morens nhận trách nhiệm

Theo luật sư của ông Morens, ông có thể chống lại các cáo buộc nhưng đã lựa chọn nhận tội.

“Bằng việc nhận tội hôm nay, Tiến sĩ Morens đã chịu trách nhiệm về những gì ông ấy đã làm, và ông ấy sẽ tiếp tục làm như vậy,” luật sư Timothy Belevetz nói với các cơ quan truyền thông trong một tuyên bố.

Trong một email năm 2025 gửi ông Daszak và những người khác, ông Morens viết rằng ông đã dành nhiều giờ chuẩn bị cùng một luật sư để ra trước một ủy ban của Quốc hội.

“Ông ấy nói tôi nên chuẩn bị tinh thần bị truy tố hình sự… và có khả năng phải ngồi tù vì sử dụng Gmail cho công việc được cho là của chính phủ,” ông Morens viết vào thời điểm đó.

“Xin hãy đến thăm tôi trong tù và giúp tôi tìm việc khi tôi ra tù.”

Ông Fauci được nhắc đến trong các hồ sơ

Ông Fauci, 85 tuổi, được nhắc đến trong nhiều cuộc trao đổi mà các công tố viên đưa vào hồ sơ tòa án.

Dưới ký hiệu “Quan chức cấp cao NIAID 1”, ông Fauci được nhắc đến trong các email của ông Morens, trong đó có email ngày 25/4/2020 nói rằng ông Fauci biết về việc chấm dứt khoản tài trợ dành cho EcoHealth.

Trong các email tháng 2/2021 với tiêu đề “Briefing [Fauci]”, ông Morens nói rằng ông đã học được từ quan chức hàng đầu phụ trách FOIA của chính phủ “cách làm cho email biến mất” sau khi có yêu cầu nhưng trước khi quá trình tìm kiếm chính thức để đáp ứng yêu cầu bắt đầu.

“Vì vậy tôi nghĩ tất cả chúng ta đều an toàn,” ông viết. “Thêm nữa, tôi đã xóa hầu hết những email trước đó sau khi gửi chúng sang Gmail.”

Theo thỏa thuận nhận tội, ông Daszak nhiều lần viết email trong năm 2021, yêu cầu ông Morens chuyển thông tin cho ông Fauci. Tháng 4/2021, ông Morens nói rằng điều quan trọng là phải trao đổi “ngoài hồ sơ” vì các yêu cầu theo FOIA.

“Điều quan trọng nhất là [ông Fauci] không có bất cứ điều gì được ghi lại có thể quay lại gây rắc rối,” ông nói.

Trong những email khác không được đề cập trong hồ sơ, ông Morens nói rằng ông Fauci đã chỉ thị ông không thảo luận về nguồn gốc COVID-19 một cách công khai. Tuy nhiên, đến tháng 7/2021, ông Morens nói rằng ông Fauci nên trao đổi công khai với một cơ quan truyền thông.

“Tôi hiểu điều này có nghĩa là chính phủ của chúng ta đang nới lỏng, nhưng Tony không muốn dấu tay của mình xuất hiện trong các câu chuyện về nguồn gốc,” ông Morens viết vào thời điểm đó.

Trong một email khác, ông Morens nói với ông Daszak rằng ông Fauci và Tiến sĩ Francis Collins, khi đó là người đứng đầu NIH, đang “cố bảo vệ” ông Daszak, đồng thời cũng bảo vệ “danh tiếng của chính họ”.

Trong một phiên điều trần công khai năm 2024, ông Morens nói rằng ông không nhớ đã nói chuyện với ông Fauci về việc xóa email.

Ông Fauci đã phủ nhận vai trò của ông Morens trong một phiên điều trần trước Quốc hội năm 2024.

“Điều quan trọng cần nêu rõ trong hồ sơ là, bất chấp chức danh của ông ấy, và mặc dù ông ấy đã giúp tôi viết các bài nghiên cứu khoa học, Tiến sĩ Morens không phải là cố vấn cho tôi về chính sách của viện hay các vấn đề thực chất khác,” ông Fauci nói vào thời điểm đó.

Sẽ có thêm cáo buộc?

Ông Fauci đã nhận được lệnh ân xá trước từ Tổng thống Joe Biden vào đầu năm 2025, bao gồm các hành động trong khoảng thời gian từ ngày 1/1/2014 đến ngày 19/1/2025.

Một ủy ban Thượng viện gần đây đã bỏ phiếu đề nghị các công tố viên liên bang truy tố ông Fauci về tội khinh thường Quốc hội vì từ chối trả lời các câu hỏi liên quan đến giai đoạn trên trong một phiên điều trần tại Thượng viện. Các công tố viên chưa bình luận về việc chuyển hồ sơ hình sự này.

Các hồ sơ tòa án, ngoài việc xác định ông Daszak là đồng phạm của ông Morens, còn xác định Tiến sĩ Gerald Keusch, một giáo sư đã nghỉ hưu của Đại học Boston, là một đồng phạm.

Thỏa thuận nhận tội cũng cho biết ông Morens đã âm mưu cùng những người khác chưa được xác định để vi phạm luật liên bang.

Không thể liên lạc với ông Daszak, người hiện không còn làm việc tại EcoHealth Alliance, và ông Keusch để yêu cầu bình luận.

Giám đốc FBI Kash Patel đã đề cập đến việc ông Morens nhận tội trong một bài đăng ngày 18/8 trên X.

“Cuộc điều tra của FBI này vẫn đang tiếp diễn,” ông Patel viết. “Không ai đứng trên pháp luật.”