Bộ trưởng Quốc phòng Anh đột ngột từ chức vì bất đồng về chi tiêu quân sự

Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey hôm thứ Năm (11/6) bất ngờ tuyên bố từ chức do không hài lòng với việc Thủ tướng Keir Starmer và Bộ Tài chính chưa cam kết cung cấp đủ ngân sách quốc phòng để đối phó với các mối đe dọa an ninh ngày càng gia tăng.

Trong thư từ chức được công khai, ông Healey đã chỉ trích gay gắt chính phủ của Thủ tướng Starmer vì không bảo đảm các nguồn lực cần thiết cho an ninh quốc gia. Vụ việc một lần nữa đưa Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng vốn bị trì hoãn lâu nay trở thành tâm điểm chú ý, đồng thời làm lộ rõ những bất đồng sâu sắc bên trong chính phủ Công đảng.

Trong thư, Healey viết: “Ông đã không làm được điều đó, và Bộ Tài chính cũng không sẵn sàng cam kết cung cấp những nguồn lực cần thiết để bảo vệ đất nước”.

Theo Reuters, trong nhiều tháng qua, ông Healey đã liên tục đàm phán với Thủ tướng Starmer và Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves về vấn đề chi tiêu quân sự. Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng, vốn dự kiến công bố từ năm ngoái, đã bị trì hoãn do các bên không thể đạt được đồng thuận về mức tăng ngân sách quốc phòng.

Đáp lại, Thủ tướng Starmer bày tỏ tiếc nuối trước quyết định từ chức của ông Healey, nhưng khẳng định kế hoạch quốc phòng sắp được công bố sẽ mang lại mức tăng chi tiêu quân sự chưa từng có.

Ông cho biết kế hoạch mới sẽ cung cấp cho quân đội Anh các nguồn lực cần thiết để bảo vệ đất nước, đồng thời tạo định hướng dài hạn cho ngành công nghiệp quốc phòng. Starmer cũng nhấn mạnh chính phủ sẽ thực hiện “một cuộc tái phân bổ nguồn lực quy mô lớn” từ các lĩnh vực khác để ứng phó với tình hình quốc tế ngày càng nguy hiểm.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, ông Starmer đã cam kết nâng chi tiêu quốc phòng của Anh lên mức 3% GDP trong tương lai và mô tả đây sẽ là đợt tăng chi tiêu quân sự bền vững lớn nhất kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Tuy nhiên, ông Healey cho rằng các kế hoạch thực tế còn cách rất xa mục tiêu này.

Ông cho biết những tài liệu mà ông được tiếp cận cho thấy đến năm 2030, chi tiêu quốc phòng của Anh chỉ đạt khoảng 2,68% GDP, trong khi nước này dự kiến đã đạt mức 2,6% ngay từ năm tới. Trong khi đó, Đức đặt mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,7% GDP trước năm 2030, còn Pháp dự kiến duy trì mức khoảng 2,5%.

Theo ông Healey, mức tăng hiện nay không đủ để đối phó với các mối đe dọa từ Nga, đồng thời cũng không đáp ứng được nhu cầu mở rộng hiện diện quân sự của Anh tại Bắc Cực và Trung Đông.

Sự ra đi của ông Healey càng làm gia tăng áp lực đối với Thủ tướng Starmer, người đang phải đối mặt với những chỉ trích ngày càng lớn trong nội bộ Công đảng.

Trong những tháng gần đây, làn sóng bất mãn trong đảng cầm quyền liên tục gia tăng. Tháng trước, Bộ trưởng Y tế Wes Streeting khi từ chức cũng từng chỉ trích ông Starmer thiếu tầm nhìn rõ ràng. Thị trưởng Đại Manchester Andy Burnham cũng đang được xem là một ứng viên tiềm năng có thể thách thức vị trí lãnh đạo đảng của ông Starmer.

Trong cuộc bầu cử địa phương hồi tháng 5, Công đảng đã hứng chịu thất bại nặng nề nhất đối với một thủ tướng đương nhiệm trong hơn 30 năm qua. Sau cuộc bầu cử, khoảng một phần tư nghị sĩ Công đảng công khai kêu gọi ông Starmer từ chức.

Một nghị sĩ Công đảng nhận định việc ông Healey từ chức là “một đòn giáng mạnh vào ông Starmer”, trong khi một nghị sĩ khác cho rằng việc thủ tướng buộc phải rời nhiệm sở trong vài tháng tới gần như là điều không thể tránh khỏi.

Giới quốc phòng Anh cũng bày tỏ lo ngại. Tướng Richard Barrons, cựu Tư lệnh Bộ Chỉ huy Liên quân Anh và là một trong những tác giả của báo cáo đánh giá quốc phòng năm 2025, chỉ trích chính phủ vì nhận thức rõ các nguy cơ an ninh nhưng không cung cấp đủ ngân sách để giải quyết.

Ông nói: “Những gì họ nói về quốc phòng đều đúng, nhưng vấn đề là họ không dùng tiền thật để hỗ trợ các cam kết đó”.

Ông Kevin Craven, Giám đốc điều hành tổ chức vận động hành lang ngành công nghiệp quốc phòng ADS, nhận định việc ông Healey từ chức là “một bản cáo trạng nghiêm khắc đối với chính sách quốc phòng của Starmer”.

Ông cảnh báo rằng nếu Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng cuối cùng không đáp ứng được nhu cầu của quân đội, hậu quả sẽ không chỉ ảnh hưởng đến Anh mà còn tác động đến toàn bộ hệ thống đồng minh, với quy mô có thể vượt xa những dự báo bi quan nhất.

Theo các báo cáo, vào tháng 3 năm nay, sau khi một căn cứ không quân của Anh tại Síp bị máy bay không người lái do Iran chế tạo tấn công, quân đội Anh đã không thể lập tức triển khai các chiến hạm hiện đại để ứng phó, qua đó phơi bày những hạn chế về năng lực và trang bị quân sự.

Phát biểu tại Brussels khi được hỏi liệu vụ từ chức của ông Healey có phản ánh những khó khăn mà các quốc gia đang đối mặt trong việc tăng chi tiêu quốc phòng hay không, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết: “Tất nhiên điều đó không hề dễ dàng, bởi vì luôn phải có sự đánh đổi với các khoản chi tiêu khác”.

Ông nói thêm: “Xét cho cùng, yêu cầu cốt lõi đối với mọi chính phủ là bảo đảm an ninh quốc gia và duy trì một nền kinh tế vững mạnh”.

Ông Healey vốn được lên lịch tham dự cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng NATO do ông Rutte chủ trì vào tuần tới.

Cao Vân/ Vision Times