Canada: 28 thành phố đồng loạt biểu tình phản đối Thủ tướng Carney và chính sách Trung Quốc

Ngày 31/1/2026, trên các đường phố tại 28 thành phố khắp Canada đã đồng loạt nổ ra các cuộc biểu tình, người dân xuống đường hô vang khẩu hiệu “Carney Must Go” (Carney phải từ chức). Các cuộc biểu tình này tập trung chỉ trích chính sách đối với Trung Quốc, những quyết sách kinh tế bị cho là sai lầm và áp lực dân sinh gia tăng, trong khi ban tổ chức kêu gọi người dân “Stand United Canada” (Canada hãy đoàn kết), yêu cầu chính phủ minh bạch, chịu trách nhiệm và thể hiện năng lực lãnh đạo thực sự.

Phong trào này xuất phát từ một bài đăng được lan truyền rộng rãi trên Facebook và Instagram, bài đăng mang tên “Stand United Canada”, kêu gọi người dân hành động vào ngày 31/1, từ tỉnh British Columbia cho tới Nova Scotia, bao phủ nhiều tỉnh trên toàn quốc. Theo thông tin trên trang sự kiện, trên toàn quốc có tổng cộng 28 thành phố diễn ra các cuộc tụ tập tương tự, bao gồm Toronto, Ottawa, Hamilton thuộc tỉnh Ontario; Vancouver, Victoria thuộc tỉnh British Columbia; Calgary, Edmonton thuộc tỉnh Alberta; Regina, Saskatoon thuộc tỉnh Saskatchewan; Winnipeg thuộc tỉnh Manitoba; Montreal thuộc tỉnh Quebec; Woodstock thuộc tỉnh New Brunswick; Halifax thuộc tỉnh Nova Scotia; và Charlottetown thuộc tỉnh Đảo Hoàng tử Edward.

Tại Toronto, cuộc biểu tình bắt đầu lúc 12:00 trưa tại quảng trường Yonge–Dundas (Yonge-Dundas Square) nằm ở trung tâm thành phố sầm uất. Gần một trăm người biểu tình mang theo cờ và khẩu hiệu do họ tự chuẩn bị, bày tỏ sự bất mãn đối với ông Carney; tại hiện trường có thể thấy sự tham gia của nhiều người nhập cư đến từ Trung Quốc Đại Lục và Hồng Kông. Phóng viên Vision Times đã phỏng vấn nhiều người biểu tình ngay tại chỗ.

Phỏng vấn tại hiện trường Toronto: Người dân đánh trúng “chỗ đau” của chính phủ

Ông Lạc, một người nhập cư từ Trung Quốc Đại Lục, nói với Vision Times rằng lần biểu tình này là nhằm yêu cầu Chính phủ Canada minh bạch hóa chính sách, tránh các hoạt động mờ ám sau hậu trường, đồng thời kêu gọi ông Carney từ chức. “Chúng tôi cho rằng ông ta còn tệ hơn ‘khoai tây’ (ám chỉ cựu thủ tướng Trudeau),” ông Lạc nói. Từ góc độ dân sinh, ông phân tích rằng kinh tế Canada kém khởi sắc suốt 11 năm liên tiếp, các số liệu công bố gần đây cho thấy mức tăng trưởng hầu như bằng 0. Là đối tác thương mại lớn nhất của Canada, Mỹ chiếm 70% tổng kim ngạch thương mại, vậy mà chính phủ Carney lại quay sang Trung Quốc, điều này bị xem là một sai lầm đi ngược chiều với lợi ích. “Bây giờ ông ta lại đi theo một con đường khác, rõ ràng không có lợi cho tình hình kinh tế hiện nay của chúng ta, mà trái lại còn đi ngược chiều,” ông Lạc nhấn mạnh.

Ngoài ra, ông cũng phản đối dự luật hạn chế tự do ngôn luận do Đảng Tự do đề xuất. Đề cập đến kết quả chuyến thăm Trung Quốc gần đây của ông Carney, ông Lạc chỉ trích việc chuẩn bị nhập khẩu 49.000 xe điện từ Trung Quốc, tuy trong ngắn hạn có vẻ có lợi, nhưng lại châm ngòi cho các biện pháp trả đũa từ phía Mỹ. “Chúng ta mất cái gì? Hơn một nghìn việc làm ở Ontario,” ông chất vấn.

Ông Trần (Dino Chan), một người Canada gốc Hồng Kông, nhấn mạnh rằng bản thân ông đến đây là để “bảo vệ Canada”. Là người Hồng Kông, ông nhớ lại rằng trong trận chiến bảo vệ Hồng Kông năm 1941, gần 2.000 binh sĩ Canada đã hy sinh: “Người Hồng Kông chúng tôi từ năm 1941 đã mắc nợ Canada một ân tình lớn đầu tiên, thậm chí có tướng lĩnh tan xương nát thịt để bảo vệ Hồng Kông. Người Hồng Kông chúng tôi đã từng bảo vệ Canada chưa? Chưa.” Sau năm 2019, Canada đã thông qua chương trình “lifeboat” (xuồng cứu sinh) để cứu giúp nhiều người Hồng Kông, trong đó có bản thân ông được tiếp nhận như người tị nạn. Ngày nay, ông nhìn thấy việc Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) dùng thương mại để uy hiếp đang đe dọa nền dân chủ và tự do của Canada, thậm chí có thể dẫn đến việc người Tây Tạng, người Hồng Kông và những người bất đồng chính kiến từ Trung Quốc Đại Lục bị trục xuất về nước.

Ông kêu gọi Ottawa chấm dứt các hiệp định thương mại với chính quyền Trung Quốc, và nêu ví dụ: Bắc Kinh nhiều lần đe dọa ngừng nhập khẩu một số mặt hàng của Canada; quặng sắt Úc, hải sản Nhật Bản, sản phẩm của Đài Loan cũng từng bị đe dọa tương tự. “Tại sao Thủ tướng Canada lại lừa dối người dân, ký những hiệp định thương mại nguy hiểm như vậy?” Ông cũng lo ngại xe điện Trung Quốc tồn tại rủi ro an ninh tiềm ẩn: “Nếu một ngày nào đó, những chiếc xe điện có “cửa hậu” này đồng loạt bốc cháy, phát nổ trên những tuyến cao tốc khác nhau, thì tính mạng người dân Canada sẽ ra sao?” Ông kêu gọi Canada quay về vị thế đúng đắn của mình, tránh bị thâm nhập.

A Kiên, một công dân Canada gốc Hồng Kông, thẳng thừng gọi ông Carney là kẻ “bán nước”. “Gần đây ông ấy tới Trung Quốc, quỳ gối trước ĐCSTQ, bán rẻ lợi ích của người dân Canada chúng ta,” ông nói. A Kiên lo ngại việc nhập khẩu xe điện sẽ khiến công nhân ngành ô tô Canada mất việc. “Là một công dân Canada, tôi hy vọng thủ tướng từ chức. Nếu cứ tiếp tục như vậy, ngành sản xuất của Canada sẽ suy thoái.” Ông hy vọng cuộc biểu tình sẽ giúp công chúng hiểu rõ tác động của chuyến thăm Trung Quốc của ông Carney, đồng thời thúc đẩy việc thực thi Luật Đăng ký đại diện nước ngoài để trấn áp sự can thiệp của Trung Quốc vào chính trị Canada. “Chúng tôi muốn có một cuộc bầu cử công bằng, không thiên vị.”

Chị Rachael, một người nhập cư từ Trung Quốc Đại Lục, cho rằng chính sách đối với Trung Quốc của Chính phủ Carney đang đẩy Canada tới bờ vực thảm họa, điều này đặc biệt thể hiện ở những khía cạnh mà người dân bình thường cảm nhận trực tiếp trong cuộc sống.

Rachael chỉ ra rằng làn sóng nhập cư (bất hợp pháp) quy mô lớn đang tàn phá Canada. Chị lo lắng về giá cả leo thang, chi phí sinh hoạt tăng vọt và việc người dân bị lừa dối. “Chính sách thương mại của ông Carney với Trung Quốc nhìn thì có vẻ tốt, nhưng thực ra Mỹ chiếm gần 80% thương mại của Canada, còn Trung Quốc chỉ có 5%. Người dân hãy mở to mắt, đừng hồ đồ. Nếu anh không tham gia chính trị vì cuộc sống của chính mình, thì chính trị sẽ ‘biểu tình’ lại với anh.”

Ông Carney từng công khai nêu ý tưởng xây dựng “trật tự thế giới mới” tại Diễn đàn Davos, điều này khiến Rachael hết sức lo ngại. “Nhiều người nói ông ấy nổi tiếng nên bầu cho ông ta. Nhưng đằng sau ông ấy đang làm gì? Thế nào là trật tự thế giới mới? Có bao nhiêu người Hoa thực sự hiểu?”

Đề cập đến các thỏa thuận thương mại mà ông Carney ký trong chuyến thăm Trung Quốc và việc đưa xe điện vào Canada, chị Rachael cho rằng đó là làm màu: “Bản thân việc đưa xe điện vào thì không có gì, nhưng là bỏ gần tìm xa. Hơn nữa, rốt cuộc có bao nhiêu người thực sự cần xe điện? Vài chục nghìn chiếc xe đối với một quốc gia rộng lớn như Canada chẳng thấm vào đâu.” Chị cho rằng việc Tổng thống Mỹ Trump muốn áp thuế Canada không phải là vô lý: “Gần 80% thương mại của Canada dựa vào Mỹ, với một nước láng giềng gần gũi như vậy, chúng ta đã hưởng lợi từ Mỹ bao nhiêu?”

• Thủ tướng Canada Carney nói không hối tiếc “dù chỉ một lời” trong bài phát biểu tại Davos

Góc nhìn từ người Canada bản địa

Ông Dave Toomath, một người Canada bản địa, khi trả lời phỏng vấn nhấn mạnh rằng ý nghĩa quan trọng của cuộc biểu tình là ở việc chia sẻ thông tin. “Thế giới ngày nay, việc tiếp cận thông tin không còn dễ như trước, có quá nhiều thông tin đánh lạc hướng che giấu sự thật,” ông nói. Ông Dave lo ngại quyền lợi của người dân Canada đang bị xâm phạm, khả năng tiếp cận thông tin bị hạn chế, còn chính phủ thì kiểm soát diễn ngôn. “Tất cả những điều đó đang bào mòn nền dân chủ,” ông chỉ rõ.

Bình luận về chính sách của ông Carney, ông cho rằng ông Carney “nói một đằng làm một nẻo”, hứa giải quyết vấn đề dân sinh nhưng không mang lại kết quả thực tế. “Ông ấy lên diễn đàn Davos nói về trật tự thế giới mới, tôi không tin người Canada bỏ phiếu cho ông ấy là vì điều đó. Ông ấy cần phải giải thích minh bạch hơn về nghị trình của mình.”

Nói về chuyến thăm Trung Quốc, ông Dave hoan nghênh ý tưởng xe điện giá rẻ, nhưng cảnh báo rủi ro hợp tác với Trung Quốc: “Chúng ta phải thận trọng hiểu rõ mình đang đồng ý điều gì. ĐCSTQ và chúng ta có hệ giá trị khác nhau, những nguyên tắc lập quốc của chúng ta là dân chủ và Cơ Đốc giáo, rất nhiều người đến Canada chính là vì những điều này, vậy mà giờ đây lại muốn thay đổi chúng.”

Khi được hỏi về điểm tích cực ở ông Carney, ông Dave thẳng thắn: “Tôi thực sự không nghĩ ra được điều gì. Ông ấy tăng gánh nặng thuế, bộ máy quan liêu mất kiểm soát, mọi thứ đều đè nặng lên vai người đóng thuế.”

Chị Tammy Felts chỉ trích thẳng thừng “tham nhũng của chính phủ Đảng Tự do suốt 10 năm qua”: “Cái gọi là trật tự thế giới mới của Carney chính là đưa chủ nghĩa cộng sản vào, làm ăn với mọi quốc gia trừ quốc gia mà chúng ta lẽ ra phải hợp tác chặt chẽ nhất là Mỹ.” Chị chỉ ra rằng kinh tế và an ninh của Canada gắn bó chặt chẽ với Mỹ, nhưng ông Carney lại nhập xe điện Trung Quốc và bán quyền khai thác tài nguyên mỏ cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất: “Ông ấy đang phá hủy Canada, đồng thời làm cho công ty của mình giàu lên.” Chị nhắc lại vụ “hai Michael”, chỉ trích chính phủ cố tình quên đi lịch sử: “Đó là vì Canada thực thi lệnh bắt Mạnh Vãn Chu, nên ĐCSTQ trả đũa bắt giữ hai người họ suốt ba năm, đối xử tệ bạc. Chuyện này sẽ còn tiếp diễn: tham nhũng, rửa tiền, buôn bán fentanyl, thiết lập đồn công an ở Canada, khủng bố cộng đồng.”

Một người đàn ông giấu tên cho biết ông xuống đường là vì con cháu mình: “Canada đang trên đà đi xuống, người dân đang chịu khổ, các gia đình đang bị tổn thương. Suốt 10 năm qua Đảng Tự do phung phí tiền của chúng ta, bây giờ ông Carney còn tệ hơn, tự do của chúng ta đang mất dần.” Ông chỉ trích ông Carney không đạt được một thỏa thuận thuế quan nào với Mỹ: “Ông Trump nói rằng không có Mỹ thì cũng không có Canada, chúng ta đúng là dựa vào Mỹ. Hiện nay các nước đều đã đạt thỏa thuận thuế quan với chính quyền Trump, tại sao Canada lại không thể?” Ông nói mình không tin tưởng chế độ ĐCSTQ: “Tôi yêu người Trung Quốc, nhưng không tin ĐCSTQ. Hồ sơ nhân quyền của họ quá tệ, làm sao có thể đi giao dịch với ma quỷ được?” Ông nhấn mạnh việc thiếu thông tin trên truyền thông khiến nhiều người Canada không hề hay biết.

Cuộc biểu tình lần này không phải là sự kiện biệt lập, mà là sự bùng phát của những bất mãn tích tụ đã lâu. Sau khi Chính phủ Carney lên cầm quyền, ông đã hứa sẽ thông qua đàm phán với Mỹ để vực dậy nền kinh tế, nhưng nhiều người dân Canada cho rằng những gì thể hiện trên thực tế lại rất nghèo nàn. Kinh tế Canada trong tình trạng trì trệ kéo dài, tỷ lệ thất nghiệp tăng, áp lực lạm phát nặng nề. Tuy nhiên, trong nước cũng có người ủng hộ chính sách của ông Carney, cho rằng với tư cách một chuyên gia kinh tế, các biện pháp của ông xuất phát từ mục tiêu vì lợi ích kinh tế và tính độc lập tự chủ của Canada, chứ không phải để lệ thuộc vào bất kỳ cường quốc nào.

Tiêu Nhiên / Vision Times