Ông Trump ra tay với “vũ khí đất hiếm”: Mỹ chuẩn bị kho dự trữ chiến lược

Hôm thứ Hai (ngày 2/2), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố tại Nhà Trắng việc khởi động kế hoạch dự trữ chiến lược các khoáng sản then chốt. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các khoáng sản quan trọng như đất hiếm.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump nói: “Hôm nay, chúng tôi tuyên bố thành lập Kho dự trữ chiến lược khoáng sản then chốt của Mỹ — đây là kho dự trữ khoáng sản then chốt đầu tiên trong lịch sử. Mọi người cũng đã nghe rất nhiều thông tin, và phía sau tôi là đội ngũ chuyên gia hàng đầu thế giới, chịu trách nhiệm đáp ứng nhu cầu dân sự trong các tình huống khẩn cấp”.

Ông nói tiếp: “Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp Mỹ luôn đối mặt với nguy cơ thiếu hụt khoáng sản then chốt trong những giai đoạn thị trường biến động. Hôm nay, chúng tôi khởi động kế hoạch mang tên ‘Dự án Kim Khố’ (Project Vault) nhằm bảo đảm rằng các doanh nghiệp và người lao động Mỹ sẽ không bao giờ bị tổn hại vì bất kỳ sự thiếu hụt nào”.

Tổng thống nhấn mạnh: “Cũng giống như việc từ lâu chúng ta đã có Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược và kho dự trữ khoáng sản then chốt phục vụ quốc phòng, giờ đây chúng ta đang xây dựng kho dự trữ này cho ngành công nghiệp Mỹ để bảo đảm sẽ không gặp bất kỳ rắc rối nào”. Ông cho biết thêm, bước đi mang tính lịch sử này sẽ huy động 10 tỷ USD tài trợ từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ cùng 2 tỷ USD từ khu vực tư nhân, và “chúng tôi thậm chí còn kỳ vọng người nộp thuế Mỹ sẽ thu lợi từ tiền lãi của các khoản vay dùng để khởi động dự án”.

Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và quan chức chính phủ cũng đã có mặt tại Nhà Trắng để tham dự lễ khởi động kế hoạch “Kho dự trữ khoáng sản then chốt”.

Chủ tịch Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ John Jovanovic cho biết, điểm hấp dẫn nhất của dự án là người nộp thuế Mỹ sẽ nhận được lợi ích từ việc tài trợ cho kho dự trữ chiến lược khoáng sản then chốt đầu tiên trong lịch sử.

Giám đốc điều hành Tập đoàn General Motors, bà Mary Teresa Barra, phát biểu tại sự kiện rằng việc có một chuỗi cung ứng bền vững là yếu tố sống còn đối với đất nước và với mọi ngành công nghiệp, đặc biệt là ngành ô tô. Bà cho biết nhiều chính sách được triển khai trong năm qua đã giúp củng cố chuỗi cung ứng của Mỹ.

Trong năm qua, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent đã nỗ lực phối hợp với các đồng minh nhằm tăng cường chuỗi cung ứng đối với đất hiếm và các khoáng sản then chốt khác. Ông nói với Tổng thống Trump: “Như ngài thường nói, an ninh kinh tế chính là an ninh quốc gia. Nếu chúng ta không thể kiểm soát các nguồn khoáng sản then chốt, thì quốc gia sẽ không còn chủ quyền”.

Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum cho biết Tổng thống Trump đã giúp thành lập một “câu lạc bộ quốc gia” nhằm giải quyết “tình trạng thiếu một thị trường hiệu quả đối với khoáng sản then chốt”. Ông Trump đã thúc đẩy sự tham gia của Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Saudi Arabia và Thái Lan. Trong tuần này, “chúng tôi sẽ công bố thêm 11 quốc gia khác gia nhập câu lạc bộ này, trở thành một phần của liên minh toàn cầu”.

“Dự án Kim Khố” sẽ trở thành kho dự trữ khoáng sản then chốt đầu tiên của khu vực tư nhân tại Mỹ. Hiện Mỹ đã có kho dự trữ khoáng sản then chốt cấp quốc gia nhằm đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp quốc phòng, nhưng vẫn chưa thiết lập kho dự trữ cho mục đích dân sự.

Trước đó, nhiều quan chức chính phủ Mỹ đã tiết lộ chi tiết về “Dự án Kim Khố” với Bloomberg. Dự án này tương tự Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược hiện nay của Mỹ, nhưng thay vì dự trữ dầu thô, đối tượng dự trữ sẽ là các khoáng sản như gali và coban — những vật liệu được sử dụng rộng rãi trong iPhone, pin và động cơ phản lực. Dự kiến kho dự trữ này sẽ bao gồm đất hiếm và các khoáng sản then chốt, đồng thời cả những nguyên tố khác có tầm quan trọng chiến lược và giá cả biến động mạnh.

Đảng Cộng sản Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 70% hoạt động khai thác đất hiếm toàn cầu và 90% khâu chế biến. Năm ngoái, Bắc Kinh đã siết chặt kiểm soát xuất khẩu đối với một số khoáng sản, buộc một số nhà sản xuất Mỹ phải cắt giảm sản lượng. Động thái này đã làm gia tăng tính cấp bách đối với chính quyền Trump trong việc triển khai các biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro đối với chuỗi cung ứng khoáng sản then chốt.

Tổng thống Trump hôm thứ Hai, khi công bố “Dự án Kim Khố”, cho biết: “Trong năm qua, chính quyền của tôi đã thực hiện những biện pháp phi thường để bảo đảm nước Mỹ có đầy đủ mọi loại khoáng sản then chốt và đất hiếm mà chúng ta cần… Hôm nay, chúng tôi sẽ dựa trên những thành tựu đó để xây dựng kho dự trữ mới vô cùng quan trọng này”.