Chuyên gia: Đánh giá của ông Trump về tên lửa Iran không phải không có cơ sở

Cộng hòa Hồi giáo Iran đã leo thang đáng kể các hoạt động quân sự nhằm vào Mỹ khi phóng hai tên lửa đạn đạo tầm trung hôm thứ Sáu (ngày 20/3) nhằm vào Diego Garcia, một căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ – Anh ở Ấn Độ Dương.

Việc nhắm mục tiêu vào Diego Garcia, cách Iran khoảng 2.500 dặm, cho thấy năng lực tên lửa của Tehran dường như đã vượt quá các giới hạn được thừa nhận trước đây.

Trong giai đoạn trước Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi (Epic Fury) vào ngày 28/2, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố rằng “Chúng tôi cố tình giữ tầm bắn của tên lửa dưới 2.000 km nên chúng tôi không có năng lực đó. Và chúng tôi cũng không muốn làm điều đó vì chúng tôi không có sự thù địch với người dân Mỹ và toàn bộ châu Âu.”

Vào thứ Bảy (ngày 21/3), Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Trung tướng Eyal Zamir cho biết: “Chỉ ngày hôm qua, Iran đã phóng một tên lửa đạn đạo liên lục địa hai tầng với tầm bắn 4.000 km (tương đương 2.500 dặm) nhằm vào một mục tiêu của Mỹ trên đảo Diego Garcia. Những tên lửa này không nhằm vào Israel. Tầm bắn của chúng vươn tới các thủ đô châu Âu — Berlin, Paris và Rome đều nằm trong phạm vi bị đe dọa trực tiếp.”

Người phát ngôn IDF Nadav Shoshani đã chỉ trích hành vi bị cáo buộc là lừa dối của Iran trên mạng xã hội X: “Chỉ 3 ngày trước chiến tranh, chế độ Iran nói rằng họ không sở hữu tên lửa tầm xa. Hôm nay, những lời nói dối của họ một lần nữa bị phơi bày khi tên lửa được phóng xa 4.000 km từ Iran. Họ tìm cách dùng thông tin sai lệch để thể hiện mình là một thế lực có thể gieo rắc nỗi kinh hoàng cho thế giới. Chúng tôi đã không tin điều họ nói”.

Ông Jason Brodsky, giám đốc chính sách của Tổ chức chống Iran sở hữu vũ khí hạt nhân (UANI), nói với Fox News: “Chính quyền Trump, khi viện dẫn mối đe dọa tên lửa của Iran như một lý do cho Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi, do đó đã có cơ sở chính đáng khi quyết định tiến hành hành động quân sự vì Iran liên tục từ chối đàm phán về chương trình tên lửa của mình. Điều này cũng cho thấy việc chỉ dựa vào các sắc dụ Hồi giáo về vũ khí hạt nhân của Iran và những phát biểu công khai của lãnh tụ tối cao, để xây dựng chính sách của Mỹ, là nguy hiểm như thế nào. Chừng nào Iran vẫn còn giữ năng lực kỹ thuật vượt quá những tuyên bố công khai, thì họ vẫn là một mối đe dọa.”

Theo ông Brodsky, “Tôi nghĩ đây là thông điệp rằng IRGC đang nắm quyền tại Iran sau cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei. Khi Khamenei còn sống, ông đã giới hạn tầm bắn chương trình tên lửa của Iran ở mức 2.000 km. Năm 2018, ông Khamenei kể lại rằng ông đã bác bỏ các đề xuất từ các chỉ huy IRGC muốn tăng tầm bắn lên tới 5.000 km.”

Ông Brodsky tiếp tục: “Nhưng giờ khi ông ta đã qua đời, những tiếng nói trong IRGC muốn mở rộng tầm bắn có khả năng đang thúc đẩy chương trình nghị sự. Việc phóng tên lửa có lẽ nhằm gửi tín hiệu về năng lực của IRGC trong việc đe dọa các đồng minh của Mỹ ngoài Trung Đông. Ví dụ cho thấy nó đe dọa châu Âu.”

Hai tên lửa tầm xa của Iran không trúng căn cứ, nhưng cuộc tấn công thất bại này vẫn đánh dấu sự mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động của Iran vượt ra ngoài Trung Đông và hướng tới một trung tâm chiến lược quan trọng của Mỹ. Theo các quan chức Mỹ, một tên lửa được cho là đã gặp sự cố trong quá trình bay, trong khi một tàu chiến Mỹ đã phóng tên lửa đánh chặn SM-3 vào quả còn lại. Hiện chưa rõ việc đánh chặn có thành công hay không. Căn cứ xa xôi này là điểm xuất phát quan trọng cho máy bay ném bom, tàu ngầm hạt nhân và các khí tài chiến lược khác của Mỹ.

Ông Ilan Berman, Phó Chủ tịch Hội đồng Chính sách Đối ngoại Hoa Kỳ tại Washington, D.C., nói với Fox News: “Vụ phóng này nhấn mạnh quan điểm của tổng thống về việc Iran là một mối đe dọa cận kề. Những người quan sát thông thường dễ dàng bỏ qua điều này, nhưng sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của các chương trình chiến lược của Iran, nói chung, đã làm gia tăng đáng kể mối đe dọa mà Cộng hòa Hồi giáo này gây ra ngoài khu vực Trung Đông. Đó là điều mà Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi đang tìm cách giải quyết. Chính quyền tin tưởng, theo tôi là hoàn toàn đúng đắn, rằng những năng lực kiểu này không thể để trong tay một chế độ cực đoan, hung hãn.”

Ông tiếp tục rằng “Bất chấp những lời phủ nhận công khai, rõ ràng chế độ Iran đã làm việc trong nhiều năm để mở rộng tầm bắn của tên lửa đạn đạo. Vụ phóng hướng tới Diego Garcia xác nhận rằng họ đã đạt được bước tiến thực sự hướng tới mục tiêu đó và hiện đã có khả năng đặt các mục tiêu ở khoảng cách tương đương Trung và Đông Âu vào tình thế nguy hiểm. Hơn nữa, rõ ràng chế độ này đang tìm kiếm những năng lực lớn hơn nữa – và nếu không bị ngăn chặn, tên lửa đạn đạo của Iran sẽ sớm đạt tới tầm liên lục địa.”

Ông Berman, người đồng thời là tác giả của cuốn sách “Tham vọng chết người của Iran: Cuộc tìm kiếm quyền lực toàn cầu của Cộng hòa Hồi giáo“, cho rằng: “Sự phát triển song song mà Iran đang thực hiện trong chương trình không gian của mình là rất đáng kể. Tên lửa đẩy dùng để đưa các tải trọng vào quỹ đạo có thể được kết hợp với tên lửa tầm trung để tạo ra khả năng tấn công liên lục địa. Trước chiến tranh, chúng ta đã thấy sự hội tụ rõ ràng của các chương trình chiến lược của chế độ: chương trình tên lửa đạn đạo, năng lực không gian và chương trình hạt nhân của họ.”

Ông cảnh báo về mối đe dọa nghiêm trọng của Iran đối với châu Âu lục địa: “Châu Âu hoàn toàn đang gặp rủi ro, như vụ phóng gần đây cho thấy. Tôi không cho rằng việc không nhận ra điều này cho đến nay là do một sự lừa dối lớn từ Tehran. Nó chủ yếu xuất phát từ sự làm ngơ có chủ ý của giới tinh hoa châu Âu trước mức độ đe dọa mà chế độ Iran gây ra, cũng như niềm tin quá mức vào ngoại giao và kiểm soát vũ khí trong việc kiềm chế họ.”

Vào thứ Bảy (ngày 21/3), Vương quốc Anh đã lên án cuộc tấn công. “Những cuộc tấn công liều lĩnh của Iran, gây bất ổn trên khắp khu vực và đe dọa eo biển Hormuz, là mối đe dọa đối với lợi ích và các đồng minh của Anh,” Bộ Quốc phòng Anh cho biết trong một tuyên bố. “Các máy bay phản lực RAF và các tài sản quân sự khác của Anh đang tiếp tục bảo vệ người dân và lực lượng của chúng tôi trong khu vực.”

Tuyên bố này nói thêm: “Chính phủ này đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho các hoạt động phòng thủ cụ thể và hạn chế.”