Công nghệ cắt cáp ngầm dưới biển sâu của Trung Quốc đe dọa thế giới

Công nghệ cắt cáp ngầm biển sâu do Trung Quốc phát triển gần đây đã gây lo ngại lớn trong cộng đồng quốc tế. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, thiết bị này đã hoàn thành thử nghiệm thành công ở độ sâu tới 3.500 mét – mức sâu gấp đôi độ sâu trung bình của các tuyến cáp thông tin dưới biển hiện nay. Thiết bị sử dụng hệ thống truyền động điện – thủy lực và được triển khai từ tàu nghiên cứu “Haiyang Dizhi 2”. Đây là lần đầu tiên một quốc gia công khai thừa nhận có khả năng cắt cáp ở độ sâu như vậy, làm dấy lên lo ngại về tác động an ninh toàn cầu.

Các chuyên gia cho rằng công nghệ này mang tính “lưỡng dụng”, dù Trung Quốc tuyên bố phục vụ mục đích dân sự như khai thác đáy biển hay cứu hộ. Trong thực tế, nó có thể được sử dụng như một công cụ chiến lược nhằm phá hoại hạ tầng thông tin toàn cầu. Những khu vực bị đe dọa trực tiếp bao gồm Đài Loan và Guam – các vị trí then chốt trong chiến lược quân sự của Mỹ tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Đặc biệt, Guam là trung tâm kết nối hơn 12 tuyến cáp quang quan trọng phục vụ cả dân sự lẫn quân sự.

Đối với Đài Loan, nguy cơ còn nghiêm trọng hơn. Khoảng 97–99% lưu lượng internet toàn cầu phụ thuộc vào cáp ngầm dưới biển, khiến hệ thống này trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương trong xung đột. Các chuyên gia cảnh báo rằng Trung Quốc chỉ cần cắt một số cụm cáp quan trọng cũng có thể làm giảm gần như toàn bộ băng thông của Đài Loan, gây tê liệt hệ thống liên lạc, thị trường tài chính và khả năng chỉ huy quân sự. Điều này có thể dẫn đến một “cuộc phong tỏa kỹ thuật số” mà không cần tấn công trực tiếp.

Mặc dù các hệ thống vệ tinh như Starlink có thể đóng vai trò dự phòng, chúng không thể thay thế hoàn toàn cáp quang do chi phí cao hơn nhiều và dung lượng hạn chế. Điều này càng làm nổi bật tầm quan trọng chiến lược của mạng cáp ngầm.

Ngoài ra, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Đóng tàu Trung Quốc đã công bố thiết kế một thiết bị cắt điện có thể hoạt động ở độ sâu 4.000 mét vào đầu năm 2025; giữa năm 2025, Đảng Cộng sản Trung Quốc giới thiệu một loại tàu cắt cáp ngầm mới được trang bị bánh mài phủ kim cương có đường kính 6 inch và tốc độ 1.600 vòng/phút, có thể xuyên thủng lớp vỏ ngoài gia cường mạnh nhất ở độ sâu 4.000 mét.

Vùng xám: Chiến thuật phá hoại dưới nước trong khuôn khổ hợp tác Trung-Nga

Ngoài các tàu cắt chuyên dụng công nghệ cao, Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) cũng bị cáo buộc sử dụng tàu dân sự để lợi dụng kẽ hở trong luật pháp quốc tế và tiến hành các hoạt động phá hoại trong vùng xám. Một báo cáo năm 2025 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho biết cáp ngầm đã trở thành một đấu trường quan trọng cho các cuộc đấu tranh quyền lực, dễ bị tổn thương trước “các hành vi phá hoại có chủ đích nhưng có thể được biện minh”, việc cắt nhầm và nghe lén. Bắc Kinh thường đổ lỗi cho việc hư hỏng cáp là do tai nạn, nhưng tần suất và thời điểm của những hành động này đã làm dấy lên nghi ngờ trong giới chuyên gia.

Các tác giả của báo cáo, Erin L. Murphy và Matt Pearl, lưu ý rằng điều đáng lo ngại hơn nữa là sự hình thành “trục vùng xám Trung Quốc-Nga”.

Từ cuối năm 2024 đến đầu năm 2025, tàu ngầm “Shun Hsing 39” mang cờ Trung Quốc và tàu ngầm “Vasili Shukshin” do Nga vận hành đã lảng vảng quanh Đài Loan và gần các trạm tiếp bờ cáp quang, bị nghi ngờ đang tiến hành trinh sát.

Tại vùng biển châu Âu, sự cố “Yipeng 3” vào tháng 11 năm 2024 đã gây chấn động thế giới. Con tàu Trung Quốc này đã kéo neo hơn 160 km trên Biển Baltic, làm đứt hai tuyến cáp quan trọng nối Phần Lan với Đức và Thụy Điển với Lithuania.

Nhóm CSIS tin rằng các hoạt động sử dụng “hạm đội bóng tối” và thao túng danh tính như vậy cung cấp cho Bắc Kinh nhiều “lý do chính đáng” để hỗ trợ Nga một cách bí mật, đồng thời tích lũy kinh nghiệm thực tiễn cho các hoạt động riêng của họ tập trung vào Đài Loan.

Sự trỗi dậy của ngành công nghiệp cáp ngầm dưới biển – Chiến lược “Con đường tơ lụa kỹ thuật số” của Trung Quốc

Ngành công nghiệp cáp ngầm dưới biển được thúc đẩy bởi lợi ích thương mại, với các nhà đầu tư quyết định khi nào, ở đâu và bằng cách nào xây dựng các tuyến cáp mới, chứ không dựa trên nhu cầu an ninh quốc gia hay quốc tế.

Bắc Kinh đang nhanh chóng mở rộng thị phần toàn cầu thông qua sáng kiến ​​”Con đường tơ lụa kỹ thuật số”. Ước tính hiện nay Amazon, Google, Meta và Microsoft đang sở hữu hoặc thuê khoảng một nửa băng thông ngầm dưới biển của thế giới.

Huahai Communications, trước đây là công ty con của Huawei, hiện là nhà sản xuất cáp ngầm lớn thứ tư thế giới và có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất, đã hoàn thành hơn 100 dự án tại 78 quốc gia.

Hiện nay, bốn công ty hàng đầu về cáp quang của Trung Quốc—YOFC, Hengtong Optic-Electric, Fiberhome Telecommunication Technologies và Jiangsu Zhongtian Technology—đang cùng nhau kiểm soát hơn 35% thị phần toàn cầu, với mục tiêu đầy tham vọng của Bắc Kinh là chiếm 60% thị trường.

Không giống như chất bán dẫn, vốn phải tuân theo các quy định kiểm soát xuất khẩu, Đảng Cộng sản Trung Quốc sở hữu công nghệ hoàn chỉnh để tự xây dựng và triển khai cáp, điều này làm tăng nguy cơ cài đặt thiết bị nghe lén (máy nghe trộm) bên trong cáp, chặn thu dữ liệu hoặc thực hiện hành động phá hoại chiến lược trong trường hợp xảy ra xung đột.

Ngoài ra, Bắc Kinh đã sử dụng tuyên bố chủ quyền đường chín đoạn ở Biển Đông để tịch thu giấy phép dự án cáp từ các đối thủ cạnh tranh, buộc Google và công ty mẹ Meta của Facebook phải chuyển hướng các dự án cáp lớn của họ.

Các nhà lập pháp Mỹ đề xuất dự luật tăng cường khả năng phục hồi của cáp ngầm dưới biển

Trước mối đe dọa ngày càng gia tăng, ông Hứa Dục Nhân đã đề xuất các khuyến nghị chính sách cụ thể cho Quốc hội Hoa Kỳ, chẳng hạn như cho phép và tăng cường quyền lực trừng phạt, thúc đẩy việc cập nhật các công ước quốc tế và thiết lập các chuẩn mực rõ ràng cho các hành vi vi phạm, các cuộc điều tra bắt buộc và các cơ chế trách nhiệm giải trình.

Ông cũng đề cập rằng ông kỳ vọng Mỹ sẽ phân bổ kinh phí để hỗ trợ “Mạng lưới giám sát cáp ngầm khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương” và cho phép mua các tàu sửa chữa cáp để bù đắp sự thiếu hụt năng lực sửa chữa quân sự và thương mại ở Đài Loan và khu vực Tây Thái Bình Dương.

Các chuyên gia của CSIS cho rằng, do đại dương quá rộng lớn, cần tăng cường hợp tác giữa chính phủ và khu vực tư nhân, đồng thời thực hiện các biện pháp như tuần tra chung với các đồng minh, tài trợ cho vệ tinh giám sát và triển khai cảm biến trên các tuyến cáp để tạo ra sự răn đe đáng kể đối với những kẻ phá hoại.

Ngoài ra, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John Curtis và Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Jacky Rosen đã giới thiệu “Đạo luật Sáng kiến ​​Tăng cường Khả năng Phục hồi Cáp ngầm Đài Loan” vào năm ngoái nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc quan trọng của Đài Loan và ngăn chặn các hoạt động “vùng xám” đầy ác ý của Trung Quốc.

Theo dự luật, Ngoại trưởng cần phối hợp với Bộ trưởng An ninh Nội địa và Bộ trưởng Quốc phòng để phát triển và triển khai hệ thống giám sát cáp ngầm tiên tiến cho Đài Loan, và, khi cần thiết, cung cấp cho Đài Loan những cảnh báo sớm từ các mạng lưới tình báo toàn cầu.

Dự luật cũng yêu cầu Bộ trưởng Hải quân và Tư lệnh Lực lượng Bảo vệ bờ biển phối hợp với Lực lượng Bảo vệ bờ biển Đài Loan và các đồng minh trong khu vực để tập trung vào việc phát hiện các tàu hoặc hoạt động khả nghi gần các tuyến cáp ngầm quan trọng; giám sát các mối đe dọa tiềm tàng; và ngăn chặn các hành vi phá hoại.

Nếu bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào gây thiệt hại cho các tuyến cáp ngầm liên quan đến an ninh quốc gia của Đài Loan, “Đạo luật Sáng kiến ​​Tăng cường Khả năng Phục hồi Cáp ngầm Đài Loan” cho phép áp dụng các biện pháp trừng phạt như đóng băng tài sản tại Hoa Kỳ hoặc cấm nhập cảnh, đồng thời yêu cầu nhánh hành pháp phải thường xuyên báo cáo với Quốc hội về các mối đe dọa và biện pháp ứng phó.

Ông Khuông Hy Hằng nói: “Chúng ta không thể khoanh tay đứng nhìn khi Bắc Kinh tăng cường các nỗ lực cô lập Đài Loan, bao gồm cả việc phá hoại các tuyến cáp ngầm dưới biển quan trọng của Đài Loan”. Ông nói thêm rằng dự luật lưỡng đảng này gửi một thông điệp rõ ràng rằng “Hoa Kỳ sát cánh cùng Đài Loan và các đồng minh trong việc bảo vệ cơ sở hạ tầng, chủ quyền và tự do chung”.