Cử tri California được dự báo sẽ bác Đề xuất 40 về thuế tài sản tỷ phú

Kết quả kiểm đếm gần 80% số phiếu cùng dự báo của Decision Desk HQ (DDHQ) cho thấy Đề xuất 40 về thuế tài sản tỷ phú nhiều khả năng sẽ bị cử tri bang California (Mỹ) bác bỏ trong cuộc bầu cử giữa kỳ.

Đề xuất 40 (Proposition 40) nhằm áp “thuế tài sản tỷ phú”, một sắc thuế chưa có tiền lệ trên toàn nước Mỹ.

Tính đến hôm thứ Bảy (7/11), khoảng 76% số phiếu bầu giữa kỳ đã được kiểm. DDHQ, một tổ chức có uy tín trong lĩnh vực chính trị, dự báo khoảng 54% cử tri bỏ phiếu phản đối đề xuất và 46% ủng hộ. Dự báo này cho thấy cuộc giằng co được chú ý nhất nước Mỹ về chính sách phân phối lại của cải đang đi đến hồi kết.

Đề xuất 40 do công đoàn nhân viên y tế California (SEIU-UHW) khởi xướng. Theo đề xuất, khoảng 200 người siêu giàu có tài sản ròng trên 1 tỷ USD và cư trú tại California vào đầu năm 2026 sẽ phải nộp thuế tài sản một lần, với mức thuế 5%. Số tiền thu được dự kiến lên tới hơn 10 tỷ USD, chủ yếu dùng để bù phần ngân sách chương trình y tế Medi-Cal mà Chính phủ liên bang cắt giảm, phần còn lại dành cho hỗ trợ lương thực và giáo dục công.

Các ông lớn công nghệ và giới tỷ phú phản công đề xuất này. Phe phản đối đã gây quỹ được hơn 300 triệu USD, trong đó lực lượng nòng cốt là nhóm chính trị “Xây dựng California tốt đẹp hơn” do ông Sergey Brin, đồng sáng lập Google, dẫn dắt.

Trước nguy cơ đề xuất này được thông qua, ông Brin cùng các tỷ phú Larry Page, Peter Thiel và một số người khác đã bắt đầu chuyển nơi ở hoặc tài sản ra khỏi bang. Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg cũng từng cân nhắc rời bang.

Nhiều cử tri lo ngại cơ chế đánh thuế vào tài sản, thay vì vào thu nhập, hết sức phức tạp. Họ cũng lo rằng nếu doanh nghiệp và giới siêu giàu ồ ạt rời đi, chẳng hạn sang Texas hay Nevada, kinh tế và thị trường việc làm của California sẽ chịu thiệt hại lớn hơn số tiền thuế thu về.

Đảng Dân chủ California và các tổ chức công đoàn, trong đó có Liên đoàn Lao động Mỹ và Đại hội các Tổ chức Công nghiệp Mỹ (AFL-CIO), lên tiếng ủng hộ đề xuất. Tuy nhiên, Thống đốc California Gavin Newsom, người sắp mãn nhiệm, công khai phản đối. Ông Newsom chỉ ra rằng đề xuất dành hầu hết tiền thuế cho hệ thống y tế mà bỏ qua ngân sách nhà ở, chăm sóc trẻ em và an ninh công cộng. Ông cũng cảnh báo đánh thuế vào các tài sản không phải tiền mặt như cổ phiếu có thể khiến giới siêu giàu bỏ đi, làm xói mòn nguồn thu thuế lâu dài của bang.

Ông Newsom nhấn mạnh ông ủng hộ đánh thuế tỷ phú “ở cấp liên bang” chứ không để California hành động một mình, vì chỉ như vậy mới ngăn được giới siêu giàu né thuế bằng cách chuyển sang bang khác.

Theo dự báo, Đề xuất 40 sẽ bị bác, trong khi Đề xuất 42, một đề xuất đi kèm nhằm ngăn chặn các loại thuế tài sản cực đoan, được cử tri ủng hộ. Nếu được xác nhận, hai kết quả này sẽ là thắng lợi lớn đối với giới tỷ phú và các nhóm doanh nghiệp. Dù vậy, đại diện công đoàn khởi xướng cho biết nếu chính quyền bang không lấp được khoản thiếu hụt ngân sách y tế, họ không loại trừ khả năng đưa một đề xuất thuế tỷ phú sửa đổi ra trưng cầu dân ý lần nữa vào năm 2028.

(Bài viết có tham khảo tin của Bloomberg và The Hill.)