Cựu Tổng thống Brazil bị bắt, làm gia tăng căng thẳng với ông Trump

Vào thứ Hai (4/8), Tòa án Tối cao Brazil đã ra lệnh quản thúc tại gia đối với cựu Tổng thống Jair Bolsonaro trước phiên xét xử ông về cáo buộc âm mưu đảo chính. Thẩm phán Alexandre de Moraes, người bị Bộ Tài chính Hoa Kỳ trừng phạt tuần trước, đã ban hành lệnh bắt giữ vì ông Bolsonaro không tuân thủ các lệnh cấm mà ông đã áp đặt, bao gồm việc bị cáo buộc tìm cách lôi kéo Donald Trump can thiệp vào vụ án. Ông Bolsonaro đang bị xét xử vì âm mưu cùng đồng minh dùng bạo lực lật ngược kết quả bầu cử năm 2022 trước Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Trump gọi vụ án là “cuộc săn phù thủy” và đe dọa áp thuế 50% lên hàng hóa Brazil, có hiệu lực từ thứ Tư. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã lên án lệnh quản thúc của Moraes, cho rằng đây là hành động bịt miệng phe đối lập và đe dọa nền dân chủ.

Lệnh của ông Moraes không chỉ quản thúc Bolsonaro mà còn cấm ông sử dụng điện thoại di động và tiếp khách, ngoại trừ luật sư hoặc những người được tòa án cho phép. Một đại diện của Bolsonaro xác nhận ông đã bị quản thúc tại gia tại dinh thự của mình ở Brasilia và điện thoại di động bị tịch thu. Các luật sư của ông Bolsonaro cho biết sẽ kháng cáo, cho rằng ông không vi phạm lệnh nào của tòa án.

Ông Moraes cho rằng ông Bolsonaro đã nhiều lần cố gắng lách các lệnh của tòa án và nhấn mạnh rằng “công lý thì mù quáng, nhưng không ngu ngốc”. Một số đồng minh của Bolsonaro lo ngại rằng chiến thuật của ông Trump có thể gây thêm rắc rối cho ông và thu hút sự ủng hộ của công chúng cho chính phủ Lula.

Các cuộc biểu tình lớn nhất trong nhiều tháng qua từ những người ủng hộ ông Bolsonaro vào Chủ nhật tuần trước đã cho thấy sự phản ứng mạnh mẽ trước lệnh của Moraes. Bolsonaro, trong một cuộc gọi điện thoại trực tuyến, cũng tham gia cuộc biểu tình ở Rio de Janeiro.

Đây là kết quả của hai năm điều tra về vai trò của ông Bolsonaro trong phong trào phủ nhận bầu cử, đỉnh điểm là cuộc bạo loạn tháng 1/2023 tại Brasilia, tương tự vụ bạo loạn tại Điện Capitol Hoa Kỳ vào tháng 1/2021. Trong khi các vụ án hình sự của ông Trump vẫn bị đình trệ, Tòa án Tối cao Brazil nhanh chóng hành động chống lại ông Bolsonaro, đe dọa kết thúc sự nghiệp chính trị của ông.

Tòa án bầu cử Brazil đã cấm ông Bolsonaro ra tranh cử chức vụ công cho đến năm 2030. Một người con trai khác của ông, Eduardo Bolsonaro, đã sang Mỹ vận động sự ủng hộ cho cha mình, cho rằng động thái này ảnh hưởng đến quyết định thuế quan của ông Trump.

Các nhà phân tích cho rằng vụ bắt giữ có thể khiến căng thẳng leo thang giữa Brazil và Mỹ, đặc biệt là sau các lệnh trừng phạt Magnitsky đối với ông Moraes.