Dân biểu gốc Việt đề xuất luật chống đàn áp xuyên quốc gia tại Arizona

7 bang Mỹ đã có luật chống đàn áp xuyên quốc gia, nhiều bang cho biết luật nhắm vào Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) và các đối thủ nước ngoài khác. Luật của Arizona do Dân biểu bang gốc Việt Quang Nguyen đề xuất.

Hiện 7 bang Mỹ đã thông qua luật chống hành vi đàn áp xuyên quốc gia của chính quyền nước ngoài, gồm Texas, Nebraska, Arizona, Kansas, Louisiana, Tennessee và Utah, phóng viên Lý Thần của Epoch Times đưa tin.

Nhiều bang cho biết luật nhắm vào ĐCSTQ và các đối thủ nước ngoài khác. Florida cũng đã thông qua Đạo luật Hạn chế can thiệp nước ngoài và thực thi pháp luật.

Thượng nghị sĩ bang Nebraska Eliot Bostar, người đề xuất dự luật ở bang này, nói với Epoch Times rằng cả 50 bang của Mỹ đều nên thông qua luật chống đàn áp xuyên quốc gia.

1. Texas

Ngày 24/5/2025, Thống đốc bang Texas Greg Abbott (Đảng Cộng hòa) ký Đạo luật Chống đàn áp xuyên quốc gia, tức dự luật SB 1349. Luật có hiệu lực từ ngày 1/9/2025.

Luật bổ sung vào Bộ luật Hình sự Texas hai điều khoản trọng tội: Điều 76.045 về đàn áp xuyên quốc gia và Điều 76.046 về thực thi luật nước ngoài khi không được phép.

Theo Điều 76.045, tội đàn áp xuyên quốc gia có mức hình phạt cao hơn một bậc so với tội nặng nhất mà người phạm tội đã thực hiện hoặc đồng mưu thực hiện. Nếu tội nặng nhất đã là trọng tội cấp 1, tội đàn áp xuyên quốc gia vẫn là trọng tội cấp 1, với án tù tối thiểu 15 năm.

Nội dung chính của luật gồm:

1. Xử lý hình sự một số hành vi đàn áp xuyên quốc gia do người đại diện cho chính phủ nước ngoài hoặc tổ chức khủng bố nước ngoài thực hiện.
2. Bảo vệ quyền tự do ngôn luận và biểu đạt của cư dân Texas theo Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ.
3. Đưa các hành vi như ép cư dân phục vụ chính phủ nước ngoài hay ép họ rời khỏi Mỹ vào quy định về tội phạm.
4. Cấm người đại diện cho chính phủ nước ngoài hoặc tổ chức khủng bố nước ngoài tự ý thực hiện tại Texas các hành vi nhằm buộc người khác tuân theo luật nước ngoài, kể cả theo dõi, điều tra và giám sát vì mục đích này.
5. Yêu cầu Sở An toàn Công cộng Texas đào tạo nhân viên thực thi pháp luật và nghiên cứu mối đe dọa từ đàn áp xuyên quốc gia.

2. Nebraska

Ngày 4/6/2025, Thống đốc bang Nebraska Jim Pillen (Đảng Cộng hòa) ký dự luật LB 644. Dự luật này gồm Đạo luật Chống đàn áp xuyên quốc gia tại Nebraska và Đạo luật Đăng ký người đại diện cho đối thủ nước ngoài và tổ chức khủng bố. Luật có hiệu lực từ ngày 1/10/2025.

Nội dung chính gồm:

1. Buộc những người hoạt động thay mặt đối thủ nước ngoài phải đăng ký và khai báo, gồm danh tính người đại diện, thông tin về bên ủy thác ở nước ngoài, tính chất hoạt động, các thỏa thuận và giao dịch tài chính.
2. Tăng hình phạt với một số tội đàn áp xuyên quốc gia do người đại diện cho chính phủ nước ngoài thực hiện.
3. Liên quan đến các hành vi như hành hung, theo dõi quấy rối và vi phạm lệnh bảo vệ.
4. Yêu cầu cảnh sát bang tổ chức đào tạo về đàn áp xuyên quốc gia.
5. Lập kênh tố giác đa ngôn ngữ để nạn nhân báo cáo hành vi đàn áp xuyên quốc gia.

Khi công bố luật, ông Pillen nêu đích danh các đối thủ nước ngoài như ĐCSTQ, Iran, Triều Tiên và Cuba.

Luật của bang sau khi sửa đổi mô tả hành vi đàn áp xuyên quốc gia gồm:

• Tiếp xúc thân thể hoặc dùng bạo lực;
• Đe dọa;
• Tấn công có chủ đích qua phương tiện điện tử;
• Đe dọa trừng phạt tập thể;
• Ép buộc về kinh tế;
• Lạm dụng thủ tục hành chính;
• Thực thi pháp luật có chọn lọc;
• Lợi dụng hoặc chỉ đạo mạng xã hội và các tổ chức viễn thông thực hiện những hành vi liên quan.

3. Arizona

Ngày 25/6/2025, Thống đốc bang Arizona Katie Hobbs (Đảng Dân chủ) ký dự luật HB 2374 về đàn áp xuyên quốc gia và đối thủ nước ngoài.

Nội dung chính của luật gồm:

1. Tăng hình phạt với tội phạm do người đại diện cho chính phủ nước ngoài thực hiện. Quy định này áp dụng với người đại diện cho chính phủ nước ngoài hoặc tổ chức khủng bố nước ngoài, khi làm theo chỉ đạo hoặc thay mặt chính phủ, tổ chức đó. Nếu có một trong năm hành vi theo dõi, đe dọa hoặc uy hiếp, quấy rối, hành hung hoặc hành hung nghiêm trọng trong quá trình phạm tội, người này bị tăng hình phạt một bậc.
2. Coi việc tự ý thực thi pháp luật nước ngoài tại Arizona là vi phạm pháp luật.
3. Yêu cầu cơ quan thực thi pháp luật được đào tạo chuyên biệt để nhận diện và ứng phó với đàn áp xuyên quốc gia.
4. Tăng cường ứng phó với hành vi chính phủ nước ngoài đe dọa, ép buộc cư dân địa phương.

Người đề xuất dự luật là Dân biểu bang Quang Nguyen. Khi thông báo luật được thông qua, ông nêu rõ luật nhắm vào cả ĐCSTQ và các chế độ thù địch khác.

Ông là người gốc Việt. Quỹ Tưởng niệm Nạn nhân Chủ nghĩa Cộng sản cho biết ông thoát khỏi Việt Nam một tuần trước khi Sài Gòn thất thủ năm 1975.

4. Kansas

Thống đốc bang Kansas Laura Kelly (Đảng Dân chủ) ký dự luật HB 2413 ngày 9/4/2026. Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nội dung chính của luật gồm:

1. Tăng hình phạt với một số tội đàn áp xuyên quốc gia do người đại diện cho chính phủ nước ngoài thực hiện. Tội vốn thuộc cấp 2 đến cấp 10 bị tăng một bậc. Với tội vốn thuộc cấp 1, về nguyên tắc, người phạm tội bị tù chung thân và phải thụ án ít nhất 25 năm mới được xin tạm tha. Khoảng thời gian 25 năm này không được giảm nhờ điểm cải tạo tốt. Luật có một số ngoại lệ riêng.
2. Quy định về các hành vi như đàn áp quyền tự do ngôn luận được Tu chính án thứ nhất bảo vệ, ép người khác phục vụ chính phủ nước ngoài và ép người khác rời khỏi Mỹ.
3. Yêu cầu tổ chức đào tạo để nhận diện và ứng phó với đàn áp xuyên quốc gia.
4. Yêu cầu Đại học Kansas và Đại học Bang Kansas đưa vấn đề đàn áp xuyên quốc gia vào chính sách kỷ luật, đồng thời chỉ định văn phòng hoặc người phụ trách nhận khiếu nại.

Luật tăng hình phạt với hành vi đàn áp xuyên quốc gia và yêu cầu xây dựng chương trình đào tạo để nhận diện, ứng phó. Luật cũng nêu rõ ĐCSTQ, gồm cả Hồng Kông, trong danh sách đối thủ nước ngoài.

5. Louisiana

Ngày 22/5/2026, Thống đốc bang Louisiana Jeff Landry (Đảng Cộng hòa) ký Đạo luật số 308.

Nội dung chính gồm:

1. Bảo vệ cư dân trước hành vi đàn áp xuyên quốc gia của đối thủ nước ngoài và tổ chức khủng bố nước ngoài.
2. Xử lý hình sự một số hành vi đàn áp xuyên quốc gia do người đại diện cho nước ngoài thực hiện.
3. Tăng hình phạt với các tội liên quan đến đàn áp xuyên quốc gia.
4. Cấm tự ý thực thi pháp luật, điều tra và giám sát theo luật nước ngoài.
5. Cấm các phán quyết theo luật nước ngoài vi phạm những quyền được Hiến pháp Mỹ hoặc Hiến pháp bang Louisiana bảo đảm.
6. Tổ chức đào tạo để nhận diện và ứng phó với đàn áp xuyên quốc gia.

Luật này không chỉ áp dụng với hành vi tiếp xúc và đe dọa trực tiếp về thân thể, mà còn áp dụng với:

• Tấn công có chủ đích qua phương tiện điện tử;
• Đe dọa trừng phạt tập thể;
• Ép buộc bằng biện pháp kinh tế;
• Lạm dụng thủ tục hành chính;
• Thực thi pháp luật có chọn lọc;
• Lợi dụng hoặc chỉ đạo mạng xã hội, các tổ chức viễn thông quấy rối.

Như vậy, đàn áp xuyên quốc gia không nhất thiết phải là bạo lực nhắm vào thân thể. Hành vi này cũng có thể diễn ra bằng các biện pháp kinh tế, hành chính, pháp lý và công nghệ số.

6. Tennessee

Thống đốc bang Tennessee Bill Lee (Đảng Cộng hòa) ký dự luật HB 2279 / SB 2644 ngày 21/4/2026. Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nội dung chính gồm:

1. Tăng nặng hình phạt với một số tội đàn áp xuyên quốc gia do người đại diện cho đối thủ nước ngoài hoặc tổ chức khủng bố nước ngoài thực hiện.
2. Xử phạt hành vi đe dọa, ép buộc người khác hành động thay mặt chính phủ hoặc tổ chức nước ngoài.
3. Xử phạt các hành vi tìm cách buộc người khác rời khỏi Mỹ.
4. Bảo vệ cư dân khi họ thực hiện các quyền hợp pháp theo Hiến pháp.
5. Yêu cầu các cơ quan chính quyền bang đưa thông tin về đàn áp xuyên quốc gia vào chính sách và quy trình.
6. Lập kênh tiếp nhận tố giác từ công chúng và kênh tố giác đa ngôn ngữ, thúc đẩy công khai thông tin liên quan.

7. Utah

Ngày 19/3/2026, Thống đốc bang Utah Spencer Cox (Đảng Cộng hòa) ký dự luật HB 547 sửa đổi quy định về đàn áp xuyên quốc gia.

Nội dung chính gồm:

1. Tăng nặng hình phạt với người thực hiện một số hành vi đàn áp xuyên quốc gia theo chỉ đạo hoặc dưới sự kiểm soát của chính phủ nước ngoài.
2. Yêu cầu Ủy ban Giáo dục Đại học Utah chỉ đạo các trường đại học trong bang cung cấp cho sinh viên quốc tế thông tin về đàn áp xuyên quốc gia.
3. Hướng dẫn sinh viên quốc tế cách báo cáo hành vi đàn áp xuyên quốc gia với cơ quan thực thi pháp luật.

Luật đặc biệt chú ý đến đàn áp xuyên quốc gia trong khuôn viên đại học, chẳng hạn người đại diện cho chính phủ nước ngoài đe dọa du học sinh, học giả và các thành viên khác trong trường, hoặc đàn áp quyền tự do ngôn luận của họ.

Utah yêu cầu Ủy ban Giáo dục Đại học chỉ đạo các trường cung cấp cho sinh viên quốc tế những thông tin sau:

• Đàn áp xuyên quốc gia là gì;
• Cách nhận biết hành vi đe dọa và ép buộc của chính phủ nước ngoài;
• Cách báo cáo các hành vi này với cơ quan thực thi pháp luật.

Luật cũng quy định một tội phạm có thể bị tăng hình phạt nếu được thực hiện theo chỉ đạo của chính phủ nước ngoài và có mục đích ép buộc như luật nêu.

Florida thông qua Đạo luật Hạn chế can thiệp nước ngoài và thực thi pháp luật

Ngày 8/5/2026, Thống đốc bang Florida Ron DeSantis (Đảng Cộng hòa) ký Đạo luật Hạn chế can thiệp nước ngoài và thực thi pháp luật, tức dự luật HB 905.

Luật có điều khoản tăng nặng hình phạt với hành vi phạm tội vì lợi ích của chính phủ nước ngoài và yêu cầu tăng cường đào tạo về nhận diện, báo cáo hoạt động gây ảnh hưởng của nước ngoài. Tuy nhiên, đây không phải là đạo luật chuyên về đàn áp xuyên quốc gia.

1. Tăng hình phạt với hành vi phạm tội phục vụ lợi ích của chính phủ nước ngoài

Dự luật HB 905 quy định một tội phạm có thể bị xếp lại vào cấp nặng hơn nếu được thực hiện nhằm mang lại lợi ích, mở rộng ảnh hưởng hoặc thúc đẩy quyền lợi cho chính phủ nước ngoài, tổ chức khủng bố nước ngoài hoặc người đại diện cho các bên này.

Nếu tội phạm được nâng lên thành trọng tội cấp 1 hoặc trọng tội ở mức tù chung thân, luật còn quy định án tù bắt buộc tối thiểu 15 năm.

Theo luật này, người thay mặt chính phủ nước ngoài hoặc thay mặt người đại diện của chính phủ đó mà hành hung, quấy rối hay có hành vi khác cấu thành tội phạm tại Florida có thể bị tăng nặng hình phạt. Điều kiện là công tố viên chứng minh được mục đích phạm tội là thúc đẩy quyền lợi của chính phủ nước ngoài.

2. Yêu cầu tăng cường nhận thức và đào tạo về hoạt động gây ảnh hưởng của nước ngoài

Luật yêu cầu Ủy ban Đạo đức Florida, trước ngày 1/11/2026, cập nhật chương trình đào tạo đạo đức cho quan chức chính quyền với các nội dung:

• Những cách đã biết mà các nước đáng lo ngại dùng để gây ảnh hưởng đến chính quyền địa phương, trong đó có chiến lược mặt trận thống nhất của ĐCSTQ;
• Cách nhận biết và báo cáo các hoạt động gây ảnh hưởng nghi do nước ngoài tiến hành;
• Các hình phạt tăng nặng khi vi phạm quy định liên quan.

3. Hạn chế ảnh hưởng của các nước đáng lo ngại đến các cơ quan công lập của Florida, gồm:

1. Cấm cơ quan chính quyền bang, chính quyền địa phương và trường công ký một số thỏa thuận hoặc nhận tài trợ từ các nước đáng lo ngại hay các thực thể do những nước này kiểm soát;
2. Chấm dứt một số thỏa thuận hiện có;
3. Bãi bỏ Viện Liên kết Florida-Trung Quốc (Florida-China Linkage Institute), chương trình hợp tác đại học của Florida liên quan đến Trung Quốc;
4. Siết chặt quy định với một số hành vi trục lợi của quan chức có liên quan đến các nước đáng lo ngại.

Dự luật ở California và Wisconsin bị phủ quyết

Năm 2025, Dự luật Thượng viện số 509 của California về chống đàn áp xuyên quốc gia đã được cả hai viện của bang thông qua.

Các cộng đồng di dân ở California đã có ý kiến trái chiều về tác động có thể có của dự luật này, tạp chí trực tuyến chuyên về luật pháp và chính sách an ninh quốc gia Just Security đưa tin ngày 20/10/2026.

Một liên minh rộng gồm các nhóm đại diện cho cộng đồng người Sikh, người Hồi giáo gốc Ấn Độ, người theo đạo Hindu và người gốc Iran cho rằng dự luật sẽ giúp cảnh sát nâng cao nhận thức, nhờ đó thành viên cộng đồng cảm thấy an toàn hơn.

Liên minh Người theo đạo Hindu ở Bắc Mỹ và Quỹ Người Mỹ theo đạo Hindu thì cho rằng dự luật sẽ khiến cơ quan thực thi pháp luật có định kiến bất công với người Mỹ theo đạo Hindu, coi họ là người đại diện cho nước ngoài.

Thống đốc Gavin Newsom cuối cùng đã phủ quyết dự luật vào tháng 10/2025. Ông nêu lý do: bang phải phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên bang để xây dựng định nghĩa và hướng dẫn đào tạo, và Văn phòng Dịch vụ Khẩn cấp của bang cũng đã bắt đầu một chương trình đào tạo cho nhân viên thực thi pháp luật.

Tháng 3/2026, Thống đốc bang Wisconsin Tony Evers cũng phủ quyết một dự luật chống đàn áp xuyên quốc gia của bang.

Thượng nghị sĩ bang Nebraska: Cả 50 bang đều nên có hành động lập pháp

“Đạo luật Chống đàn áp xuyên quốc gia cực kỳ quan trọng. Tôi rất tự hào vì chúng tôi đã thông qua được đạo luật này ở Nebraska,” ông Bostar, người đề xuất dự luật ở bang này, nói trong cuộc phỏng vấn.

Ông cho rằng cả 50 bang của Mỹ đều nên có hành động lập pháp.

Ông nói: “Chúng ta nên cố gắng thông qua đạo luật này ở mọi bang, vì không nên dung thứ hành vi đàn áp xuyên quốc gia. Chúng ta không nên dung thứ việc cộng đồng người Hoa hải ngoại trong bang bị nhắm tới, quấy rối và tấn công. Chúng ta nên làm mọi điều có thể để bảo vệ tất cả mọi người”.

“Điều quan trọng là chúng ta phải thấy cả 50 bang đều hành động”.

“Chúng ta thấy ngày càng nhiều nhóm người và cá nhân bị ĐCSTQ nhắm tới và quấy rối. Vì vậy, việc thông qua luật để tăng khả năng bảo vệ những người này và trừng phạt những người quấy rối là rất quan trọng. Tôi cho rằng qua những đạo luật này, chúng ta còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Chúng ta không dung thứ hành vi này”.

Theo ông Bostar, đạo luật này cũng áp dụng với hành vi đàn áp xuyên quốc gia mà ĐCSTQ nhắm vào Đoàn Nghệ thuật Biểu diễn Shen Yun.

Đoàn Nghệ thuật Biểu diễn Shen Yun thành lập năm 2006 tại New York, là đoàn múa cổ điển và âm nhạc Trung Hoa hàng đầu thế giới. Mỗi năm, đoàn lưu diễn toàn cầu, mang đến cho khán giả vẻ đẹp thuần khiết của văn hóa Trung Hoa, “Trung Hoa trước thời cộng sản”, khiến ĐCSTQ lo sợ. Từ năm 2024, ĐCSTQ leo thang đàn áp xuyên quốc gia nhằm vào đoàn. Tại Mỹ và ở nước ngoài, ĐCSTQ liên tục tung ra các vụ đe dọa đánh bom giả, khủng bố và quấy nhiễu dưới nhiều hình thức, mở các cuộc chiến pháp lý và chiến dư luận.

Phóng viên Epoch Times hỏi luật sẽ được áp dụng thế nào nếu Shen Yun bị tấn công trong thời gian biểu diễn ở Nebraska, hoặc nhà hát nào trong bang tổ chức Shen Yun bị tấn công.

Ông Bostar trả lời: “Chúng tôi đã thông qua luật về đàn áp xuyên quốc gia. Theo luật này, nếu ai đó thay mặt ĐCSTQ đe dọa hoặc quấy rối các nghệ sĩ và tìm cách ngăn cản những buổi diễn này, đó là tội hình sự. Những hành vi như vậy cần bị điều tra và truy tố nghiêm khắc nhất theo pháp luật”.

Ông cũng cho rằng các quan chức ĐCSTQ tham gia đàn áp xuyên quốc gia nhằm vào Shen Yun cần bị truy tố.

“Chúng ta cần khởi kiện họ trong phạm vi quyền tài phán của mình. Tất cả những người tham gia các hoạt động này đều phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình”, ông nói.

Về Đạo luật Đăng ký người đại diện cho đối thủ nước ngoài và tổ chức khủng bố, được Nebraska thông qua cùng lúc, ông Bostar nói:

“Chúng tôi luôn thúc đẩy các luật để bảo vệ bang và cư dân trước mối đe dọa từ ĐCSTQ. Trong quá trình đó, chúng tôi gặp nhiều lực cản, và lực cản này đến từ chính ĐCSTQ. Một số người luôn tìm cách che giấu mối liên hệ của mình và việc rốt cuộc họ đang làm cho ai”.

“Vì vậy, khi thông qua đạo luật đăng ký này, chúng tôi có thể bảo đảm hoạt động của những người phục vụ lợi ích ĐCSTQ tại Nebraska được minh bạch hoàn toàn. Nếu không đăng ký, họ sẽ bị buộc tội và xử phạt hình sự”.

“Nếu ở Nebraska có người đại diện cho một công ty quân sự của ĐCSTQ mà không công khai mối quan hệ này và không đăng ký, họ sẽ bị xử phạt. Lần vi phạm đầu tiên bị phạt 100.000 USD. Mỗi lần vi phạm sau đó, tiền phạt tăng thêm 100.000 USD, tối đa 1 triệu USD cho mỗi lần. Chúng tôi rất nghiêm túc với những hành vi như vậy”.

Ông Bostar cho biết thêm, luật này cũng áp dụng nếu học viên Pháp Luân Công bị theo dõi, quấy rối, đe dọa và tấn công tại Nebraska.

“Nếu bạn quấy rối hay hành hung ở Nebraska, bản thân việc đó đã là tội phạm. Nhưng nếu bạn thay mặt một đối thủ nước ngoài, ví dụ ĐCSTQ, quấy rối hay hành hung ở Nebraska, bạn sẽ bị tăng nặng hình phạt hình sự. Bạn phải đối mặt với tội danh nặng hơn và có thể chịu án tù dài hơn”, ông nói.