Doanh nhân truyền thông Hong Kong Lê Trí Anh (Jimmy Lai) bị kết án 20 năm tù

Vụ án cựu ông trùm truyền thông Hong Kong Lê Trí Anh, bị truy tố với cáo buộc vi phạm “an ninh quốc gia”, đã được tuyên án vào sáng ngày 9/2 tại Tòa án Tây Cửu Long (tạm thời thực hiện chức năng của Tòa án Cấp cao). Ông bị kết án 20 năm tù giam. Trong bối cảnh các quyền tự do tại Hong Kong tiếp tục suy giảm, vụ án này đang thu hút sự quan tâm sát sao của dư luận quốc tế.

Lê Trí Anh, 78 tuổi, là người sáng lập tờ báo thân phong trào dân chủ nay đã ngừng xuất bản Apple Daily. Trong vụ án này, ông không nhận tội. Tháng 12 năm ngoái, ông bị kết luận phạm 3 tội danh, bao gồm hai tội “âm mưu thông đồng với thế lực nước ngoài” theo Luật An ninh Quốc gia do Bắc Kinh áp đặt, và một tội “kích động” theo một đạo luật có từ thời thuộc địa.

Tính đến trước ngày tuyên án vào thứ Hai (09/2), ông Lê Trí Anh đã bị giam giữ hơn 1.800 ngày. Theo gia đình và luật sư của ông, tình trạng sức khỏe của ông đã suy giảm nghiêm trọng trong thời gian này, với các vấn đề bao gồm bệnh tiểu đường và chứng hồi hộp tim. 3 thẩm phán được chỉ định xét xử các vụ án an ninh quốc gia – gồm bà Đỗ Lệ Băng, bà Lý Tố Lan và ông Lý Vận Đằng – cho rằng Lê Trí Anh đóng vai trò “chủ mưu và người thúc đẩy” trong vụ án.

Đối với tội thông đồng với thế lực nước ngoài, tòa án lấy mức khởi điểm là 15 năm tù và tăng thêm 3 năm do vai trò chủ mưu của ông; đối với tội kích động, mức khởi điểm là 21 tháng tù và tăng thêm 2 tháng. Sau khi xem xét các yếu tố như tuổi cao, tình trạng sức khỏe và việc bị giam giữ biệt lập, tòa án đã giảm lần lượt 1 tháng, 1 năm và 1 năm cho ba tội danh. Một phần các bản án được thi hành đồng thời, tổng mức án cuối cùng là 20 năm tù.

Cùng vụ án, tám bị cáo khác đã nhận tội và cũng bị tuyên án trong cùng ngày, bao gồm: cựu Tổng giám đốc Next Digital Trương Kiếm Hồng, bị phạt 6 năm 9 tháng tù; cựu Phó tổng biên tập Apple Daily Trần Bội Mẫn, bị phạt 7 năm tù; cựu Tổng biên tập La Vĩ Quang, cựu Tổng biên tập điều hành Lâm Văn Tông và Tổng biên tập điều hành bản tiếng Anh Phùng Vĩ Quang, lần lượt bị phạt 10 năm tù; cây bút chính Dương Thanh Kỳ bị phạt 7 năm 3 tháng tù. Hai nhà hoạt động Lý Vũ Hiên và Trần Tử Hoa lần lượt bị phạt 7 năm 3 tháng và 6 năm 3 tháng tù.

Ngoài ra, ba công ty liên quan – Apple Daily Limited, Apple Daily Printing Limited và Apple Internet Limited – mỗi công ty bị phạt tiền 304.500 đô la Hong Kong.

Ba bị cáo là pháp nhân không nhận tội trong cùng vụ án, gồm Apple Daily Limited, Apple Daily Printing Limited và Apple Internet Limited, bị kết tội “âm mưu phát hành ấn phẩm mang tính kích động” và “âm mưu thông đồng với thế lực nước ngoài hoặc bên ngoài”, lần lượt bị phạt 4.500 đô la Hong Kong và 3 triệu đô la Hong Kong.

Thông tin về các bản án dành cho Lê Trí Anh và các bị cáo khác đã ngay lập tức vấp phải sự lên án gay gắt từ các tổ chức nhân quyền. Trong một tuyên bố, Giám đốc điều hành Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ), bà Jodie Ginsberg, cho rằng: “Pháp quyền tại Hong Kong đã bị nghiền nát hoàn toàn”.

Bà Ginsberg nhấn mạnh: “Bản án tồi tệ ngày hôm nay đã đóng chiếc đinh cuối cùng vào quan tài của tự do báo chí tại Hong Kong. Cộng đồng quốc tế phải gia tăng sức ép để Lê Trí Anh được trả tự do; chỉ khi đó, tự do báo chí mới có thể được bảo vệ và tôn trọng trên toàn thế giới”.

Ủy ban Điều hành và Lập pháp Trung Quốc của Quốc hội Hoa Kỳ (CECC) trong một báo cáo công bố vào tháng 12 năm ngoái (PDF) cũng đã đặc biệt quan tâm đến tình cảnh của ông Lê Trí Anh. Báo cáo trích dẫn lời đội ngũ pháp lý của ông cho biết, Lê Trí Anh từng bị giam giữ biệt lập, “mỗi ngày phải ở trong buồng giam hơn 23 giờ và bị tước quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế độc lập”.

Báo cáo kêu gọi chính quyền Washington, căn cứ theo Đạo luật Nhân quyền và Dân chủ Hong Kong và Đạo luật Tự trị Hong Kong, áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với quan chức chính quyền Hong Kong, các công tố viên, thẩm phán, cảnh sát, cũng như các tổ chức tài chính nước ngoài bị cho là tiếp tay cho việc “xói mòn có hệ thống quyền tự trị và các quyền tự do cơ bản của Hong Kong”.

Ngoài ra, ủy ban này cũng kêu gọi Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật Trừng phạt Tư pháp Hong Kong (Hong Kong Judicial Sanctions Act). Báo cáo nhấn mạnh rằng dự luật này sẽ “trao thẩm quyền áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc hơn đối với những quan chức chịu trách nhiệm phá hoại dân chủ, nhân quyền và thủ tục tố tụng công bằng”.

Vào sáng thứ Hai, đông đảo người dân đã đến tòa án để theo dõi phiên tuyên án, trong đó có vợ của ông Lê Trí Anh là bà Lý Vận Cầm, chồng của bà Trần Bội Mẫn, Hồng y Giuse Trần Nhật Quân – Giám mục Công giáo đã nghỉ hưu, cựu Chủ tịch Đảng Dân chủ Lưu Huệ Khanh, cựu Chủ tịch Hội Nhà báo Hong Kong Trần Lãng Thăng, nhà hoạt động xã hội Lôi Ngọc Liên, cùng đại diện lãnh sự của nhiều quốc gia. Cảnh sát đã triển khai lực lượng lớn, siết chặt an ninh bên ngoài khu vực tòa án.