Đối đầu Nhật–Trung leo thang: Bà Takaichi đáp trả vụ J-15 chiếu radar chiến đấu cơ Nhật

Quan hệ Trung – Nhật tiếp tục căng thẳng. Thứ Bảy (6/12), lại xuất hiện thông tin tiêm kích J-15 của Trung Quốc hai lần chiếu radar vào máy bay của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JASDF) tại vùng biển gần đảo Okinawa. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi hôm Chủ nhật (7/12) lên tiếng nói rằng hành vi chiếu radar này là nguy hiểm, và Nhật Bản kiên quyết yêu cầu Trung Quốc có biện pháp ngăn chặn tái diễn.

Trong buổi gặp Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles tại Tokyo vào Chủ nhật, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro cho biết Nhật Bản sẽ “đáp trả một cách kiên định nhưng bình tĩnh” trước hành động của máy bay Trung Quốc để bảo vệ hòa bình và ổn định trong khu vực.

Ông Marles cũng nhận định đây là sự việc đáng lo ngại và cho hay Úc cũng từng gặp những hành vi đáng quan ngại trong các tương tác với quân đội Trung Quốc. “Chúng tôi sẽ tiếp tục sát cánh cùng Nhật Bản để bảo vệ trật tự dựa trên luật lệ trong khu vực này — và chúng tôi sẽ kiên quyết thực hiện điều đó”, ông nói.

Bà Takaichi: Chiếu radar là hành vi nguy hiểm

Phát biểu tại thành phố Wajima, tỉnh Ishikawa vào Chủ Nhật, Thủ tướng Takaichi Sanae cho biết: “Việc chiếu radar như vậy là hành vi nguy hiểm, vượt xa những hoạt động cần thiết để đảm bảo an toàn bay”.

“Điều này vô cùng đáng tiếc. Nhật Bản đã gửi công hàm phản đối mạnh mẽ tới phía Trung Quốc. Chúng tôi kiên quyết yêu cầu họ có biện pháp ngăn chặn tái diễn”. Bà Takaichi nhấn mạnh.

Bà cũng cho biết Nhật Bản sẽ “đáp trả bình tĩnh nhưng kiên định”, đồng thời tăng cường mọi biện pháp giám sát trên biển và trên không, theo dõi chặt chẽ các hoạt động của quân đội Trung Quốc.

Theo hãng tin Kyodo, đây là lần đầu tiên Bộ Quốc phòng Nhật Bản công bố thông tin về loại sự cố này. Bộ cho biết máy bay và phi công của lực lượng phòng vệ đều không bị thiệt hại.

Bộ Ngoại giao Nhật Bản thông báo Thứ trưởng Ngoại giao Funakoshi Takehiro đã triệu Đại sứ Trung Quốc Ngô Giang Hạo để phản đối mạnh mẽ “hành vi nguy hiểm” của Bắc Kinh.

Trong khi đó, người phát ngôn Hải quân Trung Quốc Wang Xuemeng lại đổ lỗi cho Nhật Bản, cáo buộc máy bay Nhật “nhiều lần tiếp cận, gây nhiễu” khu vực huấn luyện của hải quân Trung Quốc, “đe dọa nghiêm trọng an toàn bay”. Ông cũng cho rằng phía Nhật “thổi phồng” và “không phù hợp với thực tế”, đồng thời yêu cầu Tokyo ngừng “vu khống bôi nhọ”.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản công bố chi tiết 2 vụ J-15 chiếu radar

Theo thông cáo của Bộ trưởng Koizumi Shinjiro ngày thứ Bảy, đã xảy ra hai vụ máy bay Trung Quốc chiếu radar vào chiến đấu cơ Nhật.

• Vụ thứ nhất diễn ra lúc 16:32–16:35 tại vùng trời quốc tế phía đông nam Okinawa. Một chiếc J-15 cất cánh từ tàu sân bay Liêu Ninh đã nhiều lần chiếu radar vào một chiến đấu cơ F-15 của Nhật đang làm nhiệm vụ ngăn chặn xâm phạm không phận.

• Vụ thứ hai diễn ra lúc 18:37–19:08, cũng tại vùng trời quốc tế ở khu vực tương tự. Chiếc J-15 từ tàu Liêu Ninh tiếp tục chiếu radar vào chính chiếc F-15 đã gặp sự cố ở vụ đầu tiên.

Tờ báo quân sự Trung Quốc đưa ra ‘thông báo’ trước

Điều gây chú ý là đúng một ngày trước khi xảy ra vụ tiêm kích J-15 của Trung Quốc chiếu radar vào máy bay F-15 Nhật Bản, tờ Quân đội Giải phóng Nhân dân của ĐCSTQ đã đăng bài viết (ngày 5/12) giải thích chi tiết về hành vi “khóa mục tiêu bằng chiến đấu cơ”. Bài viết mô tả đây là quá trình hệ thống điều khiển hỏa lực của máy bay tiếp tục theo dõi thông số và chuyển động của đối phương, luôn trong trạng thái sẵn sàng cung cấp dữ liệu để phóng và dẫn đường vũ khí. Điều này đồng nghĩa phi công đã chuyển từ giai đoạn phát hiện sang chuẩn bị tấn công.

Bài báo nhấn mạnh rằng âm báo “bíp” liên tục trên buồng lái cho thấy máy bay đang bị radar khóa mục tiêu và phi công sẽ nhận được cảnh báo đe dọa chiến thuật rõ rệt. Dù việc khóa mục tiêu không đồng nghĩa chắc chắn khai hỏa, nhưng bên khóa mục tiêu nắm thế chủ động, còn bên bị khóa phải chuyển sang thế phòng thủ, bởi “chỉ ai khóa trước mới có thể tấn công trước”. Việc xảy ra sự cố chiếu radar vào máy bay Nhật chỉ một ngày sau bài viết khiến nhiều người cho rằng đây không phải trùng hợp.

Phân tích này của truyền thông quân đội Trung Quốc vô tình thừa nhận rằng trong cuộc chạm trán năm trước giữa máy bay Trung Quốc và Mỹ, phía Trung Quốc từng bị đưa vào thế bị động. Theo Newtalk (27/4/2024), sau chuyến thăm Trung Quốc của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken, CCTV đã công bố đoạn phim cho thấy hai máy bay J-11BSH của Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam đối đầu với bốn chiến đấu cơ F/A-18 Hornet của Mỹ trên Biển Đông. Trong tình huống này, một máy bay Trung Quốc từng bị radar điều khiển hỏa lực của Mỹ khóa mục tiêu, đồng nghĩa quân đội Mỹ đã hoàn tất các bước cuối cùng trước khi có thể khai hỏa.

Căng thẳng leo thang vì vấn đề Đài Loan

Quan hệ Trung – Nhật đã trở nên xấu đi sau phát biểu “Đài Loan có biến là Nhật Bản có biến” của Thủ tướng Takaichi. Trong buổi chất vấn tại Quốc hội ngày 7/11, bà nói rằng nếu xảy ra xung đột vũ trang tại eo biển Đài Loan, điều đó có thể bị xem là “mối đe dọa tồn tại đối với Nhật Bản”. Phát biểu này về mặt pháp lý mở đường cho Nhật Bản sử dụng quyền phòng vệ tập thể và can thiệp quân sự nếu chiến sự nổ ra — khiến Bắc Kinh phản ứng dữ dội, áp dụng một số biện pháp trả đũa kinh tế.

Bà Takaichi từ chối rút lại phát ngôn, và trong nước Nhật cũng không có nhiều dấu hiệu cho thấy họ muốn nhượng bộ Trung Quốc. Cựu Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Yasuhide Nakayama cho biết việc thẳng thắn nói về thực tế an ninh không phải là khiêu khích, mà là quyền của bất kỳ quốc gia có chủ quyền nào.