Dư Mậu Xuân: Sức mạnh quân sự Mỹ làm lung lay tuyên truyền vũ khí của ĐCSTQ

Nhà quan sát vấn đề Trung Quốc nổi tiếng Dư Mậu Xuân cho biết, quỹ đạo phát triển vũ khí của Trung Quốc tồn tại một quy luật: Mỗi khi Mỹ thể hiện sức mạnh quân sự áp đảo trong thực chiến, nội bộ quân đội và giới nghiên cứu quốc phòng cấp cao của Trung Quốc lại diễn ra một đợt thanh trừng, sau đó nước này lại bắt đầu tuyên truyền về bước nhảy vọt lớn về sức mạnh quân sự.

Ông Dư Mậu Xuân từng là chuyên gia phân tích hàng đầu về Trung Quốc tại Bộ Ngoại giao Mỹ trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump, hiện là Giám đốc Trung tâm Trung Quốc thuộc Viện nghiên cứu Hudson.

Ông viết trên tờ Washington Times rằng trong các hoạt động gần đây của quân đội Mỹ tại Venezuela và Iran, các hệ thống phòng không, radar và nền tảng tên lửa do Bắc Kinh cung cấp đã nhiều lần hoạt động bất thường khi đối mặt với năng lực tàng hình và tác chiến điện tử của Mỹ.

Trong một bài phát biểu công khai, Tổng thống Mỹ Trump đã đề cập đến chiến dịch bắt sống Tổng thống Venezuela Maduro. Ông nói rằng thiết bị gây nhiễu của Trung Quốc và Nga đều không có tác dụng, mọi người đều thắc mắc vì sao chúng không hiệu quả, một ngày nào đó sẽ biết lý do, nhưng thực tế là chúng đã không hoạt động.

Ông Dư Mậu Xuân cho rằng những thất bại này không chỉ làm suy giảm độ tin cậy của các trang bị quân sự cụ thể của Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) mà còn phơi bày khoảng cách lớn giữa tuyên truyền và năng lực thực tế.

Thay vì tự xem xét lại vấn đề, ĐCSTQ lại lựa chọn thanh trừng nội bộ và gây chấn động, tiến hành các đợt thanh lọc quy mô lớn trong giới lãnh đạo quân đội và hệ thống nghiên cứu quốc phòng.

Thanh trừng lớn trong nội bộ quân đội và nghiên cứu quốc phòng Trung Quốc

Kể từ sau hoạt động của Mỹ tại Venezuela vào đầu tháng Một, nhiều tướng lĩnh cấp cao của Trung Quốc đã “biến mất”, bao gồm cả những nhân vật cấp chỉ huy cao nhất. Trong kỳ “Lưỡng hội” (Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc và Hội nghị Hiệp thương chính trị nhân dân toàn quốc) đầu tháng Ba, trong số 26 thượng tướng chỉ có 6 người xuất hiện công khai, số còn lại vắng mặt. Trong 6 thành viên quân đội thuộc Quân ủy Trung ương, đã có 4 người bị thanh trừng trong vài tháng qua.

Đồng thời, làn sóng thanh trừng này cũng lan sang hệ thống nghiên cứu và công nghiệp cốt lõi của việc phát triển vũ khí.

Từ tháng Một đến nay, nhiều nhân vật chủ chốt trong các dự án quốc phòng trọng điểm của Trung Quốc như đóng tàu sân bay, thiết kế máy bay chiến đấu tiên tiến, hệ thống radar, tên lửa phòng không và vũ khí chiến lược đã lần lượt biến mất khỏi tầm nhìn công chúng hoặc bị loại bỏ.

Trong đó có ông Dương Vĩ – nhà thiết kế chính của các tiêm kích J-10 và J-20; chuyên gia radar và chống tàng hình hàng đầu Ngô Mạn Thanh; chuyên gia cao cấp trong lĩnh vực tên lửa phòng không Ngụy Nhất Dần; cùng nhân vật quan trọng trong thiết kế vũ khí hạt nhân là Triệu Hướng Canh. Những trường hợp tương tự còn có hàng chục người.

Ông Dư Mậu Xuân cho rằng việc “biến mất” đột ngột của những nhân vật này không phải là sự kiện riêng lẻ, mà là một cuộc tháo dỡ có hệ thống đối với tầng lớp lãnh đạo kỹ thuật trong quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc.

Ngoài ra, một số nhà khoa học hàng đầu trong các lĩnh vực nghiên cứu then chốt cũng liên tiếp qua đời một cách bất thường. Trong các lĩnh vực cốt lõi như vũ khí siêu vượt âm và khí động học tiên tiến, một số nhà khoa học đang ở độ tuổi làm việc sung sức đã đột ngột qua đời, bao gồm ông Phương Đại Ninh (68 tuổi) và bà Nghiêm Hồng (57 tuổi).

Nguyên nhân cái chết không được công bố, gây ra nhiều suy đoán từ bên ngoài, đồng thời làm nổi bật môi trường làm việc khép kín và áp lực cao trong hệ thống nghiên cứu quốc phòng của Trung Quốc.

• 4 viện sĩ công nghiệp quốc phòng Trung Quốc lần lượt qua đời trong 1 tuần

Thanh trừng nội bộ có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn

Ông Dư Mậu Xuân cho rằng các sự kiện này đều chỉ ra một vấn đề sâu xa hơn: “Hệ thống của Trung Quốc không cho phép công khai thừa nhận thất bại, vì vậy khi khuyết điểm bị phơi bày – đặc biệt dưới áp lực so sánh với sức mạnh quân sự Mỹ – phản ứng của họ không phải là cải cách thể chế mà là quy trách nhiệm cho cá nhân.”

Chu kỳ thay thế cải cách kỹ thuật bằng thanh trừng chính trị này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn.

“Việc loại bỏ các nhà lãnh đạo quân sự và nhà khoa học vũ khí giàu kinh nghiệm sẽ làm suy yếu nghiêm trọng khả năng tự học hỏi và cải tiến của hệ thống. Đồng thời, bầu không khí sợ hãi sẽ kìm hãm báo cáo trung thực và phân tích phản biện, đi kèm với sự phóng đại và kém hiệu quả, ngược lại sẽ củng cố phiên bản thất bại đó, khiến đổi mới trở nên nguy hiểm hơn, bởi nói thật còn rủi ro hơn mắc lỗi,” bài viết nêu.

Chiến thắng của Mỹ tạo tác động kép

Bài viết cho rằng về bản chất, các chiến thắng quân sự của Mỹ tạo ra tác động kép đối với phát triển vũ khí của Trung Quốc. Một mặt, chúng đóng vai trò chất xúc tác, buộc Trung Quốc đẩy nhanh hiện đại hóa và mở rộng năng lực; nhưng đồng thời, chúng cũng là phép thử áp lực, phơi bày điểm yếu cấu trúc của một hệ thống coi trọng kiểm soát hơn năng lực.

Mỗi chiến thắng của Mỹ không chỉ làm gia tăng khoảng cách công nghệ giữa hai nước, mà còn gây bất ổn nội bộ trong quân đội và hệ thống nghiên cứu của Trung Quốc.

“Cuối cùng hình thành một nghịch lý: Trung Quốc khao khát cạnh tranh với Mỹ, thúc đẩy theo đuổi các dự án quân sự ngày càng tham vọng; nhưng chính hệ thống huy động toàn lực và chuộng thành tích đó lại hạn chế khả năng thành công,” ông Dư Mậu Xuân nói. “Thiếu đánh giá minh bạch, đổi mới thực chất và khả năng thích ứng thể chế khiến tiến bộ luôn không đồng đều và mong manh.”

Nhìn từ lịch sử: Con đường tăng tốc bị động

Ông Dư Mậu Xuân cho biết từ lâu Trung Quốc coi Mỹ là đối thủ hàng đầu, quá trình hiện đại hóa quân sự của họ phần lớn là sự tăng tốc bị động sau những “cú sốc” từ chiến thắng của Mỹ, thay vì dựa trên đổi mới ổn định.

Bài viết nêu rằng Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991 đã khiến Bắc Kinh chấn động, nhận ra vai trò quyết định của việc tấn công chính xác, công nghệ tàng hình và tác chiến mạng.

Vụ Mỹ ném bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Nam Tư năm 1999 và sự kiện va chạm máy bay EP-3 năm 2001 trên Biển Đông càng làm nổi bật tính bị động và dễ tổn thương của sức mạnh quân sự Trung Quốc, thúc đẩy họ tăng đầu tư vào hàng không vũ trụ, không gian mạng và năng lực chống tiếp cận.

Bài viết cho rằng: “Mỗi sự kiện đều chứng minh một quy luật: Tiến bộ của Trung Quốc không xuất phát từ đổi mới nội tại liên tục mà là phản ứng bị động trước các chiến thắng quân sự của Mỹ.”

Nhìn lại các phản ứng của Trung Quốc, từ Chiến tranh Vùng Vịnh đến các xung đột gần đây liên quan Iran và Venezuela, mỗi khi Mỹ giành ưu thế áp đảo trên chiến trường, Trung Quốc lại tiến hành các đợt hiện đại hóa vội vã và thanh trừng chính trị.

“Mô hình này không chỉ phản ánh cạnh tranh chiến lược mà còn cho thấy những khiếm khuyết cấu trúc sâu xa trong hệ thống của ĐCSTQ,” ông viết.

Điểm yếu thể chế hạn chế phát triển

Ông Dư Mậu Xuân cho rằng các điểm yếu mang tính thể chế khiến nỗ lực phát triển quân sự của Trung Quốc bị hạn chế.

Ông nêu một số nguyên nhân: Thứ nhất, ĐCSTQ khó đạt được đổi mới thực chất, phụ thuộc nhiều vào sao chép ngược và tiếp thu công nghệ nước ngoài.

Thứ hai, ngay cả khi có bản thiết kế, họ vẫn khó tái tạo hoàn hảo về độ chính xác kỹ thuật và khoa học vật liệu để đạt hiệu suất ổn định.

Thứ ba, chiến lược kết hợp quân dân, vốn nhằm tăng tốc phát triển, lại dễ sinh ra tham nhũng và kém hiệu quả trong lĩnh vực quốc phòng, khiến chất lượng và độ tin cậy của vũ khí bị nghi ngờ.

Cuối cùng, hệ thống chính trị dựa trên tuyên truyền dễ dẫn đến phóng đại và tự lừa dối, che giấu khuyết điểm cho đến khi bị phơi bày trong thực chiến.

“Chừng nào tình trạng này còn tiếp diễn, mỗi lần Mỹ thể hiện ưu thế quân sự không chỉ tạo áp lực bên ngoài đối với Bắc Kinh. Đồng thời, nó còn gây bất ổn nội bộ, từ đó làm sâu sắc thêm khoảng cách mà họ đang cố gắng thu hẹp,” nhà quan sát này kết luận.

Theo Lâm Yến / Epoch Times

Xem thêm: