Blog: Làn sóng dự trữ lương thực ở 17 nước, vì sao danh sách không có ĐCSTQ?

Cuối tháng 10, tạp chí Newsweek cùng một số báo chính thống phương Tây đăng chuyên đề tổng hợp, đối chiếu các “hướng dẫn dự trữ khẩn cấp cho hộ gia đình” mà 17 nước lớn ở châu Âu và hơn 30 nước dân chủ trên thế giới áp dụng nhiều năm nay.

Hôm 22/10, Văn phòng Nội các Anh ra mắt trang web giáo dục phòng vệ dân sự “Be Ready” (Hãy sẵn sàng). Trang này nhắc lại khuyến nghị mỗi gia đình tự chuẩn bị túi đồ khẩn cấp dùng được 72 giờ (nước đóng chai, đồ hộp, radio quay tay) để ứng phó với bão cực đoan mùa đông hay sự cố mất điện khu vực.

Cuối tháng 10, Văn phòng Nội các Nhật Bản chuẩn bị cho việc chính thức ra mắt “Cơ quan Phòng chống Thiên tai” vào ngày 2/11. Bộ trưởng phụ trách phòng chống thiên tai như thường lệ nhắc người dân dự trữ nhu yếu phẩm cho 3 đến 7 ngày, đề phòng siêu động đất ở rãnh Nankai và nguy cơ tro núi lửa Phú Sĩ.

Quân đội Mỹ (DoD) đang triển khai dự án lưới điện siêu nhỏ cho các căn cứ, mang tên “Pháo đài nước Mỹ” (FORTRESS America). Dự án yêu cầu các căn cứ quân sự trọng yếu có thể tách khỏi lưới điện dân sự, tự vận hành 90 ngày để chống chịu tấn công mạng. Thế nhưng, một số kênh truyền thông cá nhân đã đánh tráo khái niệm, loan tin thành “toàn dân Mỹ được lệnh tích trữ lương thực 90 ngày”.

Anh, Pháp và Nhật Bản gần đây liên tiếp phát đi thông điệp phòng chống thiên tai, khiến truyền thông Canada và Bộ An toàn Công cộng Canada một lần nữa nhắc người dân chuẩn bị phòng thiên tai tại nhà. Chính phủ Canada vì thế nhắc lại khuyến nghị đã áp dụng nhiều năm: mỗi gia đình nên chuẩn bị đồ dùng khẩn cấp đủ duy trì sinh hoạt cơ bản ít nhất 72 giờ (3 ngày). Thông tin này gây bàn luận rộng rãi vào đầu tháng 11/2026.

Trên tấm bản đồ lan truyền trên mạng, các nước được đánh dấu “dự trữ lương thực khẩn cấp” với những mốc như 10 ngày ở Đức, 7 ngày ở các nước Bắc Âu, 72 giờ theo FEMA của Mỹ. Đó không phải mệnh lệnh đột xuất ban ra trong tháng 10/2026, mà là tuyến phòng vệ an ninh thường trực, từ lâu đã hòa vào đời sống hằng ngày của người dân các nước này.

Lấy Đức làm ví dụ. Ngay từ năm 2016, trong văn kiện “Khái niệm Phòng vệ Dân sự” (Konzept Zivile Verteidigung), Cơ quan Liên bang về Bảo vệ Dân sự và Cứu trợ Thảm họa (BBK) đã dùng lối tư duy lý tính hết sức chặt chẽ của người Đức để tính chính xác những gì mỗi người trưởng thành nên luôn có sẵn. Đó là 20 lít nước, khẩu phần năng lượng cao 2.200 kcal và đồ sơ cứu. Sau khi cuộc chiến toàn diện Nga-Ukraine nổ ra, bộ hướng dẫn này chỉ là được tuyên truyền và cập nhật thường xuyên hơn.

Năm 2018, nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Thụy Điển đã tái bản cuốn sổ tay phòng vệ dân sự nổi tiếng “Nếu khủng hoảng hoặc chiến tranh xảy đến” (Om krisen eller kriget kommer). Từ năm 2024 đến 2026, nước này phát phiên bản mới tới từng hộ gia đình, tuyên bố thẳng với người dân: “Nếu Thụy Điển bị nước khác tấn công, chúng ta sẽ không bao giờ đầu hàng. Mọi thông tin nói rằng phải ngừng kháng cự đều là sai sự thật”.

Còn ở Mỹ, danh mục đồ dùng khẩn cấp “Ready.gov” của Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA) đã được phổ biến tới các gia đình trên khắp nước Mỹ hơn 20 năm nay. Từ ứng phó bão cấp 5 ở bờ Đại Tây Dương, phòng siêu động đất ở đứt gãy San Andreas tại California, đến chống lốc xoáy và bão tuyết ở vùng Trung Tây, ba lô khẩn cấp 72 giờ từ lâu đã là vật dụng tiêu chuẩn trong tầng hầm hay cốp xe của các gia đình Mỹ.

Trước danh sách gồm 17 nước châu Âu và hơn 30 nước dân chủ lớn trên thế giới, nổi lên một câu hỏi đáng suy ngẫm nhất, cũng chạm đúng nhất vào bản chất địa chính trị: vì sao những nước chuyên chế có lãnh thổ rộng lớn nhất trên bản đồ là Trung Quốc, Triều Tiên và Nga đều vắng mặt?

Trên các trang bình luận của mạng Internet tiếng Hoa, những người hùa theo chủ nghĩa dân túy đưa ra một lời giải thích rẻ tiền: “Vì phương Tây có tật giật mình, sợ vỡ mật. Còn Trung Quốc, Nga, Triều Tiên có quân đội hùng mạnh, xã hội ổn định, hoàn toàn không cần như những kẻ yếu phương Tây, phải nhờ dân tích trữ lương thực để thêm can đảm”.

Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) có dám công khai ra thông báo “toàn dân dự trữ khẩu phần ăn 10 ngày” không?

Về bản chất, các nước trong danh sách của phương Tây đang “chủ động trao quyền” cho công dân. Còn chế độ toàn trị coi mọi động tĩnh tự chủ dù nhỏ nhất của người dân là ngòi nổ khiến chính quyền sụp đổ.

Trong xã hội dân chủ, chính phủ thành thật với công chúng. Một khi xảy ra thiên tai đặc biệt lớn, lưới điện xuyên quốc gia sụp đổ hay tin tặc thù địch cắt cáp quang liên lạc, lực lượng cứu hộ của bộ máy nhà nước hiện đại chắc chắn sẽ bị chia cắt, cô lập trong 48 đến 72 giờ đầu. Nguồn lực y tế và cứu hỏa phải ưu tiên cho hồi sức tích cực và các cơ sở hạ tầng then chốt. Vì vậy, chính phủ nói thẳng với người dân: “Xin hãy tự mình cầm cự qua 3 ngày đầu. Đây không phải là chính phủ đùn đẩy trách nhiệm, mà là sự phối hợp chống chịu của xã hội hiện đại”. Đó là một “khế ước công dân” dựa trên quyền được biết và lý trí của người trưởng thành.

Nhưng trên mảnh đất do ĐCSTQ cai trị, logic này hoàn toàn không dung hợp được, thậm chí còn chí mạng. ĐCSTQ không dám làm như BBK của Đức hay Văn phòng Nội các Anh, ban hành một công văn chính thức tới hàng trăm triệu người Trung Quốc, công khai kêu gọi: “Đề nghị đông đảo cư dân dự trữ nước uống và đồ hộp khẩn cấp tại nhà, đủ dùng trong 10 ngày”.

Câu trả lời là: không phải không dám, mà là không muốn làm việc này.

Đây chính là tử huyệt của chế độ toàn trị. Tính chính danh của sự cai trị ấy hoàn toàn dựa vào hình ảnh mà chính quyền dày công duy trì: “Đảng là lãnh đạo duy nhất, mọi sự đều bình an, có chuyện gì thì đều là tin đồn”.

Hiện thực còn tàn nhẫn hơn là cuộc “đại phong tỏa” ở Thượng Hải mùa xuân năm 2022. Dưới “bức màn sắt” của chính sách “Zero COVID động” kéo dài 3 tháng, tại trung tâm tài chính quốc tế được cho là có GDP bình quân đầu người thuộc hàng đầu, vô số gia đình dù có rất nhiều tiền trong tài khoản ngân hàng vẫn chỉ biết gõ chậu sắt, khóc lóc kêu cứu giữa đêm. Họ mỏi mắt chờ ủy ban khu phố phát cho vài cây cải thảo dập nát. Chế độ toàn trị xưa nay không cho phép người dân có khả năng tự cứu mình, độc lập với hệ thống.

Trước các thảm họa trong năm nay cũng vậy, ĐCSTQ hoàn toàn không làm gì: không có thêm lực lượng cứu hộ, người dân gặp nạn chỉ biết chờ chết. Đó là số phận của “rau hẹ” ở “nước ĐCSTQ”.

Người dân Anh, Mỹ, Đức, Nhật ở bên kia đại dương làm theo danh mục của chính phủ, bình tĩnh kiểm đếm đèn pin, viên lọc nước và hộp sơ cứu, với tâm thế ung dung của người công dân sẵn sàng ứng phó biến cố bất ngờ. Còn những người dân thường bên trong “bức tường” lại sống giữa trò hề “trả rừng làm ruộng” phá hủy vườn cây, ao cá, giữa tiếng thở dài vì giá phân bón, thuốc trừ sâu tăng vọt, và dưới bóng đen của tình trạng an toàn thực phẩm bị buông lỏng không còn giới hạn. Họ thậm chí không dám chắc bữa ăn tiếp theo của mình có phải dùng dầu ăn bị chở chung bồn với dầu chế từ than đá hay không.