Học thuyết Monroe mà ông Trump viện dẫn liên quan đến vụ bắt ông Maduro là gì?

Monroe Doctrine là học thuyết năm 1823 tuyên bố châu Mỹ không chấp nhận sự can thiệp của các cường quốc bên ngoài, đặc biệt từ châu Âu, đổi lại Mỹ không can dự vào châu Âu. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump viện dẫn học thuyết này khi nói về Venezuela, cho rằng Mỹ có quyền bảo vệ lợi ích và an ninh ở Tây bán cầu trước ảnh hưởng của các đối thủ. Cách diễn giải này gây tranh cãi vì nhiều chuyên gia cho rằng nó mở rộng quá mức Học thuyết Monroe và xâm phạm chủ quyền quốc gia.

Học thuyết Monroe (Monroe Doctrine) là một chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ được Tổng thống James Monroe tuyên bố năm 1823, với hai điểm chính:

• Chống bất kỳ sự can thiệp, tái xâm lược hay thuộc địa hóa mới nào của các nước châu Âu vào các nước châu Mỹ.
• Đổi lại, Mỹ hứa không can thiệp vào các công việc nội bộ hay chiến tranh ở châu Âu.

Ý tưởng cốt lõi của học thuyết này là: châu Mỹ là “vùng ảnh hưởng” của chính Mỹ.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trích dẫn học thuyết Monroe Doctrine trong bối cảnh gì?

Trong cuộc tấn công quân sự và bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đầu năm 2026,
Tổng thống Donald Trump đã viện dẫn lại học thuyết Monroe Doctrine để biện minh rằng Mỹ đang hành động để bảo vệ “an ninh và ảnh hưởng ở Tây bán cầu”.

Vị Tổng tư lệnh Hoa Kỳ gọi cách diễn giải của mình là “Don-roe Doctrine” — ghép tên mình vào Monroe.

“Học thuyết Monroe là một [chính sách đối ngoại] rất lớn, nhưng chúng tôi đã vượt xa nó rất nhiều, thật sự là rất nhiều. Giờ người ta gọi nó là ‘học thuyết Donroe’. Thế thượng phong của nước Mỹ tại Tây Bán Cầu sẽ không bao giờ còn bị đặt dấu hỏi nữa,” ông Trump phát biểu.

Ông Trump còn tuyên bố rằng Mỹ sẽ “quản lý” Venezuela tạm thời (Mỹ duy trì phong toả dầu, không cai quản đời sống hằng ngày tại Venezuela) cho tới khi có một sự chuyển tiếp ổn định, và lý giải đây là cách bảo vệ lợi ích năng lượng cũng như an ninh khu vực.

Lịch sử thực thi Học thuyết Monroe qua các thời kỳ

Từ thế kỷ 19 đến nay, Học thuyết Doctrine đã được nới rộng giải thích và biến tấu nhiều lần:

Roosevelt Corollary (1904): bổ sung quyền can thiệp vào các nước Mỹ Latinh để “giữ ổn định”, được dùng như lý do cho nhiều can thiệp sau đó.

Chiến tranh lạnh (1960s–80s): Học thuyết được dùng để chống sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản, ví dụ trong khủng hoảng tên lửa Cuba.

Những năm gần đây, các chính quyền khác cũng thỉnh thoảng nhắc tới nó khi lên tiếng về sự ảnh hưởng của Nga, Trung Quốc, Iran ở Mỹ Latinh.

Cách chính quyền Trump thứ hai sử dụng học thuyết này trong thực tế (vụ Venezuela)

Mỹ cần bảo vệ an ninh nội địa cùng giải quyết dứt điểm vấn nạn khủng bố ma tuý khiến hàng trăm ngàn người dân Hoa Kỳ thiệt mạng mỗi năm.

Theo cáo trạng, chính phủ Mỹ đã đưa ra 4 cáo buộc trọng tội đối với ông Maduro và gia đình, bao gồm:

• Âm mưu khủng bố ma túy
• Âm mưu đưa cocaine vào Hoa Kỳ
• Tàng trữ vũ khí và thiết bị hủy diệt
• Âm mưu tàng trữ vũ khí và thiết bị hủy diệt

Mỹ cần bảo vệ “ổn định và năng lượng” ở vùng Tây bán cầu.

Mỹ cần duy trì ảnh hưởng chính trị chiến lược tại sân sau biên giới phía Nam của Hoa Kỳ, chống lại những “đe doạ an ninh Mỹ” từ những quốc gia ngoại bang.

Hậu quả về kinh tế và dầu khí

Tin tức bắt giữ ông Maduro đã khiến các chỉ số thị trường như Dow Jones tăng mạnh, do kỳ vọng Mỹ có thể kiểm soát các nguồn dầu khí khổng lồ của Venezuela.

Ông Trump tuyên bố muốn mời các công ty năng lượng Mỹ vào khai thác và phục hồi ngành dầu khí Venezuela – điều này cũng gây tranh cãi vì liên quan lợi ích kinh tế hơn là chỉ mục tiêu an ninh.

Thiên Vân, theo Al Jazeera, Associated Press (AP), The Guardian, Financial Times