Huawei chiêu mộ nhân tài Đức, dấy lên lo ngại đánh cắp công nghệ

Tháng trước, ông Martin Schell, Giám đốc Viện Heinrich Hertz (HHI) thuộc Fraunhofer của Đức, thông báo trên LinkedIn về việc từ chức giám đốc HHI và sẽ đảm nhiệm vị trí Giám đốc nghiên cứu và phát triển tại trung tâm nghiên cứu Huawei ở Praha, Anh, từ tháng Ba. Thông tin này đã làm dấy lên lo ngại từ một số chính trị gia Đức.

HHI là viện trực thuộc Fraunhofer – tổ chức nghiên cứu hàng đầu của Đức, đồng thời là trung tâm đổi mới quan trọng của châu Âu và một trong những đơn vị dẫn đầu thế giới trong phát triển thiết bị quang tử và mạch tích hợp quang tử.

Quang tử học sử dụng ánh sáng thay cho dòng điện, với phạm vi ứng dụng bao gồm điện tử tiêu dùng, chẩn đoán hình ảnh y khoa, mạng internet cáp quang tốc độ cao và laser. Ông Schell từng là giáo sư tại Đại học Kỹ thuật Berlin (TUB), phụ trách lĩnh vực quang học và tích hợp quang điện tử.

Theo Nikkei Asia, mặc dù Huawei đang bị giám sát nghiêm ngặt tại nhiều quốc gia do lo ngại về hoạt động gián điệp và phá hoại, Fraunhofer vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Huawei, và tham gia triển lãm công nghệ Huawei Connect 2025, tổ chức tại Thượng Hải vào tháng Chín, nơi trưng bày phòng thí nghiệm thử nghiệm mạng cáp quang thế hệ tiếp theo F5G OpenLab.

Cơ quan Bảo vệ Hiến pháp Liên bang Đức (BfV) nói với Nikkei rằng Huawei đã và đang tích cực chiêu mộ nhân tài hàng đầu của Đức, thông qua các công ty săn đầu người, tổ chức trung gian và đại diện nhân sự, sử dụng các biện pháp quyết liệt cùng mức đãi ngộ hậu hĩnh để thu hút nhân tài.

Trường hợp của HHI cho thấy, trọng tâm của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) là thu hút các nhà khoa học Đức và phương Tây, những người hoặc bị hấp dẫn bởi quan hệ hợp tác lâu dài, hoặc bởi mức lương cao.

Ngày 19/3, chính phủ Đức đã công bố “Chiến lược An ninh Kinh tế Quốc gia” mới, trong đó một trong ba mục tiêu chính là tăng cường khả năng chống chịu của doanh nghiệp và giới học thuật, nhưng chưa đưa ra kế hoạch hành động cụ thể.

Do HHI không liên quan đến các dự án bí mật quân sự, nên nhân viên khi chuyển việc không cần trải qua kiểm tra an ninh nghiêm ngặt hơn, cũng không phải chờ thời gian thông báo dài hơn.

Một số chính trị gia đã viện dẫn trường hợp của ông Schell để kêu gọi chính phủ tăng cường giám sát, nhằm ngăn chặn các doanh nghiệp Trung Quốc chiêu mộ các nhà khoa học hàng đầu của Đức. Nghị sĩ đảng CDU cầm quyền, kiêm cựu sĩ quan cấp cao Roderich Kiesewetter, cho rằng thông qua các hoạt động này, phía Trung Quốc có thể đánh cắp thông tin hoặc xác định các lỗ hổng trong hệ thống của Đức.

Ông Kiesewetter cảnh báo: “Chúng ta đều biết Trung Quốc (ĐCSTQ) có toan tính dài hạn, cài cắm các nhân sự vào hệ thống của Đức, để sau này lợi dụng chúng chống lại Đức. Nếu ĐCSTQ phá hoại mạng lưới của Đức, hậu quả sẽ không thể tưởng tượng nổi, đặc biệt là mạng 5G – vốn là hệ thần kinh trung tâm của nền kinh tế.”

Nghị sĩ Đảng Xanh, Chủ tịch Ủy ban Giám sát Quốc hội, ông Konstantin von Notz, cũng cho biết, vụ việc này một lần nữa cho thấy rõ Đức cần một chính sách liên tục nhằm ngăn chặn các quốc gia chuyên chế chiêu mộ những quan chức cấp cao có thể tiếp cận thông tin mật.

Ở góc nhìn khác, một số người trong giới học thuật Đức cho rằng việc chảy máu chất xám là do hệ thống học thuật trong nước thiếu cơ hội thăng tiến nghề nghiệp.

Nhà nghiên cứu Hannes Gohli tại Đại học Würzburg chỉ ra rằng, theo “Luật hợp đồng có thời hạn trong học thuật” của Đức, nếu các nhà nghiên cứu không tìm được vị trí lâu dài trong vòng 6 năm sau khi nhận bằng tiến sĩ sẽ bị loại khỏi hệ thống giáo dục đại học, gây ra áp lực không cần thiết.

Một bài viết dài được tuần báo tin tức The Economist của Anh đăng tải ngày 13/6/2024 cho biết, từ năm 2012 Mỹ đã đưa Huawei vào danh sách đen với lý do ĐCSTQ có thể sử dụng Huawei để tham gia vào các hoạt động gián điệp; đến 2020 đa số công ty Mỹ phải ngừng quan hệ với Huawei, không được bán chip hay thiết bị khác sử dụng công nghệ của Mỹ cho Huawei. Mỹ cũng đã thuyết phục các đồng minh không sử dụng thiết bị Huawei trong mạng di động của họ.

Chuyên gia Tạ Điền (Xie Tian) về các vấn đề kinh tế Trung Quốc và là giảng sư tại Trường Kinh doanh Aiken của Đại học Nam Carolina, nói với VOA: “Nhưng Huawei sẽ không chết vì được ĐCSTQ và quân đội Trung Quốc hỗ trợ”.

Ông cho rằng nếu không có lệnh trừng phạt của Mỹ, Huawei có thể đã vươn lên vị trí hàng đầu thế giới. Dù chịu tổn thất nặng nề, tập đoàn này khó bị loại bỏ hoàn toàn do nhận được sự hậu thuẫn từ ĐCSTQ và quân đội Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực liên lạc quân sự.