Mỹ-Iran chưa đạt đồng thuận? Mỹ tiếp tục kêu gọi công dân “rời khỏi Iran ngay”

Hôm 6/2/2026, Mỹ và Iran đã tiến hành một cuộc hội đàm gián tiếp tại thủ đô Muscat của Oman, sự kiện này đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng quốc tế. Đây là cuộc tiếp xúc chính thức đầu tiên giữa hai bên kể từ sau cuộc tấn công bằng không quân quy mô lớn của Mỹ và Israel vào Iran từ tháng Sáu năm ngoái. Cuộc hội đàm này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ Mỹ-Iran, nhưng cũng đồng thời phơi bày những bất đồng sâu sắc giữa hai bên trong các vấn đề cốt lõi.

Hội đàm Mỹ-Iran: Ông Trump yêu cầu Iran phải phi hạt nhân hóa

Từ trước cuộc hội đàm, phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định rằng trọng tâm của các cuộc đàm phán sẽ là tiến trình ngoại giao, với mục tiêu là đạt được Iran “không có khả năng hạt nhân” – một lập trường mà Tổng thống Trump đã nhiều lần nhấn mạnh. Bà Karoline Leavitt tiết lộ rằng ông Trump “muốn xem liệu có thể đạt được thỏa thuận hay không”, nhưng đồng thời cảnh báo Iran rằng Mỹ có “nhiều phương án hành động khác” ngoài ngoại giao, mặc dù “ngoại giao luôn là lựa chọn ưu tiên”.

Do thiếu sự tin tưởng lẫn nhau trong mối quan hệ Mỹ-Iran suốt nhiều năm qua, cuộc hội đàm này được tiến hành hết sức thận trọng dưới hình thức gián tiếp. Đoàn đại biểu Iran do Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu, trong khi Mỹ cử đặc phái viên Trung Đông, Steve Wittkoff, cùng con rể của Tổng thống Trump, Jared Kushner tham dự. Điểm đáng chú ý nhất là Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) – Đô đốc Brad Cooper cũng tham gia vào phái đoàn. Việc vị chỉ huy quân sự cấp cao nhất của Mỹ tại khu vực Trung Đông tham gia đã tạo nên sự tương phản rõ rệt so với các cuộc gặp Mỹ-Iran trước đây, đồng thời gửi đi một tín hiệu răn đe quân sự mạnh mẽ tới bên ngoài.

Quy trình hội đàm được thiết kế thể hiện sự tinh tế và chu đáo trong ngoại giao: Đoàn đại biểu Iran trước tiên tiến hành hội đàm với nước chủ nhà – Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi, trình bày chi tiết lập trường và yêu cầu của phía Iran về vấn đề hạt nhân, việc dỡ bỏ cấm vận cũng như các mối quan ngại an ninh. Chỉ vài phút sau khi cuộc hội đàm kết thúc, đoàn đại biểu Mỹ mới gặp gỡ ông Busaidi, thông qua kênh trung gian là Oman để trao đổi quan điểm. Mô hình “ngoại giao con thoi” này tạo ra không gian để hai bên có thể giao tiếp mà không phải đối mặt trực tiếp.

Sau khi cuộc hội đàm kết thúc, Ngoại trưởng Iran Araghchi đã phát biểu với báo chí rằng không khí đàm phán “rất tích cực”. Hai bên Mỹ và Iran đã đồng ý tiếp tục các cuộc đàm phán, và sẽ thống nhất hình thức cũng như thời gian cho các vòng đàm phán tiếp theo vào thời điểm sau. Ông nhấn mạnh đây là “một khởi đầu tốt”, trong cuộc hội đàm hai bên đã trao đổi lập trường của nhau và chia sẻ quan điểm riêng, nhưng cuộc đối thoại lần này chỉ tập trung vào vấn đề hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên, đằng sau những lời lẽ ngoại giao bề mặt, khoảng cách giữa lập trường cơ bản của hai bên vẫn còn rất lớn. Phía Mỹ yêu cầu Iran phải hoàn toàn từ bỏ toàn bộ lượng uranium đã làm giàu, hạn chế chương trình tên lửa đạn đạo, đồng thời chấm dứt việc cung cấp tài chính và vũ khí cho các nhóm vũ trang ở khu vực Trung Đông. Mục tiêu “khả năng hạt nhân bằng không” mà chính quyền Trump kiên quyết theo đuổi thực chất đòi hỏi Iran phải từ bỏ hoàn toàn việc phát triển công nghệ hạt nhân – điều này còn nghiêm ngặt hơn rất nhiều so với các yêu cầu trong Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 (JCPOA).

Phía Iran kiên quyết bác bỏ những yêu cầu này. Theo hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin, trong cuộc hội đàm, phía Iran đã khẳng định rõ ràng rằng “tuyệt đối không chấp nhận bất kỳ điều kiện nào cấm làm giàu uranium”.

Mỹ kêu gọi công dân Mỹ “rời Iran ngay lập tức” ngay trước thềm cuộc đàm phán Mỹ-Iran

Khi các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra, căng thẳng về quân sự lại càng gia tăng. Vào ngày hội đàm diễn ra, Bộ Ngoại giao Mỹ đã phát đi một cảnh báo an ninh qua Đại sứ quán ảo tại Iran, kêu gọi công dân Mỹ “ngay lập tức rời Iran”. Đây là lần thứ hai trong thời gian ngắn Mỹ phát đi cảnh báo tương tự, lần trước vào ngày 12/1.

Cảnh báo cụ thể và khẩn cấp yêu cầu công dân Mỹ tại Iran lập kế hoạch rời đi mà không phụ thuộc vào sự trợ giúp của Chính phủ Mỹ, vì các chuyến bay có thể bị hủy hoặc gián đoạn mà không có cảnh báo trước. Đối với những công dân không thể rời đi, cảnh báo yêu cầu họ tìm nơi trú ẩn trong nhà hoặc các tòa nhà an toàn, tích trữ đủ thực phẩm, nước uống, thuốc men và các nhu yếu phẩm cần thiết, đồng thời theo dõi sát các diễn biến quan trọng qua các phương tiện truyền thông địa phương.

Tổng thống Trump trước đó đã công khai đe dọa rằng nếu Iran không chấp nhận yêu cầu của Mỹ, Mỹ sẽ tiến hành tấn công quân sự. Phía Iran cũng đáp trả mạnh mẽ, tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc tấn công đáp trả vào các mục tiêu quân sự của Mỹ tại Trung Đông và Israel. Những lời đe dọa qua lại này khiến căng thẳng khu vực càng thêm gay gắt.

Các nỗ lực hòa giải từ các quốc gia Trung Đông

Trước nguy cơ tình hình có thể leo thang thành xung đột quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông và Hồi giáo đã tích cực tham gia vào vai trò hòa giải. Theo một báo cáo của tờ The Times of Israel dẫn lời 2 nhà ngoại giao Trung Đông, 6 quốc gia, bao gồm Ả Rập Xê Út, Qatar, Ai Cập, Oman, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Pakistan, đang nỗ lực thuyết phục Mỹ và Iran ký kết một hiệp ước không xâm lược.

Những quốc gia trong khu vực này hiểu rõ rằng xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran sẽ gây ra hậu quả thảm khốc đối với toàn bộ khu vực Trung Đông, do đó họ đang nỗ lực thúc đẩy giải pháp ngoại giao. Bộ Ngoại giao Oman đã phát biểu sau cuộc hội đàm, nhấn mạnh rằng mục tiêu của cuộc đàm phán lần này là “tạo ra các điều kiện thích hợp để khôi phục các cuộc đàm phán về ngoại giao và kỹ thuật giữa Mỹ và Iran”, cho thấy hiện tại vẫn đang ở giai đoạn tái thiết lại các kênh giao tiếp cơ bản.

Chủ tịch Rapidan Energy Group, ông McNally, tỏ ra rất bi quan về triển vọng của các cuộc đàm phán Mỹ-Iran. Ông chỉ ra rằng giữa Mỹ và Iran đang tồn tại tình trạng “không có lòng tin”, và cả hai bên đều “không nhượng bộ” trong các yêu cầu cốt lõi của mình, vì vậy khả năng đạt được một thỏa thuận hay giảm bớt căng thẳng thực sự là “rất nhỏ”.

Cuộc hội đàm Mỹ-Iran tại Oman lần này vừa là một tia hy vọng cho việc khôi phục đối thoại, cũng có thể là nỗ lực ngoại giao cuối cùng trước khi xảy ra xung đột. Chính quyền Trump đang cố gắng áp dụng chiến lược “cà rốt và cây gậy” để buộc Iran phải khuất phục, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên ngoại giao và thể hiện sức mạnh răn đe quân sự. Trong khi đó, Iran cố gắng giữ vững lợi ích cốt lõi của mình, đồng thời tìm kiếm không gian để đàm phán về việc dỡ bỏ cấm vận thông qua các kênh ngoại giao.

Sự tham gia của Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ, cảnh báo về việc sơ tán công dân, cũng như sự khác biệt cơ bản giữa hai bên về các vấn đề cốt lõi, đều cho thấy không gian dung sai trong cuộc đàm phán này là cực kỳ hạn chế. Trong bối cảnh thiếu lòng tin và áp lực chính trị trong nước đều gia tăng, việc liệu Mỹ và Iran có thể biến cuộc đàm phán tại Oman thành bước đầu tiên dẫn đến một thỏa thuận mới, thay vì một bước tiến tới một vòng xung đột mới, vẫn cần phải chờ đợi các cuộc đàm phán và hành động thực tế của cả hai bên.

Những tuần tới sẽ là giai đoạn quyết định. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi chặt chẽ cuộc đối đầu quan trọng này, có thể quyết định ổn định khu vực và an ninh toàn cầu, liệu cuộc khủng hoảng này sẽ kết thúc bằng một đột phá ngoại giao, hay sẽ dẫn đến một cuộc đối đầu quân sự.