Nhà Trắng: Trung Quốc đứng sau “đại gian lận chuyển tải hàng hóa” gây thiệt hại hàng tỷ USD

Nhà Trắng ngày 13/8 công bố một báo cáo, trong đó nêu chi tiết cái gọi là “gian lận chuyển tải hàng hóa” liên quan đến Trung Quốc cộng sản và hơn 40 quốc gia.

Báo cáo mô tả cách hàng hóa được vận chuyển bất hợp pháp qua các nước thứ ba nhằm che giấu nguồn gốc Trung Quốc trước khi được đưa vào Mỹ.

Báo cáo có tên “Đại gian lận chuyển tải hàng hóa” (The Great Transshipment Scam), ước tính giá trị hàng hóa được chuyển tải bất hợp pháp mỗi năm vào khoảng 40 tỷ đến 303 tỷ USD, tùy theo phương pháp và định nghĩa được các cơ quan chính phủ và nguồn tư nhân sử dụng.

“Trong nhiều năm, đại gian lận chuyển tải hàng hóa đã giúp Trung Quốc cộng sản ‘tẩy’ hàng xuất khẩu sang hơn 40 quốc gia, lấy đi hàng chục tỷ USD khỏi ngân khố của chúng ta và cướp đi tiền lương của người lao động Mỹ,” ông Peter Navarro, trợ lý của Tổng thống Donald Trump kiêm cố vấn cấp cao về thương mại và sản xuất, nói trong cuộc điện đàm với các phóng viên.

“Báo cáo này đã lột bỏ chiếc mặt nạ đó.”

Báo cáo cho biết Trung Quốc có hệ thống né tránh thuế quan và các biện pháp thương mại khác của Mỹ bằng cách vận chuyển hàng hóa qua các nước thứ ba, sử dụng các phương thức như “thay nhãn, đóng gói lại, thay hóa đơn, gia công ở mức độ nhỏ, khai báo sai quốc gia xuất xứ hoặc các hành động khác”.

Mất hàng trăm ngàn việc làm của người Mỹ

Theo báo cáo, hoạt động chuyển tải hàng hóa này đã dẫn đến 450.000 việc làm tại Mỹ bị mất, khiến GDP hằng năm giảm từ 113 tỷ đến 150 tỷ USD, đồng thời làm thất thu từ 19 tỷ đến 26 tỷ USD tiền thuế liên bang.

Theo ông Navarro, các linh kiện của Trung Quốc được vận chuyển tới những quốc gia như Việt Nam, sau đó được lắp ráp thành một sản phẩm, chẳng hạn như ghế tựa, rồi khi xuất khẩu sang Mỹ lại bị khai báo gian dối là sản phẩm sản xuất tại Việt Nam.

Điều này cho phép các nhà nhập khẩu tránh mức thuế cao hơn áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc.

Ông Navarro mô tả hành vi này là hình thức buôn lậu thời hiện đại và cho rằng nó phổ biến hơn nhiều so với những gì nhiều người vẫn nghĩ, với hơn 40 quốc gia liên quan.

“Đây thực sự là một bài học điển hình về kinh tế học,” ông Navarro nói.

Báo cáo cũng nhấn mạnh sáng kiến của chính quyền Trump nhằm triển khai một hệ thống “biên giới trinh sát” (detective border) ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), giúp Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) xác định hiệu quả hơn các sản phẩm được chuyển tải bất hợp pháp.

Hồi tháng 6, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh nhằm ngăn chặn hoạt động chuyển tải hàng hóa bằng cách tăng cường thực thi các quy định hải quan và cải thiện tính minh bạch trong thương mại.

Ông Navarro cho biết chính quyền đang phối hợp với CBP để cải thiện hệ thống AI mới và đặt mục tiêu triển khai trên quy mô đầy đủ vào cuối năm 2026.

“Tổng thống Trump đang kết hợp chính sách thương mại mạnh mẽ với hoạt động thực thi mạnh mẽ để bảo đảm hàng hóa nhập vào Mỹ phải nộp đầy đủ các khoản thuế mà chúng phải chịu,” Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói trong một tuyên bố.

Ủy viên CBP Rodney Scott đánh giá cao sáng kiến AI mới.

“CBP đang thực hiện những khoản đầu tư mang tính thế hệ và cải tiến quy trình để mạnh tay trấn áp hành vi bất hợp pháp này,” ông nói trong một tuyên bố.

Theo ông Navarro, với sáng kiến mới này, nếu phát hiện một nhà xuất khẩu thực hiện chuyển tải bất hợp pháp, chính phủ Mỹ có thể rà soát các lô hàng trong cả năm trước đó và truy thu thuế đối với tất cả các lô hàng, thay vì chỉ xử lý một lô hàng.

Trong 12 tháng qua, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã ký một số thỏa thuận hoặc khuôn khổ thương mại song phương có các điều khoản nhằm chống chuyển tải hàng hóa bằng cách áp mức thuế cao đối với những sản phẩm này.

Ông Navarro cho biết các quốc gia giúp hàng hóa Trung Quốc né thuế quan của Mỹ sẽ phải đối mặt với các hình phạt nghiêm khắc.

Ông lưu ý rằng chiến lược của chính quyền là nhắm vào những bên tiếp tay, thay vì trực tiếp tìm cách thay đổi hành vi của Trung Quốc.

40 quốc gia được chia thành 3 nhóm

Báo cáo chia 40 quốc gia này thành 3 nhóm.

Nhóm 1 gồm các đối tác thương mại lớn, là những nước xuất khẩu quan trọng sang Mỹ và xử lý lượng lớn hàng hóa có liên quan đến Trung Quốc. Nhóm này gồm Canada, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ, Israel, Nhật Bản, Mexico, Hàn Quốc và Đài Loan.

Nhóm 2 gồm các quốc gia có lượng hàng hóa chuyển tải bất hợp pháp đáng kể và hội nhập sâu hơn vào các chuỗi cung ứng liên quan đến Trung Quốc. Nhóm này gồm Brazil, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam.

Nhóm 3 gồm các nền kinh tế nhỏ hơn, có khối lượng chuyển tải bất hợp pháp xét về giá trị tuyệt đối thấp hơn, chẳng hạn như Argentina, Bangladesh và Sri Lanka.