Nhật Bản nghiên cứu tên lửa đẩy cỡ nhỏ, đề phòng “vệ tinh sát thủ”

Bộ Quốc phòng Nhật Bản mời các doanh nghiệp tư nhân đề xuất phương án nghiên cứu tên lửa đẩy cỡ nhỏ, nhằm nhanh chóng phóng vệ tinh thay thế trong trường hợp vệ tinh của nước này bị “vệ tinh sát thủ” Trung Quốc hoặc Nga tấn công hay gặp sự cố.

Chính phủ Nhật Bản đã phân bổ khoảng 70 triệu yen (khoảng 444.000 USD) trong ngân sách tài khóa 2026 cho kế hoạch nghiên cứu này, nhằm nâng cao năng lực vận chuyển vào vũ trụ, hãng tin Kyodo của Nhật Bản đưa tin.

Bộ Quốc phòng cho biết sẽ lựa chọn phương án sau khi cân nhắc chi phí phát triển, phương thức chế tạo tên lửa, thời gian thực hiện và các yếu tố khác. Cơ quan này dự kiến lựa chọn được nhà thầu trước tháng 2 năm sau.

Cơ quan này cũng dự định sử dụng máy in 3D và các công cụ khác để nâng cao hiệu quả chế tạo linh kiện tên lửa. Bộ cũng đang nghiên cứu khả năng phóng tên lửa từ đất liền, trên biển hoặc trên không.

“Về mặt an ninh, khôi phục nhanh chức năng của vệ tinh là điều cực kỳ quan trọng, nhất là trong tình huống khẩn cấp,” Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro nói tại một cuộc họp báo hồi tháng 10. Ông cũng nhấn mạnh Nhật Bản cần có khả năng tiếp cận không gian một cách nhanh chóng.

Theo Chính phủ Nhật Bản, hiện khoảng một nửa số lần phóng vệ tinh của nước này phải dựa vào tên lửa nước ngoài.

Vệ tinh đã trở thành công cụ không thể thiếu đối với hoạt động liên lạc và định vị chính xác trên mặt đất. Bộ Quốc phòng Nhật Bản hy vọng sáng kiến này sẽ thúc đẩy đổi mới công nghệ ở khu vực tư nhân và giúp ngành công nghiệp vũ trụ phát triển. Chính phủ của Thủ tướng Takaichi Sanae coi ngành này là lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng.

“Lĩnh vực vận tải vũ trụ đang bước vào thời kỳ thay đổi lớn. Tôi hy vọng Nhật Bản có thể xây dựng một hệ thống mới đủ sức cạnh tranh trên toàn cầu,” ông Koizumi nói.

Nhật Bản đang vận hành một chùm vệ tinh cỡ nhỏ để theo dõi nhiều loại mục tiêu. Các chuyên gia cảnh báo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) và Nga đang phát triển “vệ tinh sát thủ”, loại vệ tinh có thể tấn công và làm tê liệt vệ tinh của nước khác.

Ngoài việc tăng tốc phát triển tên lửa đẩy cỡ nhỏ, Chính phủ Nhật Bản cũng đang tìm cách tăng cường phòng thủ trên vũ trụ. Hồi tháng 9, nhật báo Yomiuri Shimbun dẫn các nguồn thạo tin cho biết Bộ Quốc phòng đã bắt đầu thảo luận về kế hoạch triển khai 6 “vệ tinh vệ sĩ” trước tài khóa 2035, nhằm bảo vệ vệ tinh Nhật Bản trước các đòn tấn công của “vệ tinh sát thủ” nước khác.

Theo các nguồn này, Bộ Quốc phòng định đưa nội dung về việc triển khai các vệ tinh trên vào 3 văn kiện an ninh then chốt. Việc sửa đổi các văn kiện này dự kiến hoàn tất trước cuối năm nay. Nguyên mẫu “vệ tinh vệ sĩ” được lên kế hoạch phóng sớm nhất trong tài khóa 2028 để kiểm chứng một loạt vấn đề kỹ thuật.

Năng lực hoạt động trong không gian không chỉ có ý nghĩa thương mại mà còn đóng vai trò thiết yếu đối với các hoạt động quân sự hiện đại. Chiến tranh Nga-Ukraine và các cuộc xung đột ở Trung Đông đã chứng minh năng lực này có thể hỗ trợ tác chiến trên mặt đất.

Những năm gần đây, ngày càng nhiều quốc gia coi vệ tinh là vũ khí có thể chủ động tấn công. Các vệ tinh này có thể ra đòn bằng cách cản trở hoạt động của vệ tinh đối phương, chẳng hạn gây nhiễu sóng vô tuyến hoặc chiếu laser gây lóa, thậm chí bắt giữ tàu vũ trụ đối phương.

Mỹ, đồng minh của Nhật Bản, cũng đang phát triển công nghệ vệ tinh để ứng phó với nguy cơ xảy ra xung đột trong không gian giữa Mỹ và Trung Quốc. Washington còn phối hợp với Anh và các đồng minh khác tiến hành hoạt động quân sự trên vũ trụ, gửi tín hiệu răn đe tới ĐCSTQ. Kế hoạch phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng dự tính triển khai thiết bị đánh chặn đặt trên vũ trụ.