Mỹ, Nhật, Úc, Philippines tăng cường hợp tác quốc phòng trước căng thẳng Biển Đông

Arthur Zhang
•
Thứ Sáu, 30/10/2026

Lãnh đạo quốc phòng Mỹ, Nhật Bản, Úc và Philippines nhất trí mở rộng hợp tác quốc phòng, thảo luận khả năng đầu tư vào hạ tầng quân sự tại Philippines, trong bối cảnh Manila và Bắc Kinh tranh cãi về an ninh khu vực.

Từ trái sang: Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi và Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth chụp ảnh chung trong cuộc họp quốc phòng bốn nước bên lề Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng tại Cebu, Philippines, ngày 28/10/2026. (Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ)

Mỹ, Nhật Bản, Úc và Philippines nhất trí mở rộng hợp tác quốc phòng tại một hội nghị an ninh khu vực ở Cebu, Philippines, hôm thứ Tư (28/10). Nội dung hợp tác mở rộng bao gồm phối hợp chặt chẽ hơn trong các cuộc tập trận quân sự và tăng cường điều phối chính sách quốc phòng.

Bốn nước cũng bàn việc cùng đầu tư vào hạ tầng quân sự tại Philippines. Manila đang tăng cường các quan hệ đối tác an ninh trong bối cảnh nhiều lần đối đầu với tàu Trung Quốc ở Biển Đông.

Bốn lãnh đạo quốc phòng gặp nhau bên lề Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng, gồm Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles và Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro.

Sau cuộc họp, ông Hegseth nhấn mạnh việc thúc đẩy hợp tác quân sự thực chất dọc chuỗi đảo thứ nhất, kéo dài từ Nhật Bản qua Đài Loan đến Philippines.

“Chúng tôi đang vượt qua lời nói, tiến tới hợp tác thực chất dọc chuỗi đảo thứ nhất, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu để bảo đảm hòa bình bằng sức mạnh,” ông viết hôm thứ Năm (29/10).

Ông Hegseth và ông Teodoro cũng thảo luận về việc hiện đại hóa hệ thống chỉ huy và kiểm soát quân sự, tăng cường hợp tác an ninh nhằm răn đe các mối đe dọa ở Biển Đông.

“Chúng tôi đang đẩy nhanh nỗ lực hiện đại hóa [Lực lượng Vũ trang Philippines] và nâng cao khả năng tác chiến phối hợp dọc chuỗi đảo thứ nhất,” ông Hegseth viết cùng ngày. Tác chiến phối hợp ở đây chỉ khả năng lực lượng Mỹ và Philippines phối hợp hoạt động với nhau.

Tại cuộc họp báo hôm 29/10, ông Marles cho biết bốn nước đã thảo luận việc phối hợp các hoạt động quân sự, cùng đầu tư vào hạ tầng tại Philippines và điều phối chính sách quốc phòng tốt hơn. Ông nhắc tới các công trình hạ tầng hiện có trên đảo Luzon và Mindanao, dù chưa có thông báo nào về dự án xây dựng mới hay cam kết tài trợ cụ thể.

Bộ trưởng Quốc phòng Úc còn nói về hợp tác tập trận ngày càng mở rộng. Năm nay, hàng trăm binh sĩ Úc tham gia cuộc tập trận Balikatan giữa Mỹ và Philippines. Trong khi đó, hàng trăm quân nhân Mỹ dự kiến tham gia cuộc tập trận Alon giữa Úc và Philippines vào năm tới.

Các cuộc thảo luận diễn ra vào thời điểm cuộc tập trận đa quốc gia Keen Sword 27 vừa kết thúc hôm thứ Năm. Bốn nước nói trên cùng 5 quốc gia khác đã tham gia cuộc tập trận này.

Trong tuyên bố cùng ngày do Lực lượng Mỹ tại Nhật Bản phát đi, Chuẩn Đô đốc Jay Clark, giám đốc Nhóm Kiểm soát Tập trận Song phương của Keen Sword, nói về tầm quan trọng của hạ tầng và sự phối hợp giữa lực lượng các nước đối tác.

Ông Clark nói cuộc tập trận “cho thấy chúng tôi có năng lực cung cấp hạ tầng thiết yếu” để hỗ trợ mọi quốc gia đối tác cùng triển khai các sáng kiến về tác chiến, y tế, hậu cần và duy trì lực lượng.

“Cuộc tập trận cũng giúp chúng tôi tiếp tục hoàn thiện các kênh liên lạc song phương và liên minh có sức chống chịu tốt,” ông nói.

Tranh chấp trên biển giữa Philippines và Trung Quốc

Ông Teodoro và ông Koizumi hội đàm song phương hôm thứ Tư. Hai ông bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về các hoạt động cưỡng ép ngày càng thường xuyên của Trung Quốc quanh Nhật Bản, cũng như những hành động nguy hiểm mà Trung Quốc liên tục nhắm vào Philippines ở Biển Đông.

Hai bộ trưởng phản đối mọi nỗ lực thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép và nhất trí tăng cường hợp tác quốc phòng, trong đó có kế hoạch chuyển giao trang thiết bị và tiếp tục đàm phán một hiệp định bảo vệ thông tin quân sự mật. Các cuộc thảo luận về trang thiết bị tiếp nối những cuộc đàm phán đã được công bố hồi tháng 5.

Hôm 24/9, tàu Trung Quốc đã chặn một chuyến tiếp tế của Philippines cho binh sĩ đồn trú tại Bãi Cỏ Mây, theo quân đội Philippines.

Năm 2016, một tòa trọng tài quốc tế ra phán quyết bác bỏ cơ sở pháp lý cho yêu sách hàng hải sâu rộng của Trung Quốc đối với phần lớn Biển Đông. Bắc Kinh từ chối công nhận phán quyết này.

Bắc Kinh cáo buộc Manila cản trở hội nghị quốc phòng

Khi hội nghị quốc phòng ASEAN khép lại hôm thứ Năm, Bắc Kinh cáo buộc một chính trị gia Philippines không nêu tên đã cản trở Trung Quốc tham dự.

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Hiểu Cương (Zhang Xiaogang) đưa ra cáo buộc này tại một cuộc họp báo, nhưng không nêu tên chính trị gia đó hoặc nói rõ những hành động cản trở cụ thể. Ông còn tuyên bố nhiều nước ASEAN đã phản đối cách làm của Philippines, song cũng không nêu tên các nước này.

Trung Quốc cử một tùy viên quốc phòng đến hội nghị thay vì Bộ trưởng Quốc phòng Đổng Quân.

Trước đó, hôm 19/10, một tranh cãi ngoại giao đã nổ ra giữa hai nước sau khi Manila triệu tập Đại sứ Trung Quốc Tỉnh Tuyền vì những phát biểu mà các quan chức Philippines cho là lời đe dọa sử dụng vũ lực quân sự.

Ông Teodoro, người chủ trì hội nghị quốc phòng ASEAN, bác bỏ tuyên bố của Bắc Kinh rằng các thành viên ASEAN khác phản đối cách Philippines xử lý việc Trung Quốc tham dự hội nghị.

“Về phía ASEAN, tôi không cho rằng các nước thành viên ASEAN của chúng tôi nghĩ như vậy. Nếu có, họ đã báo cho tôi biết,” ông nói tại cuộc họp báo bế mạc hôm 29/10. “Vì vậy, đó là lập trường của Trung Quốc, không phải lập trường của ASEAN.”

Theo ông Teodoro, Trung Quốc đã có cơ hội trình bày lập trường, nhưng các đối tác đối thoại phải tuân theo quy định của ASEAN.

“Không quốc gia nào có quyền nhận định về các quy trình của ASEAN, ngoại trừ các nước thành viên ASEAN,” ông nói. “Việc họ được lắng nghe như thế nào là do chính ASEAN quyết định, chứ không phải bất kỳ ai khác.”