Mỹ và Nhật Bản sẽ xây cơ sở mới tại Nhật để cùng sản xuất tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến, khi hai nước lo ngại hoạt động quân sự ngày càng cứng rắn của Trung Quốc.

Ngày 7 tháng 6 năm 2024, trong cuộc tập trận “Valiant Shield 2024” ở Biển Philippines, bốn máy bay F-22, bốn máy bay F-16, bốn máy bay F/A-18 Super Hornet, hai máy bay ném bom B-1B, một máy bay trinh sát RC-135 và một máy bay tiếp nhiên liệu KC-46 của Mỹ, cùng với hai máy bay F-15 và hai máy bay F-2 của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, đã bay ngang qua hạm đội. (Hạm đội Thái Bình Dương Hoa Kỳ)

Hôm thứ Tư (28/10) tại Cebu, Philippines, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi thông báo hai nước đã đạt thỏa thuận sản xuất tên lửa tiên tiến tại Nhật Bản. Thỏa thuận nằm trong kế hoạch chung mang tên “Operation Supercharge” (tạm dịch: Chiến dịch Tăng tốc sản xuất).

Ông Koizumi cho biết loại tên lửa này rất quan trọng với tiêm kích F-35, nhưng không nêu cụ thể mẫu tên lửa, quy mô sản xuất hay thời gian xây dựng cơ sở.

F-35 là tiêm kích tàng hình tiên tiến do Mỹ chế tạo và là trang bị quan trọng của Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản.

Cùng ngày, ông Koizumi gặp Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tại Cebu, bên lề hội nghị thường niên của bộ trưởng quốc phòng các nước Đông Nam Á và các đối tác quốc tế chính.

Ông Koizumi cho biết hai bên cùng nhận thấy nguy cơ từ tình hình an ninh khu vực ngày càng nghiêm trọng, và đã đồng ý tăng cường khả năng răn đe và ứng phó của liên minh Nhật-Mỹ với tốc độ và quy mô chưa từng có.

Hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của trật tự quốc tế tự do, rộng mở, dựa trên pháp quyền. Hai nước cùng phản đối mọi hành động đơn phương dùng vũ lực, cưỡng ép hay thủ đoạn khác để thay đổi hiện trạng. Tuy nhiên, ông Koizumi nói cuộc thảo luận lần này không nhắm vào một quốc gia cụ thể nào.

Ông Hegseth cũng gặp bộ trưởng quốc phòng các nước ASEAN trong ngày, tái khẳng định chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cam kết bảo vệ an ninh khu vực và ngăn chặn hành vi xâm lược.

Ông Hegseth tóm gọn chiến lược của Mỹ trong ba chữ: mạnh, kín tiếng và rõ ràng.

Ông giải thích Mỹ phải có sức mạnh đủ lớn để răn đe hành vi cưỡng ép và xâm lược. Đi cùng sức mạnh là thái độ kín tiếng: Mỹ tránh làm căng thẳng leo thang không cần thiết, không phô trương trước công chúng, để hành động thực tế tự lên tiếng.

Ông nhấn mạnh lập trường của Mỹ phải đủ rõ ràng để đồng minh, đối tác và cả đối thủ tiềm tàng đều hiểu Mỹ sẽ bảo vệ lợi ích của mình, cũng như của đồng minh và đối tác.

Dù ông Koizumi và ông Hegseth đều không nêu đích danh Trung Quốc trong phát biểu hôm đó, Mỹ và Nhật Bản từ lâu đã bày tỏ lo ngại trước việc Bắc Kinh liên tục mở rộng hoạt động quân sự ở châu Á.

Tình hình Biển Đông được đặc biệt chú ý.

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền với gần như toàn bộ Biển Đông, trong khi Philippines, Việt Nam, Malaysia, Brunei và Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền với một phần vùng biển này.

Những năm gần đây, tàu hải cảnh và tàu hải quân của hai nước Trung Quốc, Philippines liên tục đối đầu tại các bãi cạn tranh chấp và vùng biển xung quanh, căng thẳng ngày càng leo thang.

Philippines là đồng minh hiệp ước lâu đời nhất của Mỹ ở châu Á. Trước đó, ông Hegseth đã cam kết với Philippines rằng chính quyền ông Trump sẽ xây dựng lực lượng răn đe mạnh để đối phó với các hành động ngày càng cứng rắn của Trung Quốc ở Biển Đông.

Washington cũng cảnh báo rõ: nếu quân đội, tàu hay máy bay của Philippines bị tấn công vũ trang, kể cả ở Biển Đông, Mỹ có nghĩa vụ bảo vệ Philippines theo Hiệp ước Phòng thủ chung.

Ngoài Biển Đông, Trung Quốc và Nhật Bản còn tranh chấp lãnh thổ ở biển Hoa Đông.

Hai nước từ lâu tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư) và các đảo phụ cận. Nhóm đảo này hiện do Nhật Bản kiểm soát trên thực tế, và hai bên thường cáo buộc nhau xâm phạm lãnh hải.